Το Χαργκ και τα σχέδια Τραμπ που έμειναν προς το παρόν επί χάρτου

Η κατάληψη του βασικού πετρελαϊκού κόμβου της Τεχεράνης θα μπορούσε να αλλάξει την πορεία του πολέμου, αλλά και να βυθίσει τις ΗΠΑ σε μια νέα στρατιωτική περιπέτεια στον Περσικό Κόλπο. Ένα από τα πιο επικίνδυνα και φιλόδοξα στρατιωτικά σενάρια που εξετάστηκαν τους τελευταίους μήνες στην Ουάσιγκτον φαίνεται πως μπήκε, τουλάχιστον προς το παρόν, στο συρτάρι. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι η προοπτική κατάληψης του ιρανικού νησιού Χαργκ δεν βρίσκεται πλέον στο τραπέζι, βάζοντας φρένο σε ένα σχέδιο που, σύμφωνα με αμερικανικές διαρροές, θα μπορούσε να επιφέρει συντριπτικό οικονομικό πλήγμα στην Τεχεράνη. Το Χαργκ δεν είναι ένα ακόμη νησί στον Περσικό Κόλπο. Πρόκειται για τον σημαντικότερο κόμβο εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, από τον οποίο διέρχεται η συντριπτική πλειονότητα των ιρανικών εξαγωγών αργού.

Σπύρος Σιδέρης

Για ορισμένους κύκλους στην Ουάσιγκτον, η εξουδετέρωση ή η κατάληψή του θα μπορούσε να στερήσει από το Ιράν τα βασικά οικονομικά του έσοδα και να περιορίσει δραστικά τη δυνατότητά του να συνεχίσει έναν παρατεταμένο πόλεμο.

Για άλλους όμως, μια τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύγκρουση με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές ενέργειας.

Το σχέδιο που δεν ενεργοποιήθηκε

Σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν από αμερικανικές πηγές, το Πεντάγωνο είχε επεξεργαστεί εδώ και μήνες σενάρια που περιλάμβαναν ακόμη και την κατάληψη του νησιού.

Η λογική ήταν απλή αλλά ιδιαίτερα φιλόδοξη: εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούσαν τον έλεγχο του Χαργκ ή κατέστρεφαν τις κρίσιμες ενεργειακές του υποδομές, θα μπορούσαν να πλήξουν την καρδιά της ιρανικής οικονομίας.

Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να υποστήριξαν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να προκαλέσει οικονομική ασφυξία στην Τεχεράνη, περιορίζοντας δραστικά τους πόρους που διαθέτει για στρατιωτικές επιχειρήσεις και χρηματοδότηση κρατικών δομών.

Ωστόσο, οι στρατιωτικές εκτιμήσεις ήταν πολύ πιο σύνθετες. Οι εισηγήσεις προς τον Λευκό Οίκο προειδοποιούσαν ότι η επιχείρηση θα απαιτούσε σημαντική ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, με υψηλό κίνδυνο απωλειών και μακροχρόνια εμπλοκή αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.

Γιατί το Χαργκ είναι τόσο σημαντικό

Το μικρό κοραλλιογενές νησί, μήκους περίπου οκτώ χιλιομέτρων, βρίσκεται στον βόρειο Περσικό Κόλπο και απέχει περίπου 43 χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές.

Η γεωγραφική του θέση το έχει μετατρέψει εδώ και δεκαετίες στον βασικό τερματικό σταθμό του ιρανικού πετρελαίου. Από εκεί καταλήγουν αγωγοί που μεταφέρουν αργό από μεγάλα κοιτάσματα του Ιράν, ενώ τα βαθιά νερά της περιοχής επιτρέπουν τον ελλιμενισμό γιγαντιαίων πετρελαιοφόρων που τροφοδοτούν κυρίως τις ασιατικές αγορές και ιδιαίτερα την Κίνα.

Γι’ αυτό και πολλοί αναλυτές περιγράφουν το Χαργκ ως τον «οικονομικό πνεύμονα» του Ιράν και το σημαντικότερο ενεργειακό περιουσιακό στοιχείο της χώρας.

Η σημασία του δεν είναι μόνο οικονομική. Η θέση του το καθιστά και στρατηγικό παρατηρητήριο για τον έλεγχο των θαλάσσιων διαδρομών του Περσικού Κόλπου, σε μια περιοχή που βρίσκεται σχετικά κοντά στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.

Το μεγάλο δίλημμα της Ουάσιγκτον

Παρά τα θεωρητικά πλεονεκτήματα, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη.

Η κατάληψη του Χαργκ θα σήμαινε ότι αμερικανικές δυνάμεις θα έπρεπε να διατηρήσουν παρουσία σε ένα μικρό νησί που βρίσκεται ουσιαστικά δίπλα στις ιρανικές ακτές και εντός του βεληνεκούς πυραύλων, drones και πυροβολικού.

Μια αρχική στρατιωτική επιτυχία θα μπορούσε πολύ γρήγορα να μετατραπεί σε επιχείρηση φθοράς.

Για να διατηρηθεί ο έλεγχος του νησιού, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρειάζονταν μόνιμη αεροπορική κάλυψη, ισχυρή αντιαεροπορική άμυνα και προστατευμένες γραμμές ανεφοδιασμού από αέρα και θάλασσα.

Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη έχει ενισχύσει σημαντικά τις οχυρώσεις της περιοχής, μεταφέροντας επιπλέον προσωπικό και συστήματα αεράμυνας, ενώ υπάρχουν αναφορές ακόμη και για ανάπτυξη ναρκών γύρω από το νησί.

Ο φόβος για ένα σοκ στις αγορές

Ίσως ο σημαντικότερος λόγος που το Χαργκ παραμένει εκτός στόχων είναι οι συνέπειες που θα μπορούσε να προκαλέσει στην παγκόσμια οικονομία.

Παρά τις εκτεταμένες αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις κατά ιρανικών στόχων, οι ενεργειακές εγκαταστάσεις του νησιού έχουν αποφύγει μέχρι σήμερα τα σοβαρά πλήγματα.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μια καταστροφή των πετρελαϊκών υποδομών του Χαργκ θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, να εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου και να δημιουργήσει νέες αβεβαιότητες σε μια ήδη εύθραυστη παγκόσμια οικονομία.

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει στο παρελθόν ότι εάν το Ιράν επιχειρήσει να παρεμποδίσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στις ενεργειακές εγκαταστάσεις του νησιού.

Το πιο επικίνδυνο χαρτί παραμένει στο τραπέζι

Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η κατάληψη του Χαργκ δεν αποτελεί πλέον επιλογή, ελάχιστοι στην περιοχή πιστεύουν ότι το θέμα έχει κλείσει οριστικά.

Το νησί εξακολουθεί να θεωρείται ένας από τους πιο ευαίσθητους στρατηγικούς στόχους του Ιράν και ένα από τα ισχυρότερα μέσα πίεσης που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης.

Γι’ αυτό και η απόφαση Τραμπ δεν ερμηνεύεται ως οριστική εγκατάλειψη του σχεδίου, αλλά ως αναβολή ενός σεναρίου που θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά τις ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο.

Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μήνυμα της υπόθεσης: το Χαργκ παραμένει το πιο επικίνδυνο χαρτί που δεν έχει ακόμη παιχτεί, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται στο τραπέζι.