Το διδακτικό παράδειγμα της Βρετανίας και οι “μικροί Φάρατζ”

Η εσωτερική πολιτική σύγκρουση ελάχιστα και σπάνια λαμβάνει υπόψη της τις διεθνείς τάσεις και τα ανησυχητικά μυνήματα για τις ανατροπές στην αρχιτεκτονική άλλων πολιτικών συστημάτων. Πάσχουμε, μεταξύ άλλων, από έναν εθνικό πολιτικό ιδρυματισμό όπου όλα περιστρέφονται γύρω από το εγχώριο κομματικό σύστημα, γεγονός που επιβεβαιώνει εκείνους που υποστηρίζουν ότι είμαστε επιλεκτικά Ευρωπαίοι και ψευδώς πρωτοπόροι και “αυθεντικοί”. Θα ήταν διδακτικό, για παράδειγμα, να περιγράψουμε όσα συμβαίνουν αυτόν τον καιρό στη Βρετανία.

Πριν δύο χρόνια (Ιούλιος 2024), οι Εργατικοί (Labours) πέτυχαν σαρωτική νίκη στις εκλογές εκδιώκοντας τους Συντηρητικούς (Tories) μετά από 14 χρόνια στην εξουσία. Εξασφάλισαν άνετη αυτοδυναμία με 174 έδρες στη Βουλή των Κοινοτήτων και εξαφάνισαν πολιτικά τον ιστορικό πολιτικό τους αντίπαλο που υπέστη την μεγαλύτερη εκλογική ήττα στην ιστορία του κόμματος.

Σε εκείνες τις εκλογές, το Reform UK, του εκ των πρωταγωνιστών της καμπάνιας του Brexit Νάϊτζελ Φάρατζ, ενός ακροδεξιού, ισλαμοφοβικού και “τραμπικών” απόψεων πολιτικού, κέρδισε μόνο 5 έδρες, αρκετές, ωστόσο, για να εξασφαλίσουν και την δική του εκλογή μετά από αρκετά χρόνια πολιτικής αφάνειας.

Μόλις δύο χρόνια μετά, οι Εργατικοί καταρρέουν και ήδη τριάντα βουλευτές τους κινούνται εναντίον του Κιρ Στάρμερ ζητώντας “αλλαγή εν κινήσει”: σύμφωνα με τις μετρήσεις (YouGov, ElectoralCalculus) έχουν υποχωρήσει στην τρίτη (ή και τέταρτη σε ορισμένες μετρήσεις) θέση, με ποσοστά γύρω στο 16-18%, χάνοντας σχεδόν τη μισή εκλογική τους δύναμη από το 2024.

Ταυτόχρονα, υποχωρούν οι Συντηρητικοί καθώς τμήμα του εκλογικού τους ακροατηρίου προτιμούν πιά τον ακραίο Φάρατζ, ή τους Φιλελεύθερους, ενώ σημαντικό τμήμα των πιό αριστερών ψηφοφόρων των Εργατικών μετακινούνται προς τους Πράσινους.

Ποιά είναι η εικόνα: το Reform UK, ένα “τραμπικό” μόρφωμα που εκμεταλεύεται τα σκάνδαλα της διακυβέρνησης Στάρμερ (π.χ την απόφαση του να διορίσει τον Λόρδο Μάντελσον ως πρεσβευτή στις ΗΠΑ, παρά τις αποκαλύψεις για τις διασυνδέσεις του με τον καταδικασμένο Τζέφρι Έπσταϊν) και την εκτόξευση του κόστους ζωής, όπως και τη στάση της κυβέρνησης υπέρ της επιχείρησης εθνοκάθαρσης των Ισραηλινών στη Γάζα.

Και οι δημοσκοπήσεις του δίνουν ποσοστό 25-27%, το αναδεικνύουν, δηλαδή, πρώτο κόμμα με μεγάλο προβάδισμα έναντι των Πρασίνων και των Συντηρητικών, χωρίς, όμως, αυτοδυναμία, κάτι που θα οδηγήσει στο φαινόμενο -κατά τους αναλυτές- του “μετέωρου κοινοβουλίου” (Hung Parliament).

Θεωρητικά, προ του ορατού κινδύνου να αποκτήσει η Βρετανία πρωθυπουργό τον Φάρατζ, (έναν πολιτικό κλόουν με επικίνδυνες απόψεις, όπως έλεγαν οι αντίπαλοί του από την εποχή του Brexit) θα μπορούσαν να συμπήξουν μέτωπο κάποια από άλλα κόμματα σε διάφορες εκδοχές. Μάλλον είναι δύσκολο να συμβεί, με αποτέλεσμα να βυθιστεί η χώρα στην αστάθεια μέχρι ο Φάρατζ να εξασφαλίσει τελικά την αυτοδυναμία. Επ΄ αυτού κάντε μόνοι σας τις πολιτικές αναγωγές καθ’ ημάς…

Ο Φάρατζ, και πολλοί άλλοι …Φάρατζ, ανά την Ευρώπη, δεν είναι αυτοφυή φαινόμενα. Είναι το αποτέλεσμα της αποτυχίας παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας και της κρίσης εμπιστοσύνης που προκάλεσαν με τους πολίτες-ψηφοφόρους. Η τάση των εκλογικών συστημάτων προς (δήθεν) αντισυστημικούς “μεσσίες”, προσωποπαγή κόμματα, ή πολιτικές και επικοινωνιακές περσόνες, δείχνουν πόσο έχει βαθύνει αυτή η κρίση και πόσο απέχει η κρατούσα αντίληψη περί πολιτικής ηγεμονίας που είχαν αναπτύξει οι βασικοί διαχειριστές των πολιτικών συστημάτων όπως τα γνωρίσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες.

Με μοναδική διαφορά ότι το τσουνάμι του (δήθεν) αντισυστημισμού χτυπάει τις πολιτικές ακτές κάθε χώρας με μία λογική χρονική καθυστέρηση…