WSJ για ΗΠΑ-Ιράν: Νέα ισορροπία τρόμου και ανησυχία για άνευ προηγουμένου ανάφλεξη

Μια νέα και ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση φαίνεται να διαμορφώνεται στις σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν, καθώς οι δύο πλευρές επιχειρούν να διατηρήσουν την πίεση η μία προς την άλλη χωρίς να επιστρέψουν σε έναν ανοιχτό πόλεμο. Ωστόσο, ο κίνδυνος λανθασμένων υπολογισμών και παραβίασης των «κόκκινων γραμμών» παραμένει υψηλός.

Οι τρεις τελευταίες ημέρες συγκρούσεων ανέδειξαν πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία που επικρατεί μετά την εκεχειρία που είχε ανακοινώσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τον Απρίλιο, έπειτα από σχεδόν 40 ημέρες αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών κατά του Ιράν.

Το περιστατικό με το αμερικανικό Απάτσι και τα αντίποινα

Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ιρανικό drone κατέρριψε αμερικανικό ελικόπτερο Απάτσι που πραγματοποιούσε περιπολία στα ανοικτά των ακτών του Ομάν. Το περιστατικό προκάλεσε πολύωρες αμερικανικές επιθέσεις αντιποίνων.

Αν και η Τεχεράνη επιχείρησε να παρουσιάσει το συμβάν ως ατύχημα, στη συνέχεια εξαπέλυσε επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο και την Ιορδανία, ως απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το ελικόπτερο πιθανότατα χτυπήθηκε από ιρανικό drone, ενώ οι δύο χειριστές του διασώθηκαν έπειτα από ώρες στη θάλασσα μέσω μη επανδρωμένου θαλάσσιου συστήματος διάσωσης.

Το περιστατικό θεωρήθηκε ιδιαίτερα σοβαρό, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες βρέθηκε πολύ κοντά σε μία από τις βασικές «κόκκινες γραμμές» που έχει θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ: τον θάνατο Αμερικανών στρατιωτών κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει η μεγαλύτερη εστία κινδύνου

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Οι ΗΠΑ συνεχίζουν τον ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, ενώ το Ιράν επιχειρεί να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή μέσω απειλών με drones και ταχύπλοα σκάφη.

Η παρουσία αμερικανικών αεροσκαφών, ιρανικών drones και σκαφών του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης στην ίδια περιοχή δημιουργεί συνθήκες αυξημένου κινδύνου για ένα νέο θερμό επεισόδιο.

Αναλυτές εκτιμούν ότι το περιστατικό με το Apache ανέδειξε και τους κινδύνους της ιρανικής στρατηγικής άμυνας «Mosaic», η οποία δίνει μεγάλη επιχειρησιακή αυτονομία στους τοπικούς διοικητές, ακόμη και χωρίς άμεσες εντολές από την κεντρική ηγεσία της Τεχεράνης.

Η διπλωματία παραμένει σε αδιέξοδο

Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά, οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν ουσιαστικά στάσιμες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε τις τελευταίες ημέρες ιδιαίτερα εκνευρισμένος για την έλλειψη προόδου, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιθέσεων εναντίον ιρανικών υποδομών.

Τα βασικά σημεία διαφωνίας αφορούν το πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα υπάρξει οικονομική ανακούφιση για το Ιράν, καθώς και το πλαίσιο περιορισμών του πυρηνικού του προγράμματος.

Στόχος των διαμεσολαβητών είναι προς το παρόν μια περιορισμένη συμφωνία που θα διασφαλίζει την παύση των εχθροπραξιών, το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για τα δυσκολότερα ζητήματα.

Η Τεχεράνη προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποτροπή και την αποφυγή πολέμου

Παρά τις πρόσφατες επιθετικές κινήσεις, το Ιράν δείχνει να προσπαθεί να κρατήσει την ένταση κάτω από συγκεκριμένα όρια.

Η Τεχεράνη ήταν η πρώτη που ανακοίνωσε δημόσια τον τερματισμό της ανταλλαγής πυρών με το Ισραήλ, ενώ απέφυγε να πανηγυρίσει την κατάρριψη του αμερικανικού Apache, όπως είχε κάνει σε παλαιότερες περιπτώσεις με αμερικανικά αεροσκάφη.

Παράλληλα, απέφυγε να πλήξει ιδιαίτερα ευαίσθητους στόχους, όπως μεγάλα αστικά κέντρα του Ισραήλ ή ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας, επιλέγοντας περιορισμένης κλίμακας επιθέσεις με πυραύλους και drones.

Σύμφωνα με ειδικούς, η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να αποκαταστήσει την αποτρεπτική της ισχύ απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, χωρίς όμως να προκαλέσει έναν νέο γενικευμένο πόλεμο.

Ο φόβος της λανθασμένης εκτίμησης

Παρά τη σχετική αυτοσυγκράτηση και των δύο πλευρών, αναλυτές προειδοποιούν ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.

Το Ιράν έχει βγει από τον πρόσφατο πόλεμο στρατιωτικά και οικονομικά αποδυναμωμένο, ωστόσο εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά μέσα πίεσης μέσω του ελέγχου του Στενού του Ορμούζ και της δυνατότητας να απειλεί ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο.

Την ίδια ώρα, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη επιθυμούν να εμφανιστούν ότι υποχωρούν αποδεχόμενες μια συμφωνία που θα μπορούσε να θεωρηθεί δυσμενής.

Όπως επισημαίνουν διεθνείς αναλυτές, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα η πρόθεση για πόλεμο, αλλά το ενδεχόμενο μιας λανθασμένης εκτίμησης ή ενός απρόβλεπτου περιστατικού που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.