Κι’ αν οι πολίτες ψηφίσουν… συνεργασίες;

Πόσοι θα πάνε να ψηφίσουν στις επόμενες εκλογές (κατά τις κυβερνητικές δεσμεύσεις θα διεξαχθούν την άνοιξη του 2027) δεν το γνωρίζουμε. Πάντως, τον Ιούνιο του 2023 η αποχή έφτασε το ιστορικό υψηλό του 47% και τίποτε δεν μας κάνει να πιστεύουμε ότι θα είναι μικρότερη σε περίπου 15 μήνες από τώρα. Από όσους δηλώνουν ότι θα προσέλθουν στις κάλπες, περίπου το 1/3 παραμένουν σήμερα στην δημοσκοπική ζώνη των αναποφάσιστων. Αυτά είναι τα κακά νέα για το πολιτικό σύστημα, ωστόσο ελάχιστοι ασχολούνται.

Αν εξαιρέσουμε το εικαζόμενο εκλογικό αποτέλεσμα των μετρήσεων (αναγωγή), η βάση εκκίνησης των κομμάτων είναι πολύ χαμηλή: το 22-24% της Ν.Δ απέχει πολύ από την προοπτική αυτοδυναμίας, το ΠΑΣΟΚ και η Ελληνική Λύση βρίσκονται στην περιοχή του 10-12%, γύρω από το κατώφλι του 3% συνωθούνται αρκετά κόμματα. Τι μένει; Να συμπληρωθεί η εικόνα όταν ιδρυθεί το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, διαλυθούν τα νέφη ως προς τις πραγματικές βλέψεις του Αντώνη Σαμαρά, και διαπιστωθεί εάν όσα θολά αναφέρει η Μαρία Καρυστιανού μπορεί να καταλήξουν σε κάποιον πολιτικό φορέα.

Ο Ευ. Βενιζέλος είπε (εκδήλωση της “Δημοκρατίας”) ότι “η μονοκομματική εκδοχή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας μας έχει εξαντλήσει τα όριά της”, κι αυτό ακούγεται λογικό υπό το φως των παραπάνω ποσοστών. Η κοινωνία στέλνει μήνυμα απαξίωσης των κομματικών σχηματισμών και της ίδιας της λειτουργίας πολιτικού συστήματος και θεσμών, χωρίς αυτό να σημαίνει, όμως, ότι υπό την επίδραση της συγκυρίας και των διλημμάτων (πολιτική σταθερότητα) αυτό θα μεταφραστεί με τον ίδιο τρόπο από το εκλογικό σώμα.

Μπορεί, από την άλλη, να θεωρηθεί πιθανό οι ψηφοφόροι να μην υποκύψουν στην πίεση για αναγκαστική αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος. Άρα να στείλουν σήμα για κυβερνήσεις συνεργασίας, μετά τις πρώτες ή τις δεύτερες εκλογές.

Προκύπτει, λοιπόν, το ερώτημα (διόλου υποθετικό): προετοιμάζεται το κομματικό σύστημα για την πιθανότητα να λάβει εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας; Η απάντηση είναι αρνητική. Και σε εκείνη τη στιγμή, το δίλημμα δεν θα είναι μόνο η σταθερότητα, θα είναι η ίδια η ύπαρξη του πολιτικού συστήματος και της δημοκρατίας μας.

Ο πρωθυπουργός είχε πει σε παλαιότερη συνέντευξή του πώς, ναι μεν ο στόχος είναι η αυτοδυναμία αλλά εάν η βούληση των ψηφοφόρων είναι διαφορετική θα λάβει το μήνυμα. Λογική και θεσμική απάντηση. Εάν φτάσουμε, όμως, σε αυτό το σημείο –κι αυτό ισχύει και για τις ηγεσίες της αντιπολίτευσης– όσα θα έχουν ειπωθεί προηγουμένως θα επικαθορίσουν και τους αναγκαστικούς συμβιβασμούς. Το πιθανότερο, με όσα βλέπουμε, είναι να τους έχουν υπονομεύσει.