Έρευνα libre: Η πρώτη γενιά στην ιστορία που μεγαλώνει χωρίς αίσθηση του χρήματος
✨Οι σημερινοί έφηβοι μεγαλώνουν χωρίς την παραδοσιακή έννοια του μετρητού χρήματος, καθώς οι ηλεκτρονικές συναλλαγές κυριαρχούν και οι κάρτες χρησιμοποιούνται για μικρές αγορές.
✨Οι τράπεζες και οι fintech εταιρείες προσφέρουν ψηφιακά προϊόντα και παιδικούς λογαριασμούς με κάρτες που διαχειρίζονται γονείς, αντικαθιστώντας το φυσικό χαρτζιλίκι και τους κουμπαράδες.
✨Η μείωση χρήσης μετρητών αλλάζει τον τρόπο που τα παιδιά μαθαίνουν για το χρήμα, αυξάνοντας την ανάγκη για συστηματική οικονομική εκπαίδευση από οικογένεια και σχολείο.
✨Το μέλλον του χρήματος στα χέρια των νέων παραμένει αβέβαιο, καθώς η ψηφιακή πραγματικότητα απαιτεί νέες μεθόδους διδασκαλίας για την αξία και τη διαχείριση των χρημάτων.
Έχετε σκεφτεί ποτέ ότι οι σημερινοί έφηβοι (και φυσικά τα μικρότερα παιδιά) μεγαλώνουν έχοντας μία εντελώς διαφορετική αίσθηση για το τι είναι χρήμα; Καλύτερα, ίσως να μην έχουν καν αίσθηση του τι είναι χρήμα όπως οι παλαιότερες γενιές το γνώρισαν. Αιτία; Μας φυσικά η προέλαση του πλαστικού χρήματος και των ηλεκτρονικών συναλλαγών που έχουν αλλάξει όλη τη σχετική κουλτούρα.
Είναι προφανές σήμερα ότι μεγαλώνει μία γενιά χωρίς πορτοφόλι αλλά και χωρίς χαρτζιλίκι όπως οι μεγαλύτεροι το θυμόμαστε. Τα νούμερα αποδεικνύνουν ότι οι ηλεκτρονικές συναλλαγές στην Ελλάδα κερδίζουν ολοένα περισσότερο έδαφος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας για το 2025 οι ενεργές τραπεζικές κάρτες έφθασαν τα 22,9 εκατομμύρια και ότι το σύνολο των συναλλαγών μ’ αυτές τις κάρτες έφτασε τα 2,7 δις ευρώ.
Το πιο σημαντικό στοιχείο όμως είναι άλλο: Η μέση αξία κάθε συναλλαγής μειώθηκε στα 43 ευρώ, ένδειξη ότι οι κάρτες χρησιμοποιούνται πλέον ακόμη και για πολύ μικρές καθημερινές αγορές. Η αγορά ενός πακέτου τσίχλες σ’ ένα περίπτερο μπορεί, πλέον, να πληρωθεί άνετα με κάρτα.
Ηλεκτρονικά χαρτζιλίκια
Πώς, όμως, παίρνουν το χαρτζιλίκι τους οι σημερινοί έφηβοι; Κάποιοι λίγοι παίρνουν, πράγματι, τα παραδοσιακά μετρητά, ας πούμε 20 ευρώ, για τη βραδινή τους έξοδο. Όμως την ίδια ώρα οι εναλλακτικοί (και φυσικά ηλεκτρονικοί τρόποι) είναι πάρα πολλοί.
Οι ψηφιακές κάρτες, η τραπεζική μεταφορά ποσών, τα ηλεκτρονικά πορτοφόλια, όλες οι επιλογές βρίσκονται πάνω στο τραπέζι και οι έφηβοι αναλόγως την περίσταση, τις προτιμούν. Αλήθεια, έχετε δει κάποιο νέο παιδί σήμερα να κουβαλά πορτοφόλι;
Ολα όσα βάζαμε στα παλιά πορτοφόλια, “χωρούν” σήμερα στα κινητά τηλέφωνα. Και αυτές οι αλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί μέσα σε ελάχιστα χρόνια.
Ως προς την αποταμίευση (που για άλλους λόγους τους οποίους έχουμε αναλύσει στο Libre δεν είναι πολύ δημοφιλές σπορ πλέον) οι κουμπαράδες αποτελούν παρελθόν. Κανένα παιδί δεν έρχεται σε επαφή με αυτού του είδους την κουλτούρα από μικρή ηλικία, η αποταμίευση για τα παιδιά έχει περάσει πλήρως στα χέρια και στις… κάρτες των γονέων.
Παράλληλα οι νέοι ακόμα και φιλοδωρήματα τα αφήνουν πληρώνοντας ηλεκτρονικά. Ευτυχώς υπάρχουν πλέον οι σχετικές προβλέψεις έτσι ώστε το απανταχού προσωπικό να μην χάνει αυτό το πολύτιμο έξτρα εισόδημα.
Τι κάνουν οι τράπεζες
Οι τράπεζες προσαρμόζονται καταλλήλως, οδηγώντας την αγορά σ’ αυτή τη νέα εποχή. Οι συστημικές τράπεζες προσφέρουν εδώ και χρόνια παιδικούς λογαριασμούς αποταμίευσης που ανοίγονται ακόμη και από τη βρεφική ηλικία, αλλά αυτοί δεν συνδέονται με καθημερινές πληρωμές.
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε με τις fintech. Για παράδειγμα, η Revolut Kids & Teens απευθύνεται σε παιδιά 10-17 ετών (και σε ορισμένες λειτουργίες σε παιδιά ακόμη μικρότερων ηλικιών), προσφέροντας εφαρμογή, χρεωστική κάρτα και δυνατότητα διαχείρισης από το γονέα.
Αν και δεν υπάρχουν αναλυτικά στοιχεία ξέρουμε ότι όλες οι μεγάλες τράπεζες διαθέτουν πλέον προϊόντα για ανηλίκους και ότι όλοι οι σχετικοί παίκτες προωθούν ενεργά λογαριασμούς και κάρτες για παιδιά και εφήβους με δυνατότητα ψηφιακού πορτοφολιού και γονικού ελέγχου.
Τι σημαίνουν όλα αυτά;
Τουτέστιν, οι νέοι άνθρωποι έρχονται σε επαφή ολοένα και λιγότερο με το φυσικό χρήμα. Τι μπορεί να σημαίνει πρακτικά αυτό;
Η διεθνής βιβλιογραφία δεν λέει ότι η εξαφάνιση των μετρητών είναι κακή. Ισχυρίζεται όμως ότι αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά και οι έφηβοι μαθαίνουν τι είναι το χρήμα. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική διάκριση.
Ακόμη και στη Μεγάλη Βρετανία, όπου οι ηλεκτρονικές πληρωμές είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες, ο δημόσιος διάλογος έχει στραφεί στο πώς θα διδαχθεί η οικονομική παιδεία σε παιδιά που σχεδόν δεν χρησιμοποιούν μετρητά.
Επίσης, μία μεγάλη μετα-ανάλυση 71 μελετών από 17 χώρες κατέληξε ότι οι άνθρωποι τείνουν να ξοδεύουν περισσότερο όταν πληρώνουν με ηλεκτρονικά μέσα παρά με μετρητά. Οι ερευνητές αποδίδουν το φαινόμενο στο ότι η φυσική πράξη της παράδοσης χαρτονομισμάτων λειτουργεί ως ισχυρότερο «σήμα» του κόστους σε σχέση με ένα απλό άγγιγμα της κάρτας ή του κινητού. Ολα τα παραπάνω ισχύουν ασφαλώς περισσότερο αν μιλάμε για παιδιά.
Ετσι προκύπτει μία αντίφαση που έχει ήδη καταγραφεί. Όσο λιγότερο χρησιμοποιούνται τα μετρητά, τόσο περισσότεροι οι ειδικοί επιμένουν ότι χρειάζεται συστηματική οικονομική εκπαίδευση των νέων ανθρώπων.
Σε κάθε περίπτωση, το τελικό ερώτημα δεν είναι αν τα μετρητά θα εξαφανιστούν σύντομα από την καθημερινότητα. Είναι αν μια γενιά που πληρώνει με ένα άγγιγμα στην οθόνη θα αποκτήσει διαφορετική σχέση με την αξία του χρήματος, την αποταμίευση και την κατανάλωση.
Καθώς το χαρτζιλίκι μετατρέπεται σε ψηφιακή μεταφορά και ο κουμπαράς σε εφαρμογή κινητού, η οικονομική παιδεία παύει να παρέχεται μέσα από την εμπειρία και γίνεται ένα ζήτημα το οποίο οι οικογένειες και η εκπαίδευση καλούνται πλέον να ρυθμίσουν με πολύ διαφορετικό τρόπο σε σχέση με το παρελθόν. Ποιος είναι αυτός ο ενδεδειγμένος τρόπος δεν έχει γίνει ακόμα απολύτως σαφές.
SiteDesign