Η τραγωδία στη Χίο, οι εθελοτυφλούντες και η ευρωπαϊκή “ανορθογραφία” του Σάντσεθ

Η χθεσινή τραγωδία στην Χίο –με 15 νεκρούς μετανάστες και μεταξύ των τραυματιών και δύο γυναίκες που έχασαν τα έμβρυα που κυοφορούσαν από την σφοδρότητα της πρόσκρουσης του ταχύπλοου των διακινητών με το σκάφος του λιμενικού– συνέπεσε με τη συζήτηση στη Βουλή σχετικά με το νομοσχέδιο του Θάνου Πλεύρη για το μεταναστευτικό.

Πρώτη παρατήρηση: Το πολύνεκρο ναυάγιο έρχεται να διαλύσει όσα αισιόδοξα ακούγονται για την συνεργασία με τις τουρκικές αρχές για τον περιορισμό των διακινητών. Από τα τουρκικά παράλια συνεχίζεται κανονικά, αν και με συγκυριακά μικρότερη ένταση, η απάνθρωπη αλλά προσοδοφόρα επιχείρηση σύγχρονου εμπορίου απεγνωσμένων. Αναγκαία η επισήμανση εν όψει της διάσκεψης του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας- Τουρκίας στην ατζέντα του οποίου είναι και το μεταναστευτικό.

Δεύτερη παρατήρηση: Τα διεθνή ΜΜΕ αντιλαμβάνονται το νέο ναυάγιο ως αποτέλεσμα της ελληνικής μεταναστευτικής πολιτικής. Μεροληπτικά; Πιθανώς, αλλά οφείλουμε να το λάβουμε υπ όψιν. Το Reuters, για παράδειγμα, αναφέρει ότι “το νέο τραγικό περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο τις εντάσεις γύρω από τη μεταναστευτική πολιτική και τις πρακτικές φύλαξης των συνόρων στο Αιγαίο”, και πώς “η ευρωπαϊκή υπηρεσία φύλαξης συνόρων ανέφερε πέρυσι ότι εξετάζει 12 περιπτώσεις πιθανών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Ελλάδα, μεταξύ των οποίων και καταγγελίες για επαναπροωθήσεις αιτούντων άσυλο”. Και το Associated Press επισημαίνει ότι “η Ελλάδα, μαζί με αρκετές άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει αυστηροποιήσει τους κανονισμούς της για τη μετανάστευση. Τον Δεκέμβριο, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναθεώρησε το μεταναστευτικό της σύστημα , συμπεριλαμβανομένης της απλοποίησης των απελάσεων και της αύξησης των κρατήσεων”.

Συμπέρασμα, η αυστηροποίηση των πολιτικών για το μεταναστευτικό από την κυβέρνηση δεν αναμένεται να επικριθούν από την Κομισιόν. Τα ίδια μ’ εμάς κάνουν αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, είναι, άλλωστε, η εποχή που η αντίληψη Τραμπ για το μεταναστευτικό “μπολιάζει” τις πολιτικές των Βρυξελλών.

Τρίτη παρατήρηση: Η σκλήρυνση της κυβερνητικής στάσης στο θέμα αποτελεί, αναμφίβολα, μία προειδοποίηση και επίδειξη πυγμής έναντι των απελπισμένων που αναζητούν δίοδο προς την Ευρώπη και δευτερευόντως στα κυκλώματα των διακινητών (αυτά θα συνεχίσουν να κάνουν αυτό που ξέρουν). Και, στην εσωτερική πολιτική κατανάλωση, αποσκοπεί να εξευμενίσει δεξιά και υπερδεξιά εκλογικά ακροατήρια που “χαϊδεύονται” από γνωστά κόμματα που ζητούν περισσότερα push backs και ξερονήσια για μετανάστες.

Υπάρχει, όμως, στον απόηχο του νέου νόμου Πλεύρη που προβλέπει, μεταξύ άλλων, την κατάργηση της διάταξης που έδινε άδεια διαμονής 10ετούς διάρκειας σε ασυνόδευτα ανήλικα, μία πραγματικότητα που μάλλον σκόπιμα παρακάμπτεται:

Το νέο νομικό πλαίσιο έρχεται σε μια περίοδο που οι μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα, αποκλιμακώνονται, κάτι το οποίο δικαίως επισημαίνει η ίδια η κυβέρνηση. Το 2024 πέρασαν παράνομα τα ελληνικά σύνορα 60.886 άνθρωποι, το 2025 μειώθηκαν σε 48.298. Στατιστικά άσυλο θα πάρουν περίπου οι μισοί. Οι υπόλοιποι, 24.000, σύμφωνα με το νόμο Πλεύρη πρέπει να κρατηθούν στα Προαναχωρησιακά Κέντρα προς απέλαση, των οποίων η χωρητικότητα είναι 3.600 θέσεις. Και σε συνέχεια όσοι δεν θελήσουν να επιστρέψουν στην χώρα τους (επιστρέφει λιγότερο από το 20%) θα πρέπει να οδηγηθούν στις ελληνικές φυλακές που λειτουργούν με πληρότητα 123%. Προφανείς οι κίνδυνοι και οι αντιφάσεις.

Τέταρτη παρατήρηση: Σε πείσμα όλων των παραπάνω –επαναλαμβάνω για να είμαστε ειλικρινείς: δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία και προς την ίδια κατεύθυνση κινούνται αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις-, υπάρχει και το ισπανικό υπόδειγμα. Ο Πέδρο Σάντσεθ, παρά τις επικρίσεις του λαϊκού κόμματος (δεξιά) και τις ειρωνικές επικρίσεις του Έλον Μασκ, προωθεί τη νομιμοποίηση 500.000 μεταναστών επικαλούμενος λόγους ανθρωπισμού, το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας του και την ενίσχυση του ασφαλιστικού συστήματος με πόρους που τώρα πάνε χαμένοι.

“Μισό εκατομμύριο άνθρωποι ζούμε μαζί κάθε μέρα, στην αγορά, στο λεωφορείο, στο σχολείο των παιδιών μας. Άνθρωποι που φροντίζουν τους γονείς μας, εργάζονται στα χωράφια, που έχουν χτίσει, χέρι-χέρι μαζί μας, την πρόοδο της χώρας μας”, είπε χαρακτηριστικά. Βεβαίως κάποιοι καταλογίζουν στον Ισπανό πρωθυπουργό ότι προχωράει σε αυτή την τολμηρή πολιτική για να ενισχύσει τη συνεργασία του με τους Podemos και να διασώσει την κυβέρνησή του. Πιθανώς.

Το σχέδιο που εκπόνησε η κυβέρνηση στην Ισπανία αφορά ανθρώπους που ζουν και εργάζονται τώρα στη χώρα χωρίς έγγραφα. Και τους προσφέρει νόμιμο καθεστώς διαμονής και εργασίας.

Οι αλλοδαποί με καθαρό ποινικό μητρώο που έφτασαν στην Ισπανία πριν από το τέλος του 2025 και μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν ζήσει στη χώρα για τουλάχιστον πέντε μήνες, σύντομα θα είναι επιλέξιμοι για ανανεώσιμες άδειες διαμονής ενός έτους.

Ας κάνουμε την αναλογία με την επιτακτική ανάγκη στην ελληνική οικονομία και επιχειρηματικότητα (τουρισμός, εστίαση, κατασκευές, αγροτικός τομέας κ.ά) να βρεθούν πάνω από 200.000 ανειδίκευτοι εργάτες (επίσημα στοιχεία από τους αρμόδιους φορείς). Παλαιότερα ο πρωθυπουργός είχε επισημάνει αυτή την ανάγκη για εργατικά χέρια σε τομείς όπως η γεωργία και οι κατασκευές, τονίζοντας ότι οι νόμοι μετανάστες που εντάσσονται στην ελληνική κοινωνία δεν αποτελούν απειλή. Και είχε υποδορίως συνδέσει την νομιμοποιημένη μετανάστευση με το δημογραφικό. Τότε μιλούσαμε για ένταξη, τώρα για φυλάκιση ή απέλαση.

Ρεαλιστικά σκεπτόμενοι, ωστόσο, σε προεκλογικό χρόνο και με την απειλή από τα δεξιά της Ν.Δ κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με πολιτική αυτοχειρία. Το χειρότερο, όμως, είναι πώς και για το μεταναστευτικό η χώρα δεν συζητά με καθαρούς όρους και πραγματικά στοιχεία αλλά παραδίδεται σε στερεότυπα και κραυγές της ακροδεξιάς και του αντισυστημισμού.

Μπορεί το υπόδειγμα Σάντσεθ να ταιριάζει στην Ισπανία και να μην ταιριάζει καθ΄ ημάς. Μπορεί να είναι μία κίνηση πολιτικής σκοπιμότητας –αν και είναι αμφίβολο καθώς και στην Ιβηρική ενδημεί το φαινόμενο των αντιμεταναστευτικών κραυγών. Είναι, βέβαιο, από την άλλη πώς ο ευρωπαϊκός βορράς βγάζει φλύκταινες με τέτοιες πολιτικές. Όμως, (και) στην ελληνική εσωστρέφεια και στα περίκλειστα δωμάτια των κομμάτων και, δυστυχώς, των επαγγελματικών και κοινωνικών φορέων και των ακαδημαϊκών μας, η σχετική (ισπανική) συζήτηση είναι απαγορευμένη και τιμωρείται με “λιθοβολισμό” στα social media.

Το POLITICO επισημαίνει πάντως αυτό το δίλημμα και το …μεταφέρει στην Ελλάδα.Αναφέρει χαρακτηριστικά: “Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να περπατήσει σε ένα πολιτικό τεντωμένο σκοινί. Από τη μία πλευρά, η πραγματικότητα της οικονομίας επιβάλλει την άμεση κάλυψη δεκάδων χιλιάδων κενών θέσεων εργασίας σε κρίσιμους τομείς, από τον τουρισμό και τις κατασκευές έως τη γεωργία. Από την άλλη, το μεταναστευτικό παραμένει ένα από τα πιο φορτισμένα πολιτικά ζητήματα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη, με τη δεξιά εκλογική βάση να απαιτεί «σκληρότητα» και μηδενική ανοχή απέναντι στην παράτυπη μετανάστευση.”

Εν κατακλείδι, ο Σάντσεθ αποτελεί μία ευρωπαϊκή “ανορθογραφία” για την γραφειοκρατία των Βρυξελλών και τις κυβερνήσεις που θέριεψαν με τις πολιτικές τους τον εθνικισμό και τον αντισυστημισμό και τώρα -με την “αγενή χορηγία” και του Τραμπ- τους επικαλούνται ως απειλές για να στραφούν σε ολοένα και πιό σκληρή στάση στο μεταναστευτικό και αλλού. Αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Και έτσι κλείνουν τα μάτια στην πραγματικότητα. Διότι οι Αφγανοί που έφτασαν στη Χίο απέδρασαν από το καθεστώς των Ταλιμπάν που άφησαν αλώβητο οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους μετά από την υπερδεκαετή επιχείρηση “εκδημοκρατισμού”. Οι Σουδανοί φτάνουν στην Κρήτη επειδή η Δύση δεν ασχολήθηκε με τον εκεί αιματηρό εμφύλιο κι αφήνει τη Λιβύη να καλύπτει –αν δεν ενορχηστρώνει– την οργανωμένη διακίνηση ψυχών.. Το ίδιο με τους Σύριους που συνεχίζουν να αποδρούν από τους νεοτζιχαντιστές με τα κοστούμια. Και ων ουκ έστι αριθμός παραδειγμάτων.