Το “μυστικό όπλο” του Μόντι: Πώς έγινε ο πιο πολύτιμος σύμμαχος του Ισραήλ και γιατί ο Νετανιάχου επενδύει πάνω του

Η εικόνα του Ναρέντρα Μόντι να αποθεώνεται στο ισραηλινό Κοινοβούλιο (Κνεσέτ) δεν ήταν ακόμη μία τυπική διπλωματική τελετή. Για πολλούς αποτέλεσε την επιβεβαίωση μιας σχέσης που οικοδομήθηκε αθόρυβα τα τελευταία χρόνια, μέσα από στρατηγικές συμφωνίες, στενή πολιτική συνεργασία και εμφανή ιδεολογική σύγκλιση με την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Την ώρα που αρκετές δυτικές χώρες περιόριζαν ή επανεξέταζαν τις εξαγωγές στρατιωτικού υλικού προς το Ισραήλ μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, η Ινδία βρέθηκε στο επίκεντρο νέας έκθεσης της Διεθνούς Αμνηστίας, η οποία υποστηρίζει ότι απέκτησε σημαντικό ρόλο στην αλυσίδα εφοδιασμού του ισραηλινού στρατού.

Σπύρος Σιδέρης

Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις και τις δημόσιες χειραψίες βρίσκεται ένα πυκνό δίκτυο αμυντικών συμφωνιών, οικονομικών συμφερόντων και πολιτικών επιλογών που εξηγεί γιατί το Νέο Δελχί θεωρείται σήμερα ένας από τους πιο σταθερούς συμμάχους του Τελ Αβίβ.

Οι 2.596 αποστολές που πυροδότησαν αντιδράσεις

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τη δημοσιοποίηση έκθεσης της Διεθνούς Αμνηστίας, σύμφωνα με την οποία καταγράφηκαν τουλάχιστον 2.596 αποστολές όπλων, πυρομαχικών, εξαρτημάτων και στρατιωτικού υλικού από την Ινδία προς το Ισραήλ μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023.

Η οργάνωση υποστηρίζει ότι η Ινδία εξελίχθηκε σε σημαντικό κρίκο της εφοδιαστικής αλυσίδας του ισραηλινού στρατού, σε μια περίοδο κατά την οποία χώρες όπως η Ισπανία ανέστειλαν τις εξαγωγές όπλων προς το Ισραήλ, ενώ άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επέβαλαν αυστηρότερους περιορισμούς.

Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι μεγάλο μέρος των εξαγωγών πραγματοποιήθηκε μέσω κρατικών ή κρατικά ελεγχόμενων εταιρειών, ενώ ασκείται κριτική για την έλλειψη διαφάνειας και αποτελεσματικού ελέγχου στις εξαγωγές αμυντικού υλικού.

Η σχέση που ξεπερνά τη διπλωματία

Η συνεργασία του Ναρέντρα Μόντι με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά προσωπικής πολιτικής σχέσης.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τον Ινδό ηγέτη στενό φίλο του Ισραήλ, ενώ οι δύο κυβερνήσεις έχουν προωθήσει συμφωνίες στους τομείς της άμυνας, της τεχνολογίας, της κυβερνοασφάλειας, της αγροτικής παραγωγής και των υποδομών.

Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Μόντι στο Ισραήλ υπογράφηκαν νέες συμφωνίες συνεργασίας, οι οποίες, σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, αφορούν επενδύσεις και εμπορικά προγράμματα πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Στους πολιτικούς κύκλους του Ισραήλ, η θερμή υποδοχή του Ινδού πρωθυπουργού ερμηνεύθηκε ως έμπρακτη αναγνώριση της σταθερής στήριξης που προσφέρει η κυβέρνησή του σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς πίεσης προς το Τελ Αβίβ.

Η ιδεολογική διάσταση της προσέγγισης

Πέρα από τα κοινά στρατηγικά συμφέροντα, αρκετοί μελετητές εντοπίζουν και μια ιδεολογική βάση στη σύσφιγξη των σχέσεων.

Ο Μόντι ηγείται του κόμματος Μπαρατίγια Τζανάτα, το οποίο στηρίζεται στη φιλοσοφία της Χιντουτβά, που προβάλλει την Ινδία ως κράτος με κυρίαρχη ινδουιστική ταυτότητα.

Κατά την άποψή τους, αυτή η αντίληψη παρουσιάζει ομοιότητες με την αντίληψη του Ισραήλ ως εθνικού κράτους του εβραϊκού λαού, γεγονός που διευκολύνει την πολιτική προσέγγιση των δύο κυβερνήσεων.

Ο συγγραφέας Αζάντ Ίσα, στο βιβλίο του «Εχθρικές Πατρίδες: Η νέα συμμαχία Ινδίας και Ισραήλ», υποστηρίζει ότι η σχέση των δύο χωρών δεν στηρίζεται πλέον μόνο σε ζητήματα ασφάλειας και οικονομίας, αλλά και σε μια κοινή εθνική αφήγηση.

Το παρασκήνιο των δημόσιων μηνυμάτων

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις του Μόντι κατά την επίσκεψή του στο Ισραήλ.

Ο Ινδός πρωθυπουργός εξέφρασε τη συμπαράστασή του στα θύματα των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου, δηλώνοντας ότι η Ινδία θα συνεχίσει να βρίσκεται στο πλευρό του Ισραήλ και ότι καμία αιτία δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη δολοφονία αμάχων.

Ο Νετανιάχου, σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, του μετέφερε ότι η ομιλία του στην Κνεσέτ συγκίνησε την ισραηλινή κοινή γνώμη, παρουσιάζοντάς τον ως έναν από τους ελάχιστους ηγέτες που διατηρούν ανοιχτή και σταθερή δημόσια στήριξη προς το Ισραήλ.

Η κριτική της Διεθνούς Αμνηστίας

Η Διεθνής Αμνηστία καλεί την κυβέρνηση της Ινδίας να διακόψει κάθε μεταφορά στρατιωτικού υλικού προς το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι, μετά και τα προσωρινά μέτρα που έχει διατάξει το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για τη Γάζα, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος παραβίασης διεθνών υποχρεώσεων.

Η οργάνωση σημειώνει ακόμη ότι η Ινδία δεν έχει προσχωρήσει στη Συνθήκη Εμπορίας Όπλων, γεγονός που, κατά την άποψή της, περιορίζει τη διαφάνεια και τον έλεγχο στις εξαγωγές αμυντικού υλικού.

Η κυβέρνηση του Νέου Δελχί, πάντως, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ ως βασικό στοιχείο της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής της.

Το νέο γεωπολιτικό χαρτί του Νετανιάχου

Σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξανόμενες διεθνείς πιέσεις, η Ινδία αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους εταίρους του.

Για τον Νετανιάχου, ο Μόντι δεν είναι μόνο ένας ισχυρός οικονομικός και αμυντικός συνεργάτης. Είναι ένας ηγέτης που συνεχίζει να προσφέρει πολιτική και διπλωματική στήριξη σε μια συγκυρία όπου αρκετές δυτικές κυβερνήσεις κρατούν μεγαλύτερες αποστάσεις από το Τελ Αβίβ. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η σχέση των δύο ανδρών αποκτά ολοένα μεγαλύτερο βάρος στη στρατηγική του Ισραήλ.