ΟΟΣΑ: Στέγη και εργασία τα μεγάλα αγκάθια για τους νέους στην Ελλάδα

Η δυσκολία πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή κατοικία εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην Ελλάδα στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του ΟΟΣΑ για τη χώρα.

Παρά τη σαφή βελτίωση της ελληνικής οικονομίας και της αγοράς εργασίας την τελευταία δεκαετία, η εξασφάλιση μιας προσιτής κατοικίας παραμένει δύσκολη υπόθεση. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο για τα νεότερα νοικοκυριά και για όσους ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η ζήτηση για κατοικίες παραμένει υψηλή.

Οι λόγοι πίσω από τη στεγαστική κρίση

Ο ΟΟΣΑ συνδέει το πρόβλημα με χρόνιες αδυναμίες της ελληνικής αγοράς ακινήτων, οι οποίες έχουν περιορίσει σημαντικά την προσφορά κατοικιών.

Στους βασικούς παράγοντες περιλαμβάνονται:

• η μεγάλη πτώση της οικοδομικής δραστηριότητας κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης,
• η ανεπαρκής προσφορά προσιτών κατοικιών στις περιοχές όπου υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση,
• το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του διαθέσιμου κτιριακού αποθέματος είναι παλιό και
• η δυσκολία πρόσβασης των νοικοκυριών σε στεγαστική χρηματοδότηση.

Τα τελευταία χρόνια, οι πιέσεις στην αγορά κατοικίας έχουν ενταθεί ακόμη περισσότερο. Η άνοδος της τουριστικής δραστηριότητας, η αυξημένη ζήτηση για ακίνητα, αλλά και η σημαντική αύξηση τόσο των ενοικίων όσο και των τιμών πώλησης έχουν κάνει την απόκτηση ή ενοικίαση κατοικίας ακόμη πιο δύσκολη.

Οι συνέπειες είναι εντονότερες για τους νέους, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις.

Τι αναγνωρίζει ο ΟΟΣΑ στην κυβερνητική πολιτική

Στην έκθεσή του, ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει βήματα για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό, η στεγαστική πολιτική έχει διευρυνθεί και πλέον περιλαμβάνει μέτρα που αφορούν την ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης, την αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτών κατοικιών και την αξιοποίηση ακινήτων που παραμένουν κενά ή δεν χρησιμοποιούνται επαρκώς.

Μεταξύ των βασικών πρωτοβουλιών που καταγράφονται είναι τα προγράμματα «Σπίτι μου» και «Σπίτι μου ΙΙ», αλλά και η «Κοινωνική Αντιπαροχή».

Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι χρειάζονται επιπλέον παρεμβάσεις, με στόχο να αυξηθεί η διαθεσιμότητα οικονομικά προσιτών και κοινωνικών κατοικιών. Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη να βελτιωθούν τόσο η ποιότητα όσο και το κόστος των κατοικιών που προσφέρονται στην ιδιωτική αγορά ενοικίασης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με την έκθεση, και η αξιολόγηση των υφιστάμενων μέτρων, ώστε να διαπιστώνεται εάν η κρατική στήριξη φτάνει πράγματι στους νέους και στα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες στεγαστικές δυσκολίες.

Καλύτερη εικόνα στην αγορά εργασίας

Η έκθεση του ΟΟΣΑ καταγράφει, πάντως, σημαντική βελτίωση της κατάστασης των νέων σε σχέση με την περίοδο της βαθιάς οικονομικής κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας.

Η ελληνική οικονομία σημείωσε ανάπτυξη 2,1% το 2025, έναντι 1,3% στην Ευρωζώνη, ενώ παράλληλα καταγράφεται βελτίωση στην αγορά εργασίας.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το ποσοστό απασχόλησης των νέων ηλικίας 15-29 ετών αυξήθηκε από 26% το 2013 σε 36% το 2025.

Την ίδια περίοδο, η ανεργία των νέων μειώθηκε σημαντικά, από το ιστορικά υψηλό 48,7% το 2013 στο 16,5% το 2025.

Παράλληλα, έχει περιοριστεί αισθητά και η διαφορά στην ανεργία μεταξύ νέων ανδρών και γυναικών, η οποία στο παρελθόν έφτανε έως και τις εννέα ποσοστιαίες μονάδες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση των νέων με την επιχειρηματικότητα. Το ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις ηλικίες 20-29 ετών έφτασε το 11% το 2025, κατατάσσοντας την Ελλάδα μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ με τα υψηλότερα ποσοστά.

Γιατί η οικονομική ανεξαρτησία παραμένει δύσκολη

Παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, η μετάβαση των νέων στην οικονομική ανεξαρτησία εξακολουθεί να είναι δύσκολη.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι τα ποσοστά απασχόλησης και ανεργίας των νέων παραμένουν χειρότερα σε σχέση με τις περισσότερες χώρες του Οργανισμού, ενώ οι μισθοί εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα αντίστοιχα επίπεδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον ΟΟΣΑ.

Ένα ακόμη ζήτημα είναι η μεγάλη συγκέντρωση νέων σε εποχικές θέσεις εργασίας στον τουρισμό, ενώ παράλληλα καταγράφεται αναντιστοιχία μεταξύ των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και των αναγκών των επιχειρήσεων.

Αντίστοιχη εικόνα εμφανίζεται και στην επιχειρηματικότητα. Παρότι η αυτοαπασχόληση είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στους νέους, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν αποτελεί αποτέλεσμα μιας ελκυστικής επιχειρηματικής ευκαιρίας, αλλά λύση που προκύπτει λόγω των περιορισμένων επιλογών στην αγορά εργασίας.

Στις δυσκολίες αυτές προστίθενται οι οικογενειακές και στεγαστικές πιέσεις.

Η γονιμότητα εξακολουθεί να μειώνεται, ενώ, παρά τη βελτίωση της συμμετοχής των παιδιών στην προσχολική εκπαίδευση, η Ελλάδα συνεχίζει να απέχει από τους μέσους όρους του ΟΟΣΑ.

Την ίδια στιγμή, η στεγαστική κρίση καθυστερεί την αυτονόμηση των νέων. Η πλειονότητα των νέων ενηλίκων εξακολουθεί να μένει με τους γονείς της μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 20, καθώς η περιορισμένη προσφορά κατοικιών και το υψηλό κόστος αγοράς και ενοικίασης καθιστούν δύσκολη την ανεξάρτητη διαβίωση.

Οι προτάσεις του ΟΟΣΑ

Ο ΟΟΣΑ καταγράφει σειρά μεταρρυθμίσεων που έχουν προχωρήσει τα τελευταία χρόνια, μεταξύ των οποίων ο εκσυγχρονισμός των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, η ενίσχυση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, η στήριξη νέων επιχειρηματιών, η διεύρυνση της γονικής άδειας και των υπηρεσιών φροντίδας παιδιών, αλλά και οι παρεμβάσεις για την ενίσχυση της προσφοράς οικονομικά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας.

Παράλληλα, ο Οργανισμός προτείνει μια πιο συντονισμένη πολιτική σε διαφορετικά μέτωπα.

Επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση: Η αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων απαιτεί μεγαλύτερη επένδυση στην επαγγελματική εκπαίδευση, περισσότερες ευκαιρίες επαγγελματικού προσανατολισμού και δυνατότητα συνδυασμού σπουδών και εργασίας. Παράλληλα, κρίνεται σημαντική η ενίσχυση των συμβουλευτικών υπηρεσιών της δημόσιας απασχόλησης και η καλύτερη αξιολόγηση των προγραμμάτων κατάρτισης και επιδότησης.

Στήριξη νέων επιχειρηματιών: Ο ΟΟΣΑ προκρίνει έναν συνδυασμό χρηματοδοτικής και μη χρηματοδοτικής υποστήριξης, με ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση αρχικού σταδίου και καλύτερα εργαλεία επιχειρηματικής υποστήριξης, ώστε η υψηλή διάθεση των νέων για επιχειρηματική δραστηριότητα να οδηγεί σε βιώσιμες επιχειρήσεις.

Στήριξη οικογενειών: Παράλληλα, προτείνεται περαιτέρω ενίσχυση των πολιτικών για τις οικογένειες, με βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και της ποιότητας των υπηρεσιών εκπαίδευσης και φροντίδας στην πρώιμη παιδική ηλικία, αλλά και καλύτερη στόχευση της εισοδηματικής στήριξης προς τις οικογένειες με παιδιά.

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της ένα σημαντικό μέρος των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν κατά την οικονομική κρίση, όμως η πλήρης οικονομική ανεξαρτησία των νέων παραμένει ζητούμενο.

Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως δύο παράγοντες: οι χαμηλότερες αποδοχές και το υψηλό κόστος στέγασης. Για την περαιτέρω βελτίωση της κατάστασης, ο ΟΟΣΑ θεωρεί αναγκαίο έναν συνδυασμό πολιτικών που θα καλύπτουν την αγορά εργασίας, την κατοικία, την οικογένεια, την εκπαίδευση και την επιχειρηματικότητα.