Ανάλυση: Γιατί ο Τραμπ αφήνει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ στους Χούθι

Η εικόνα είναι εκρηκτική: οι Χούθι έχουν φτάσει στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, έχουν καταλάβει τη Μόκα, τη νησίδα Περίμ —γνωστή και ως Μαγιούν— και άλλα στρατηγικά σημεία στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, η ναυσιπλοΐα έχει περιοριστεί και το πετρέλαιο κινείται πάνω από τα 100 δολάρια. Κι όμως, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν δείχνει διάθεση να ανοίξει νέο αμερικανικό μέτωπο στην Υεμένη. Από το Δουβλίνο, ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε ότι οι Χούθι επικοινώνησαν με την Ουάσιγκτον και διαμήνυσαν πως δεν επιθυμούν σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ υποστήριξε ότι επιτρέπουν τη διέλευση των περισσότερων πλοίων. Την ίδια στιγμή, πληροφορίες θέλουν το Ριάντ να έχει ζητήσει αμερικανικά πλήγματα και να έχει πάρει ως απάντηση κυρίως πληροφορίες, συντονισμό και διαβεβαιώσεις. Η αμερικανική αυτοσυγκράτηση δεν είναι τυχαία.

Σπύρος Σιδέρης

Ο Λευκός Οίκος δεν θέλει δεύτερο πόλεμο, δεν θέλει νέες απώλειες, δεν θέλει ακριβότερο πετρέλαιο πριν από τις εκλογές του Κογκρέσου και φαίνεται έτοιμος να ανεχθεί μια ιδιότυπη συνύπαρξη με τους Χούθι, εφόσον τα αμερικανικά συμφέροντα δεν βρεθούν στη γραμμή πυρός. Αυτό που στην Ουάσιγκτον παρουσιάζεται ως πραγματισμός, στο Ριάντ και σε άλλες πρωτεύουσες του Κόλπου γεννά ένα πολύ πιο δύσκολο ερώτημα: πόσο αξιόπιστη παραμένει σήμερα η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας;

Οι Χούθι πήραν το σημείο που όλοι φοβούνταν

Η κατάληψη της Μόκα, της Περίμ και θέσεων γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν είναι απλώς άλλη μία αλλαγή στον χάρτη της Υεμένης.

Η Περίμ βρίσκεται μέσα στο στενό και χωρίζει τη θαλάσσια δίοδο σε δύο περάσματα. Η παρουσία των Χούθι εκεί τους δίνει πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα να παρακολουθούν, να απειλούν και, εφόσον το αποφασίσουν, να παρενοχλούν τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Για χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριζαν ότι η ελευθερία των θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί ζωτικό διεθνές συμφέρον. Τώρα, όμως, που οι Χούθι κρατούν ένα από τα ισχυρότερα γεωγραφικά χαρτιά της περιοχής, η Ουάσιγκτον αποφεύγει την άμεση στρατιωτική αναμέτρηση.

Γιατί ο Τραμπ δεν θέλει νέο πόλεμο

Ο πρώτος λόγος είναι στρατιωτικός. Οι αμερικανικές δυνάμεις είναι ήδη βαθιά δεσμευμένες στη σύγκρουση με το Ιράν και στην ασφάλεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Ένα νέο μέτωπο στην Υεμένη θα απαιτούσε αεροπορικές επιχειρήσεις, πλοία, πυραύλους, συστήματα αναχαίτισης και συνεχή επιτήρηση σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη σημαντικές στρατιωτικές υποχρεώσεις στην περιοχή. Παράλληλα, στην Ουάσιγκτον υπάρχει προβληματισμός για την πίεση στα αποθέματα προηγμένων πυρομαχικών και αναχαιτιστικών.

Υπάρχει όμως και η εσωτερική πολιτική.

Με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν και το κόστος της σύγκρουσης με το Ιράν να βαραίνει την αμερικανική οικονομία, μια νέα εκστρατεία στην Υεμένη θα ήταν δύσκολο να δικαιολογηθεί σε ένα εκλογικό σώμα που άκουγε επί χρόνια υποσχέσεις για λιγότερους πολέμους στη Μέση Ανατολή.

Το άτυπο «δεν μας χτυπάτε, δεν σας χτυπάμε»

Η πιο αποκαλυπτική λεπτομέρεια βρίσκεται στα ίδια τα λόγια του Τραμπ. Οι Χούθι, είπε, επικοινώνησαν με την αμερικανική πλευρά και διαμήνυσαν ότι δεν επιθυμούν σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η οργάνωση, παράλληλα, έχει καταστήσει σαφές ότι μεγάλο μέρος της πίεσης στρέφεται κατά σαουδαραβικών συμφερόντων.

Έτσι δημιουργείται μια βολική γκρίζα ζώνη.

Εφόσον αμερικανικά πλοία δεν αποτελούν στόχο και η διεθνής ναυσιπλοΐα δεν διακόπτεται πλήρως, ο Τραμπ μπορεί να αποφύγει μια πολυδάπανη στρατιωτική επιχείρηση. Οι Χούθι, από την πλευρά τους, μπορούν να κρατούν το Ριάντ υπό πίεση χωρίς να προκαλούν άμεσα τον ισχυρότερο στρατιωτικό αντίπαλο στην περιοχή.

Δεν απαιτείται επίσημη συμφωνία για να λειτουργήσει μια τέτοια ισορροπία. Αρκεί οι δύο πλευρές να γνωρίζουν ποια γραμμή δεν πρέπει να ξεπεράσουν.

Το Ριάντ πήρε πληροφορίες, όχι πυραύλους

Εδώ βρίσκεται το πιο ευαίσθητο παρασκήνιο.

Το Axios, επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν επικοινώνησε δύο φορές με τον Τραμπ ζητώντας αμερικανικά πλήγματα κατά των Χούθι.

Το πράσινο φως δεν δόθηκε.

Η αμερικανική συνδρομή, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, περιορίστηκε κυρίως σε πληροφορίες και υποστήριξη στόχευσης.

Λίγες ημέρες αργότερα, ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, βρέθηκε στη Σαουδική Αραβία και συναντήθηκε με τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Η γραμμή της Ουάσιγκτον γίνεται έτσι πιο καθαρή: στήριξη στο Ριάντ, αλλά όχι απαραίτητα αμερικανικός πόλεμος για λογαριασμό του.

Αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερο βάρος για ολόκληρο τον Κόλπο.

Από την ομπρέλα στην επιλεκτική προστασία

Για δεκαετίες, η σχέση Ηνωμένων Πολιτειών και μοναρχιών του Κόλπου στηρίχθηκε σε μια άγραφη συναλλαγή: ενεργειακή σταθερότητα από τη μία πλευρά, αμερικανική ασφάλεια από την άλλη.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δείχνει ότι αυτή η σχέση αλλάζει.

Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διαθέτει βάσεις, στόλους και στρατεύματα στην περιοχή. Δεν αποσύρεται. Αυτό που φαίνεται να περιορίζεται είναι η προθυμία της να χρησιμοποιεί αυτομάτως αυτή τη δύναμη κάθε φορά που απειλείται ένας σύμμαχος.

Η προστασία γίνεται πιο επιλεκτική και περισσότερο συνδεδεμένη με το ερώτημα αν απειλούνται άμεσα οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Για το Ριάντ, αυτή δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι αλλαγή δόγματος.

Το πετρέλαιο κρατά το δάχτυλο μακριά από τη σκανδάλη

Η κρίση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ συμπίπτει με τις πιέσεις στα Στενά του Ορμούζ και με το πλήγμα στον σαουδαραβικό αγωγό Ανατολής–Δύσης. Το Μπρεντ κινήθηκε πάνω από τα 107 δολάρια το βαρέλι, ενώ αυξάνεται και το κόστος μεταφοράς καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες τιμολογούν τον γεωπολιτικό κίνδυνο.

Μια μεγάλη αμερικανική επίθεση κατά των Χούθι θα μπορούσε να πυροδοτήσει αυτό που ο Τραμπ θέλει περισσότερο να αποφύγει: αντίποινα, νέα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα και υψηλότερες τιμές ενέργειας.

Γι’ αυτό η αμερικανική αποχή είναι περισσότερο στοίχημα παρά αδράνεια.

Ο Τραμπ ποντάρει ότι οι Χούθι θα περιορίσουν την πίεσή τους στη Σαουδική Αραβία και δεν θα περάσουν το σημείο που θα ανάγκαζε την Ουάσιγκτον να επέμβει.

Αν ο υπολογισμός αυτός αποδειχθεί σωστός, θα έχει αποφύγει ένα ακόμη μέτωπο.

Αν αποτύχει, όμως, οι Χούθι θα έχουν αποδείξει ότι μια ένοπλη οργάνωση μπορεί να αποκτήσει καθοριστική επιρροή σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη χωρίς άμεση αμερικανική απάντηση.

Τότε το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν θα είναι απλώς άλλη μία εστία έντασης στη Μέση Ανατολή. Θα είναι το σημείο όπου οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον θα αρχίσουν να μετρούν διαφορετικά την αξία της αμερικανικής εγγύησης ασφαλείας.