Το μυστήριο με την κατάρριψη του Apache στο Ορμούζ που ανάβει νέα φωτιά στον Περσικό

Η είδηση έσκασε μέσα σε λίγες ώρες και προκάλεσε συναγερμό σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Ένα αμερικανικό επιθετικό ελικόπτερο Apache AH-64 κατέπεσε κοντά στα Στενά του Ορμούζ, σε μία από τις πιο ευαίσθητες και στρατηγικά κρίσιμες περιοχές του πλανήτη. Για ώρες, η Ουάσιγκτον κράτησε απόλυτη σιγή, ενώ αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν αντικρουόμενες πληροφορίες για την τύχη του πληρώματος και τα αίτια της πτώσης. Όταν τελικά ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, έσπασε τη σιωπή, το έκανε με τρόπο που ανέβασε κατακόρυφα το θερμόμετρο της έντασης: κατηγόρησε ευθέως το Ιράν ότι ευθύνεται για την κατάρριψη του αμερικανικού ελικοπτέρου και προειδοποίησε για αντίδραση. Η εξέλιξη αυτή δεν ήρθε σε πολιτικό κενό.

Οι ΗΠΑ έπληξαν στόχους στο Ιράν-Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε αμερικανικές θέσεις στον Περσικό

Αντίθετα, συνέπεσε με μια εξαιρετικά εύθραυστη περίοδο, λίγες ώρες μετά την κατάπαυση πυρός μεταξύ Ιράν και Ισραήλ και ενώ οι έμμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης φέρονταν να παρουσιάζουν πρόοδο. Έτσι, ένα περιστατικό που αρχικά έμοιαζε με στρατιωτικό ατύχημα μετατράπηκε σε μια υπόθεση με δυνητικά εκρηκτικές γεωπολιτικές προεκτάσεις.

Το χρονικό της πτώσης

Η πρώτη αναφορά για το περιστατικό προήλθε από τους New York Times, οι οποίοι αποκάλυψαν ότι αμερικανικό ελικόπτερο Apache κατέπεσε κοντά στα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια περιπολίας.

Ακολούθησε ένα κύμα διαρροών και ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών, την ώρα που το αμερικανικό Πεντάγωνο διατηρούσε αυστηρή μυστικότητα γύρω από την υπόθεση.

Για αρκετές ώρες κανείς δεν γνώριζε αν το πλήρωμα είχε επιζήσει ή αν το ελικόπτερο είχε δεχθεί εχθρικά πυρά. Το μόνο βέβαιο ήταν ότι βρισκόταν σε εξέλιξη μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση έρευνας και διάσωσης στα νερά του Περσικού Κόλπου.

Η κατηγορία Τραμπ και η άρνηση της Τεχεράνης

Η κατάσταση άλλαξε δραματικά όταν ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε δημοσίως το Ιράν για την κατάρριψη του ελικοπτέρου.

Η δήλωση αυτή μετατόπισε αμέσως τη συζήτηση από το πεδίο της διερεύνησης στο πεδίο της πολιτικής και στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, απορρίπτοντας κάθε εμπλοκή. Ιρανικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι σε μια περιοχή με τόσο υψηλή στρατιωτική κινητικότητα είναι πιθανό να συμβούν ατυχήματα ή μη εσκεμμένα περιστατικά, επιμένοντας ότι δεν υπήρξε σκόπιμη στοχοποίηση του αμερικανικού ελικοπτέρου.

Παρά τις διαψεύσεις, η αμερικανική πλευρά φαίνεται να αντιμετωπίζει το περιστατικό ως εξαιρετικά σοβαρό, καθώς ήδη εξετάζει πιθανά σενάρια αντίδρασης.

Drone ή κατάρριψη;

Το μεγαλύτερο μυστήριο αφορά τον τρόπο με τον οποίο χάθηκε το ελικόπτερο.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios, η προκαταρκτική αμερικανική έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ένα ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος συγκρούστηκε με το Apache, προκαλώντας την πτώση του.

Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: επρόκειτο για εσκεμμένη ενέργεια ή για ατύχημα;

Αμερικανικές πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το drone ενδέχεται να ήταν τύπου Shahed, ενός συστήματος που έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα τα τελευταία χρόνια από το Ιράν και τους συμμάχους του σε διάφορα μέτωπα της Μέσης Ανατολής.

Παράλληλα, άλλες πληροφορίες δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο το ελικόπτερο να επλήγη από πυρά ή να υπήρξε συνδυασμός παραγόντων που οδήγησαν στην πτώση του.

Η τελική εικόνα αναμένεται να προκύψει από τις καταθέσεις των δύο πιλότων και τα τεχνικά στοιχεία που έχουν συλλέξει οι αμερικανικές αρχές.

Η επιχείρηση διάσωσης που κράτησε ώρες

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι το πλήρωμα διασώθηκε έπειτα από επιχείρηση που διήρκεσε περίπου δύο ώρες.

Στην αποστολή συμμετείχαν μονάδες του αμερικανικού ναυτικού, δυνάμεις της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας, αεροπορικά μέσα και στοιχεία του 5ου Στόλου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η αποκάλυψη ότι για τον εντοπισμό των πιλότων χρησιμοποιήθηκε μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας, το οποίο τους εντόπισε στη θάλασσα και τους μετέφερε σε ασφαλές σημείο.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της CENTCOM, Τιμ Χόκινς, πρόκειται για την πρώτη γνωστή επιχείρηση διάσωσης του αμερικανικού στρατού στην οποία χρησιμοποιήθηκε τέτοια τεχνολογία σε πραγματικές συνθήκες.

Οι δύο πιλότοι περισυνελέγησαν χωρίς σοβαρούς τραυματισμούς και μεταφέρθηκαν σε άγνωστη τοποθεσία για ιατρικές εξετάσεις και κατάθεση.

Γιατί το περιστατικό προκαλεί παγκόσμια ανησυχία

Η πτώση του Apache αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή συνέβη σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή βρίσκεται ήδη στα όρια μιας ευρύτερης ανάφλεξης.

Το περιστατικό σημειώθηκε ενώ οι επαφές μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα φέρονταν να καταγράφουν πρόοδο, παρά τις σημαντικές διαφωνίες που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Ταυτόχρονα, η περιοχή προσπαθεί να απορροφήσει τους κραδασμούς της πρόσφατης στρατιωτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, η οποία έφερε τη Μέση Ανατολή πιο κοντά από ποτέ σε μια γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση.

Η απώλεια ενός Apache θεωρείται επίσης ιδιαίτερα συμβολική, καθώς αποτελεί την πρώτη γνωστή απώλεια τέτοιου τύπου ελικοπτέρου από τις αμερικανικές δυνάμεις μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι ακριβώς συνέβη πάνω από τα Στενά του Ορμούζ. Είναι αν το περιστατικό αυτό θα καταγραφεί ως ένα μεμονωμένο επεισόδιο ή ως η σπίθα που θα ανοίξει έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης σε μία από τις πιο εκρηκτικές γωνιές του πλανήτη. Γιατί σε μια περιοχή όπου η ισορροπία κρέμεται συχνά από μία μόνο απόφαση, ένα ελικόπτερο που πέφτει μπορεί να αποδειχθεί πολύ περισσότερα από ένα στρατιωτικό συμβάν.