Ιράν: Τι συμβαίνει με το εμπλουτισμένο ουράνιο- Το πιο ρεαλιστικό σενάριο και το οργιώδες παρασκήνιο στον ΟΗΕ
✨Η αντιπαράθεση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μεταφέρεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με Δύση, Ρωσία και Κίνα σε έντονη διαφωνία.
✨Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας ανησυχεί για τα 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%, καθώς δεν έχει πλήρη εικόνα των ιρανικών εγκαταστάσεων.
✨Η Δύση πιέζει για επιστροφή σε διαπραγματεύσεις, ενώ το Ιράν μπορεί είτε να συνεργαστεί είτε να επιλέξει σκληρή στάση και περιορισμένη διαφάνεια.
✨Το πιο πιθανό σενάριο είναι η παρατεταμένη αδιέξοδος, με ασάφεια στις ιρανικές δραστηριότητες και κίνδυνο επικίνδυνων παρερμηνειών στη Μέση Ανατολή.
Μια νέα, σαφώς πιο επικίνδυνη παρτίδα ανοίγει γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με την Ουάσιγκτον και τις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να επιχειρούν να μεταφέρουν το βάρος της αντιπαράθεσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Πίσω από τις κλειστές πόρτες δεν συζητούνται μόνο νέες πιέσεις και κυρώσεις. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα αναγκαστεί να δείξει πρώτος τα χαρτιά του: η Τεχεράνη, που εξακολουθεί να κρατά εκτός πλήρους διεθνούς εποπτείας κρίσιμα τμήματα του προγράμματός της, ή η Δύση, που γνωρίζει ότι χωρίς τη Ρωσία και την Κίνα κάθε κίνηση μπορεί να εξελιχθεί σε μεγάλη διπλωματική σύγκρουση χωρίς σαφή έκβαση.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%, για τα οποία η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δεν διαθέτει πλέον πλήρη εικόνα. Δεν υπάρχει δημόσια απόδειξη ότι το Ιράν έχει αποφασίσει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο. Το πρόβλημα είναι ότι ούτε οι επιθεωρητές μπορούν σήμερα να πουν με βεβαιότητα τι ακριβώς συμβαίνει στις εγκαταστάσεις που παραμένουν εκτός πλήρους ελέγχου.
Η Δύση ξαναβάζει τον φάκελο στο τραπέζι
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία θέλουν το ιρανικό ζήτημα να παραμείνει ψηλά στην ατζέντα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Το περίφημο «snapback», η διαδικασία επαναφοράς των κυρώσεων του ΟΗΕ που είχαν ανασταλεί μετά τη συμφωνία του 2015, ενεργοποιήθηκε από την ευρωπαϊκή τρόικα το 2025. Από εκείνη τη στιγμή άνοιξε μια δεύτερη σύγκρουση: ποιοι θεωρούν ότι οι κυρώσεις επέστρεψαν νόμιμα και ποιοι υποστηρίζουν ότι ολόκληρη η διαδικασία στερείται νομικής βάσης.
Στη Νέα Υόρκη η αντιπαράθεση αφορά πλέον και τον μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής των μέτρων. Το θέμα έχει ξεφύγει από τα στενά όρια του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και έχει μετατραπεί σε δοκιμασία ισχύος ανάμεσα στα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου.
Μόσχα και Πεκίνο κρατούν το κλειδί
Η Ρωσία και η Κίνα αμφισβητούν τη νομιμότητα του ευρωπαϊκού snapback και επιμένουν ότι η προηγούμενη αρχιτεκτονική των κυρώσεων έχει λήξει.
Η διαφωνία δεν είναι απλώς νομική.
Για τη Μόσχα και το Πεκίνο, ο ιρανικός φάκελος προσφέρει ακόμη ένα πεδίο αμφισβήτησης της δυτικής γραμμής στον ΟΗΕ. Για την Ουάσιγκτον και τους Ευρωπαίους, ακόμη και η αντίδραση των δύο χωρών έχει πολιτική αξία, καθώς τις αναγκάζει να τοποθετηθούν ανοιχτά υπέρ ή κατά της Τεχεράνης.
Έτσι, ακόμη και μια ψηφοφορία που δεν θα δώσει στη Δύση όσα επιδιώκει μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο πίεσης.
Τα 440 κιλά που ανησυχούν τους επιθεωρητές
Το πιο ευαίσθητο κομμάτι της υπόθεσης δεν βρίσκεται όμως στη Νέα Υόρκη.
Βρίσκεται μέσα στο Ιράν.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δεν έχει καταφέρει να αποκαταστήσει πλήρως την πρόσβασή της σε κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις μετά τα πλήγματα του 2025. Πριν από αυτά, υπολόγιζε ότι η χώρα διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%.
Το συγκεκριμένο επίπεδο εμπλουτισμού δεν είναι στρατιωτικό. Βρίσκεται όμως πολύ πιο κοντά στο επίπεδο που απαιτείται για πυρηνικό όπλο από εκείνο που χρειάζεται ένα συμβατικό πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι οι επιθεωρητές δεν διαθέτουν σήμερα ολοκληρωμένη εικόνα για την ποσότητα, τη θέση και την κατάσταση του συγκεκριμένου υλικού.
Η πίεση μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ
Στην Ουάσιγκτον παραμένει ισχυρή η άποψη ότι η οικονομική και διπλωματική πίεση είναι ο μόνος τρόπος για να επιστρέψει η Τεχεράνη σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Το Ιράν, όμως, ζει υπό καθεστώς κυρώσεων εδώ και δεκαετίες και έχει αναπτύξει μηχανισμούς προσαρμογής.
Νέα μέτρα μπορούν να αυξήσουν το κόστος για την ιρανική οικονομία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα οδηγήσουν αυτόματα σε πολιτική υποχώρηση. Αντίθετα, εάν η ηγεσία της χώρας πειστεί ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο αντάλλαγμα για μια παραχώρηση, μπορεί να επιλέξει λιγότερη συνεργασία με τους επιθεωρητές, μεγαλύτερη αδιαφάνεια και σκληρότερη πυρηνική στάση.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Δύση μπορεί να καταλήξει με περισσότερες κυρώσεις αλλά λιγότερη γνώση για το τι πραγματικά συμβαίνει.
Τα τρία σενάρια για την Τεχεράνη
Το πρώτο σενάριο είναι η επιστροφή στις διαπραγματεύσεις. Η Τεχεράνη επιτρέπει ευρύτερη πρόσβαση στους επιθεωρητές, περιορίζει συγκεκριμένες πυρηνικές δραστηριότητες και ζητά σε αντάλλαγμα σταδιακή χαλάρωση της πίεσης.
Το δεύτερο είναι η μετωπική σύγκρουση. Το Ιράν θεωρεί ότι επιχειρείται ο εξαναγκασμός του, περιορίζει περαιτέρω τη συνεργασία με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας και χρησιμοποιεί το πυρηνικό του πρόγραμμα ως μέσο αποτροπής και διαπραγμάτευσης.
Υπάρχει όμως και ένα τρίτο, πιθανώς πιο ρεαλιστικό σενάριο: κανείς δεν υποχωρεί. Οι Δυτικοί συνεχίζουν τις πιέσεις, η Ρωσία και η Κίνα μπλοκάρουν ή αμφισβητούν τις κινήσεις τους και η Τεχεράνη διατηρεί το πυρηνικό της πρόγραμμα μέσα σε μια ελεγχόμενη ασάφεια.
Αυτή η ασάφεια μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από τις ίδιες τις κυρώσεις.
Όσο δεν υπάρχει αξιόπιστη εικόνα για το τι συμβαίνει στις ιρανικές εγκαταστάσεις, κάθε πλευρά θα σχεδιάζει με βάση το δυσμενέστερο ενδεχόμενο.
Και στη Μέση Ανατολή, όταν οι αποφάσεις αρχίζουν να λαμβάνονται με βάση το χειρότερο σενάριο, το περιθώριο λάθους μικραίνει επικίνδυνα.
SiteDesign