Σενάρια κλιμάκωσης: Η Τεχεράνη προετοιμάζεται για αμερικανή απόβαση σε νησιά στο Ορμούζ

Η αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν περνά σε μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις των τελευταίων δεκαετιών. Οι στρατιωτικές κινήσεις των δύο πλευρών δεν παραπέμπουν πλέον μόνο σε επίδειξη ισχύος, αλλά σε προετοιμασία για ενδεχόμενη σύγκρουση. Στην Τεχεράνη εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο περιορισμένων αμερικανικών επιχειρήσεων σε στρατηγικά νησιά του Περσικού Κόλπου, με στόχο τον περιορισμό της ιρανικής παρουσίας στο Στενό του Ορμούζ.

Σπύρος Σιδέρης

Η ιρανική ηγεσία απαντά με αναδιάταξη δυνάμεων και ενίσχυση κρίσιμων αμυντικών θέσεων, γνωρίζοντας ότι ακόμη και μια περιορισμένη απόβαση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερη ανάφλεξη.

Τα τέσσερα νησιά στο επίκεντρο

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που μεταδίδουν αραβικά μέσα ενημέρωσης, η ιρανική στρατιωτική ηγεσία θεωρεί πιθανούς στόχους τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ, Μικρό Τουνμπ και Χαργκ.

Τα τρία πρώτα βρίσκονται κοντά στο Στενό του Ορμούζ και προσφέρουν στην Τεχεράνη δυνατότητα επιτήρησης των θαλάσσιων διαδρόμων από τους οποίους διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Μια επιχείρηση εναντίον τους θα αποσκοπούσε στην αποδυνάμωση της ιρανικής παρουσίας στο στενό και στη διευκόλυνση των αμερικανικών ναυτικών κινήσεων.

Διαφορετική είναι η σημασία του Χαργκ, βασικού κόμβου των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Πλήγμα ή κατάληψή του θα έπληττε άμεσα την οικονομία του Ιράν και θα προκαλούσε αναστάτωση στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.

Γιατί η πλήρης εισβολή θεωρείται απίθανη

Παρά την κλιμάκωση, μια γενικευμένη χερσαία εισβολή στο Ιράν θεωρείται επιχειρησιακά εξαιρετικά δύσκολη.

Ο στρατιωτικός αναλυτής Νιντάλ Αμπού Ζέιντ επισημαίνει ότι η γεωμορφολογία της χώρας λειτουργεί υπέρ της άμυνάς της. Οι ορεινοί όγκοι, οι μεγάλες αποστάσεις και το δύσβατο έδαφος θα δημιουργούσαν σοβαρά προβλήματα ανεφοδιασμού και μετακίνησης σε κάθε εισβολέα.

Παράλληλα, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και οι πολιτοφυλακές Μπασίτζ έχουν οργανωθεί με βασικό σενάριο την αντιμετώπιση ξένης εισβολής. Η άμυνα του Ιράν στηρίζεται στη διασπορά δυνάμεων, στις ασύμμετρες επιθέσεις και στη φθορά των γραμμών ανεφοδιασμού.

Μια εκστρατεία στο εσωτερικό της χώρας θα απαιτούσε δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες, εκτεταμένη επιμελητεία και μακροχρόνια κατοχή. Το κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει εκείνο των πολέμων στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν.

Το πιθανότερο αμερικανικό σχέδιο

Πιο ρεαλιστικό θεωρείται ένα μοντέλο περιορισμένων επιχειρήσεων, με αποβάσεις σε επιλεγμένα σημεία και ταυτόχρονη αξιοποίηση τοπικών αντικαθεστωτικών οργανώσεων.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι αμερικανικές δυνάμεις θα παρείχαν πληροφορίες, αεροπορική κάλυψη, ηλεκτρονικό πόλεμο και πυραυλική υποστήριξη, ενώ οι χερσαίες συγκρούσεις θα ανατίθεντο σε ένοπλες ομάδες που δραστηριοποιούνται κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν.

Μεταξύ αυτών αναφέρεται η Τζάις αλ Αντλ, η οποία δρα στην επαρχία Σιστάν και Μπαλουχιστάν. Η περιοχή αντιμετωπίζει χρόνια φτώχεια, κοινωνική περιθωριοποίηση και ένταση με την κεντρική εξουσία.

Μια τέτοια επιλογή θα περιόριζε τις αμερικανικές απώλειες, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσωτερική αποσταθεροποίηση, ενίσχυση αποσχιστικών κινημάτων και παρατεταμένη σύγκρουση στα ανατολικά σύνορα του Ιράν.

Η αμερικανική αεροναυτική υπεροχή

Οι αμερικανικές κινήσεις στην περιοχή δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει τη στρατηγική της στην αεροναυτική υπεροχή και στα πλήγματα από μεγάλη απόσταση.

Η παρουσία αντιτορπιλικών κλάσης Άρλεϊ Μπερκ, αεροπλανοφόρων και βομβαρδιστικών Β-1 Λάνσερ επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να πλήξουν στρατιωτικές, διοικητικές και ενεργειακές υποδομές χωρίς άμεση εμπλοκή μεγάλων χερσαίων δυνάμεων.

Το Β-1 Λάνσερ μπορεί να μεταφέρει μεγάλο αριθμό κατευθυνόμενων όπλων και πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, προσβάλλοντας πολλούς στόχους στην ίδια αποστολή. Η ανάπτυξή του δεν αποτελεί απλώς μήνυμα αποτροπής. Προσφέρει τη δυνατότητα πραγματοποίησης εκτεταμένων πληγμάτων εφόσον ληφθεί η πολιτική απόφαση.

Η ιρανική απάντηση και το πετρέλαιο

Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι οποιοδήποτε πλήγμα σε στρατιωτικές ή ενεργειακές εγκαταστάσεις θα απαντηθεί σε ολόκληρη την περιοχή.

Το ιρανικό οπλοστάσιο περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους κατά πλοίων και ταχύπλοα σκάφη. Στόχος δεν είναι η υπεροχή απέναντι στις αμερικανικές δυνάμεις, αλλά η πρόκληση υψηλού κόστους και η διατάραξη της ναυσιπλοΐας.

Κρίσιμος παραμένει ο ρόλος του νησιού Χαργκ. Επίθεση στις εγκαταστάσεις του θα μπορούσε να οδηγήσει το Ιράν σε αντίποινα εναντίον λιμένων, αγωγών ή πετρελαϊκών υποδομών άλλων χωρών του Κόλπου.

Μια σοβαρή διακοπή των εξαγωγών θα μπορούσε να ωθήσει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, επιβαρύνοντας τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τον πληθωρισμό διεθνώς.

Ο ρόλος του Ισραήλ

Το Ισραήλ αποτελεί βασικό κρίκο στον αμερικανικό σχεδιασμό, τόσο ως προς τη συλλογή πληροφοριών όσο και ως προς την αεράμυνα.

Διαθέτει πολυεπίπεδο δίκτυο προστασίας με τα συστήματα Χετζ, Σφενδόνη του Δαβίδ, Σιδηρούς Θόλος και το αμερικανικό THAAD, τα οποία καλύπτουν απειλές από ρουκέτες έως βαλλιστικούς πυραύλους.

Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μια ανεξέλεγκτη ισραηλινή επίθεση. Ένα εκτεταμένο πλήγμα κατά του Ιράν θα μπορούσε να ενεργοποιήσει οργανώσεις που συνδέονται με την Τεχεράνη και να ανοίξει ταυτόχρονα μέτωπα στον Λίβανο, στη Συρία, στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Περσικό Κόλπο.

Οι στρατιωτικές προετοιμασίες του Ισραήλ θεωρούνται προχωρημένες. Η έκταση της εμπλοκής του θα εξαρτηθεί από τον συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και από την τελική πολιτική απόφαση της Ουάσιγκτον.

Ο μεγαλύτερος φόβος

Μια πλήρης αμερικανική εισβολή παραμένει απίθανη. Οι περιορισμένες αποβάσεις, τα στοχευμένα πλήγματα και οι επιχειρήσεις μέσω τοπικών οργανώσεων θεωρούνται πολύ πιο πιθανά σενάρια.

Ο βασικός κίνδυνος, όμως, δεν είναι μόνο μια σχεδιασμένη επίθεση. Είναι το ενδεχόμενο ενός λάθους υπολογισμού: ένα πλήγμα με απρόβλεπτες απώλειες, μια επίθεση σε ενεργειακή εγκατάσταση ή μια αλληλουχία αντιποίνων που θα ξεφύγει από τον έλεγχο.

Στον Περσικό Κόλπο, ακόμη και μια περιορισμένη επιχείρηση μπορεί να αποκτήσει μέσα σε λίγες ώρες περιφερειακές και παγκόσμιες διαστάσεις. Η στρατιωτική προετοιμασία δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος έχει αποφασιστεί. Σημαίνει, όμως, ότι οι αποστάσεις από αυτόν έχουν μικρύνει επικίνδυνα.