Καθώς ο πόλεμος ανάμεσα στο Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν αποκτά ολοένα πιο ανοιχτά χαρακτηριστικά αναμέτρησης υψηλής έντασης, στο παρασκήνιο αποκαλύπτεται μια ακόμη, λιγότερο ορατή αλλά στρατηγικά κρίσιμη διάσταση: το σχέδιο της Μοσάντ να αξιοποιήσει την εσωτερική πίεση κατά του ιρανικού καθεστώτος, με στόχο όχι μόνο την αποσταθεροποίησή του, αλλά ενδεχομένως και την πτώση του. Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα, που επικαλείται αμερικανικές και ισραηλινές πηγές, η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών φέρεται να είχε εισηγηθεί, πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο σενάριο: ότι η συνδυασμένη πίεση από αεροπορικά πλήγματα, δολοφονίες ηγετικών στελεχών, μυστικές επιχειρήσεις και ενθάρρυνση της ιρανικής αντιπολίτευσης θα μπορούσε, μέσα σε λίγες ημέρες, να πυροδοτήσει εσωτερική αναταραχή, λαϊκή εξέγερση και ίσως κατάρρευση του καθεστώτος στην Τεχεράνη.Περισσότερα ...
Σε μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις της σύγκρουσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν, ένα τρίτο, λιγότερο άμεσο αλλά εξίσου κρίσιμο μέτωπο διαμορφώνεται στη σκιά: ο ρόλος των Χούθι στην Υεμένη και η πιθανή ενεργοποίηση της Ερυθράς Θάλασσας ως στρατηγικού εργαλείου πίεσης. Παρότι η αντιπαράθεση εξελίσσεται κυρίως στον Περσικό Κόλπο και στη Μέση Ανατολή, οι δηλώσεις και οι κινήσεις των Χούθι υποδηλώνουν ότι το Ιράν διατηρεί ένα ευρύτερο γεωπολιτικό «βάθος», ικανό να επηρεάσει κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους και, κατ’ επέκταση, την παγκόσμια οικονομία. Μέχρι στιγμής, η οργάνωση υιοθετεί στάση ρητορικής κλιμάκωσης χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή, διατηρώντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο ενεργοποίησης ενός ιδιαίτερα επικίνδυνου σεναρίου: της αποσταθεροποίησης της ναυσιπλοΐας στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και στην ευρύτερη περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.Περισσότερα ...
Ανάλυση: Το τελεσίγραφο Τραμπ στο Ιράν, παιχνίδι υψηλού ρίσκου στον
Η νέα φάση της κρίσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν εισέρχεται σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη τροχιά, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε ένα αυστηρό τελεσίγραφο 48 ωρών προς την Τεχεράνη, απαιτώντας το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η κίνηση αυτή δεν συνιστά απλώς ακόμη μία πράξη διπλωματικής πίεσης, αλλά μια σαφής ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να περάσει σε μια νέα, πιο επιθετική φάση της αντιπαράθεσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως, από τον οποίο διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Το διακύβευμα δεν περιορίζεται πλέον στη διμερή σύγκρουση, αλλά επεκτείνεται στη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και στη συνοχή της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.Περισσότερα ...
Σε κάθε πόλεμο, η οικονομία λειτουργεί ως η αόρατη γραμμή του μετώπου. Εκεί όπου συγκρούονται οι στρατοί, οι αγορές αναπροσαρμόζονται, τα ενεργειακά δίκτυα επαναχαράσσονται και οι στρατηγικές ισορροπίες δοκιμάζονται διαρκώς. Ωστόσο, ο σύγχρονος πόλεμος αποκαλύπτει ένα φαινόμενο που μοιάζει σχεδόν παράλογο: οι αντίπαλοι όχι μόνο δεν διακόπτουν πάντα πλήρως τις οικονομικές ροές, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις τις ανέχονται, τις διαχειρίζονται ή ακόμη και τις διευκολύνουν. Τα ενεργειακά παράδοξα δεν είναι μια δευτερεύουσα λεπτομέρεια· αποτελούν τον πυρήνα μιας νέας γεωοικονομικής πραγματικότητας, όπου το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και οι θαλάσσιες οδοί μετατρέπονται ταυτόχρονα σε μέσα πίεσης και σε μηχανισμούς αλληλεξάρτησης.Περισσότερα ...
Αγορές ενέργειας: Όταν καταρρέει η μεγάλη αυταπάτη της “ενεργειακής ανεξαρτησίας”
Η παγκόσμια οικονομία βιώνει ένα από τα πιο βίαια ενεργειακά σοκ των τελευταίων δεκαετιών – ίσως το μεγαλύτερο στη σύγχρονη ιστορία της αγοράς πετρελαίου. Η αιφνίδια διακοπή ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω του Στενού του Ορμούζ δεν αποτελεί απλώς μια περιφερειακή κρίση, αλλά μια βαθιά συστημική διαταραχή που διαπερνά ολόκληρο το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Από την Ασία έως την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, καμία οικονομία δεν μένει ανεπηρέαστη. Οι τιμές των καυσίμων εκτινάσσονται, ο πληθωρισμός επιστρέφει ως απειλή και οι προσδοκίες για μείωση επιτοκίων απομακρύνονται.Περισσότερα ...
Κάθε φορά που η ένταση κλιμακώνεται στον Περσικό Κόλπο και ο καπνός ανεβαίνει πάνω από τα νερά του, η εικόνα δεν παραπέμπει σε μια νέα κρίση, αλλά σε μια παλιά ιστορία που δεν έληξε ποτέ. Η σημερινή σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν δεν γίνεται αντιληπτή στην Τεχεράνη ως ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά ως συνέχεια ενός ιστορικού νήματος που ξεκινά πριν από 75 χρόνια στις 20 Μαρτίου 1951. Από τη στιγμή που ο Μοχάμεντ Μοσαντέκ επιχείρησε να αποσπάσει τον έλεγχο του πετρελαίου από τη βρετανική επιρροή και να τον επαναφέρει στην εθνική κυριαρχία, το πετρέλαιο έπαψε να είναι απλώς οικονομικός πόρος και μετατράπηκε σε σύμβολο ανεξαρτησίας, αλλά και σε πεδίο διαρκούς αντιπαράθεσης.Περισσότερα ...
Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η εικόνα που εξέπεμπε η Ουάσιγκτον ήταν εκείνη μιας ελεγχόμενης κλιμάκωσης: υψηλή στρατιωτική ένταση, σκληρή ρητορική, πίεση προς την Τεχεράνη, αλλά αποφυγή ενός βήματος που θα μπορούσε να μετατρέψει τη σύγκρουση σε ανοιχτό πόλεμο κατά της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας. Η αμερικανική πλευρά έδειχνε να προτιμά την πίεση σε στρατιωτικές και ασφαλείας υποδομές, όχι όμως ένα άμεσο χτύπημα σε κρίσιμες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν. Ακριβώς γι’ αυτό, η επίθεση στις ενεργειακές εγκαταστάσεις του κοιτάσματος Νότιο Παρς δεν συνιστά απλώς ακόμη ένα επεισόδιο της σύγκρουσης, αλλά μια ποιοτική μετατόπιση με ευρύτερη γεωπολιτική σημασία.Περισσότερα ...
Κεσμ: Το “κλειδί” του Ορμούζ-Πολλαπλασιαστής ισχύος για το Ιράν, στόχος
Η συζήτηση γύρω από μια πιθανή αμερικανική στόχευση του ιρανικού νησιού Κεσμ δεν αφορά απλώς έναν ακόμη στρατιωτικό σχεδιασμό στη σκιά της έντασης στον Περσικό Κόλπο. Αντίθετα, αποτυπώνει μια βαθύτερη γεωπολιτική μετατόπιση, που συνδέεται άμεσα με τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο. Σε μια ενδεχόμενη ανοικτή σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, το Κεσμ δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή γεωγραφική οντότητα, αλλά ως μια στρατηγική πλατφόρμα ελέγχου, επιτήρησης και προβολής ισχύος.Περισσότερα ...
Ο θάνατος του Αλί Λαριτζανί, όπως επιβεβαιώθηκε από το ίδιο το Ιράν, δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο στην αλυσίδα των στοχευμένων χτυπημάτων στη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, συνιστά μια βαθιά πολιτική καμπή, που θέτει υπό αμφισβήτηση την ίδια τη στρατηγική λογική πίσω από τέτοιες επιχειρήσεις. Σε κλειστά και σύνθετα πολιτικά συστήματα όπως αυτό της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, η απομάκρυνση ισχυρών προσώπων δεν οδηγεί κατ’ ανάγκη σε αποδυνάμωση, αλλά συχνά σε αναδιάταξη ισχύος προς πιο σκληρές και ιδεολογικά αδιάλλακτες κατευθύνσεις. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο ποιος φεύγει από το πολιτικό σκηνικό, αλλά κυρίως ποιος –και με ποια λογική– παίρνει τη θέση του.Περισσότερα ...
Καθώς η ένταση ανάμεσα στο Ιράν, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, ένα λιγότερο ορατό αλλά εξαιρετικά κρίσιμο γεωπολιτικό παιχνίδι εξελίσσεται στο ημιαυτόνομο Κουρδιστάν του Ιράκ. Η περιοχή, με πρωτεύουσα το Ερμπίλ, βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας νέας ενεργειακής εξίσωσης, καθώς οι αναταράξεις στις οδούς εξαγωγής πετρελαίου και η κλιμάκωση της σύγκρουσης αυξάνουν δραματικά τη στρατηγική σημασία των κουρδικών ενεργειακών υποδομών. Το αποτέλεσμα είναι μια νέα ισορροπία ισχύος ανάμεσα στη Βαγδάτη και την Κουρδική Περιφερειακή Κυβέρνηση, με το κουρδικό καθεστώς να αποκτά μεγαλύτερο διαπραγματευτικό βάρος τόσο στο εσωτερικό του Ιράκ όσο και στο ευρύτερο περιφερειακό παιχνίδι. Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η στάση των κουρδικών αρχών απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις για ενεργότερη αντιπαράθεση με το Ιράν αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται άμεσα με τα ενεργειακά συμφέροντα και τις στρατηγικές επιδιώξεις της περιοχής.Περισσότερα ...