Επιστημονικό επίτευγμα: Με μία ένεση τέλος η χοληστερίνη…

Οι καρδιακές παθήσεις σκοτώνουν περισσότερους ανθρώπους παγκοσμίως από οποιαδήποτε άλλη ασθένεια, και παρόλο που οι γιατροί χρησιμοποιούν φάρμακα που μειώνουν τη χοληστερόλη και προτείνουν συνήθειες τρόπου ζωής για τον έλεγχο των κύριων παραγόντων κινδύνου, η πραγματοποίηση αυτών των αλλαγών, ωστόσο, δεν είναι εύκολη για τους ανθρώπους και η τήρησή τους είναι ακόμη πιο δύσκολη.

Η ελπίδα είναι ότι σύντομα, οι άνθρωποι μπορεί να μην χρειάζεται να βασίζονται αποκλειστικά σε αυτές τις παρεμβάσεις. Σε μια μελέτη που διεξήχθη από την Verve Therapeutics, η οποία ανήκει στην Eli Lilly Co., και δημοσιεύθηκε στις 25 Μαΐου στο New England Journal of Medicine , οι ερευνητές αναφέρουν μερικά ενθαρρυντικά νέα σχετικά με μια εφάπαξ γονιδιακή θεραπεία που θα μπορούσε να ελέγξει τη χοληστερόλη , έναν από τους κύριους παράγοντες που συμβάλλουν στις καρδιακές παθήσεις .

Μεταξύ των 35 ατόμων που συμμετείχαν στη μελέτη, η γονιδιακή θεραπεία μείωσε την LDL χοληστερόλη κατά 9% έως 62%, ανάλογα με τη δόση που έλαβαν.

Η θεραπεία στοχεύει ένα γονίδιο που ονομάζεται PCSK9. Πριν από περίπου 20 χρόνια, ερευνητές στο Ιατρικό Κέντρο UT Southwestern διαπίστωσαν ότι άτομα με μεταλλάξεις στο γονίδιο PCSK9 έτειναν να έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα LDL και επομένως χαμηλά ποσοστά καρδιακών επεισοδίων.

Το PCSK9 λειτουργεί στο ήπαρ για τη ρύθμιση της χοληστερόλης και αποδείχθηκε ότι αυτά τα άτομα είχαν μια ανενεργή μορφή του γονιδίου που οδηγούσε σε χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, χωρίς άλλες εμφανείς φυσιολογικές επιδράσεις. Οι επιστήμονες άρχισαν να αναπτύσσουν φάρμακα για την αναστολή του γονιδίου και επί του παρόντος υπάρχουν τέσσερα τέτοια φάρμακα που έχουν εγκριθεί για τη μείωση της χοληστερόλης. Αλλά όλα αυτά είναι ενέσιμα φάρμακα. Το ένα απαιτεί γιατρό για τη χορήγησή του. Η ταλαιπωρία των ενέσεων σημαίνει ότι περίπου το 30-50% των ανθρώπων σταματούν να χρησιμοποιούν τα φάρμακα μετά από περίπου ένα χρόνο και το ποσοστό μείωσης είναι παρόμοιο με αυτό των καθημερινών χαπιών στατινών .

Η γονιδιακή θεραπεία, που ονομάζεται VERVE-102, έχει ως στόχο να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα συμμόρφωσης με μια εφάπαξ θεραπεία για την τροποποίηση γονιδίων στα ηπατικά κύτταρα, ώστε να παράγουν συνεχώς την τροποποιημένη έκδοση του PCSK9 που οδηγεί σε χαμηλή χοληστερόλη. Η αλλοίωση που προκαλείται από τη θεραπεία δεν προκαλεί την ακριβή αλλαγή στο γονίδιο PCSK9 που βρίσκεται σε εκείνους που γεννιούνται με την έκδοση του γονιδίου χαμηλής χοληστερόλης, αλλά το τελικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο: το γονίδιο απενεργοποιείται και τα επίπεδα της LDL μειώνονται.

«[Αυτή η μελέτη] αποτελεί πρώιμη κλινική απόδειξη ότι μπορούμε να παρέχουμε προστασία σε άτομα που δεν γεννήθηκαν με αυτήν», λέει ο Δρ. Sek Kathiresan, ανώτερος αντιπρόεδρος της Eli Lilly Co. και διευθύνων σύμβουλος της Verve Therapeutics. «Έχουμε ακόμα πολλά να μάθουμε. Αλλά αν επιβεβαιωθεί, πιστεύουμε ότι θα σήμαινε έναν εντελώς νέο τρόπο αντιμετώπισης της υψηλής χοληστερόλης με μία μόνο έγχυση για τη δια βίου μείωση της χοληστερόλης».

Εάν αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική σε μεταγενέστερες κλινικές δοκιμές και τελικά εγκριθεί, η γονιδιακή θεραπεία θα μπορούσε να αντικαταστήσει τις τακτικές ενέσεις ή τα καθημερινά χάπια, επειδή τα ηπατικά κύτταρα που στοχεύει η θεραπεία ανανεώνονται κάθε 200 έως 300 ημέρες. Μόλις τα κύτταρα τροποποιηθούν από το VERVE-102, παράγουν περισσότερα κύτταρα με την ίδια γενετική αλλαγή, διατηρώντας έτσι την επίδραση της τροποποιημένης PCSK9 – πιθανώς καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.

Μέχρι στιγμής, οι ασθενείς στη μελέτη παρακολουθούνται για περίπου 18 μήνες και συνεχίζουν να εμφανίζουν χαμηλά επίπεδα LDL. Ο Kathiresan λέει ότι μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι συνεχίζουν να έχουν χαμηλά επίπεδα LDL μετά από τρία χρόνια, γεγονός που κάνει τους επιστήμονες σίγουρους ότι η θεραπεία είναι ανθεκτική.

Η μόνη παρενέργεια που αξίζει να σημειωθεί είναι ότι το φάρμακο προκαλεί προσωρινά υψηλότερα επίπεδα ενός ηπατικού ενζύμου, λέει ο Kathiresan, αντανακλώντας το γεγονός ότι η γονιδιακή θεραπεία στοχεύει τα ηπατικά κύτταρα και αρχικά μπορεί να διαταράξει τα επίπεδα των ηπατικών ενώσεων.

Η τρέχουσα δοκιμή περιελάμβανε άτομα είτε με γενετική προδιάθεση για υψηλή χοληστερόλη είτε που είχαν εμφανίσει πρώιμα καρδιακά επεισόδια, αλλά η Lilly σχεδιάζει να διεξάγει μια μεγαλύτερη δοκιμή περίπου 200 ατόμων — συμπεριλαμβανομένων περισσότερων ατόμων στην τελευταία κατηγορία που μπορεί να είναι πιο αντιπροσωπευτικά όσων έχουν καρδιακές παθήσεις. Η εταιρεία θα συνεχίσει επίσης να παρακολουθεί τα 35 άτομα σε αυτήν την πρώτη δοκιμή για 15 χρόνια, για να παρακολουθεί την ασφάλεια της γονιδιακής θεραπείας που έλαβαν.

Για λόγους ασφαλείας, τα άτομα που συμμετείχαν στην τρέχουσα μελέτη συνέχισαν επίσης να λαμβάνουν φάρμακα μείωσης της χοληστερόλης, συμπεριλαμβανομένων των στατινών, κατά τη διάρκεια της δοκιμής.

Ωστόσο, μελλοντική έρευνα θα εξετάσει εάν κάποια στιγμή μια εφάπαξ γονιδιακή θεραπεία όπως το VERVE-102 θα μπορούσε να αντικαταστήσει εντελώς τις στατίνες. «Είναι πολύ νωρίς για να πούμε τώρα και πολλά θα εξαρτηθούν από το πού ξεκινούν οι άνθρωποι όσον αφορά τη χοληστερόλη τους και πού είναι ο στόχος τους», λέει ο Kathiresan. «Αλλά τελικά, θα θέλαμε να βρισκόμαστε σε μια θέση όπου αυτή θα είναι η προτιμώμενη θεραπεία επιλογής».

Πηγή: time.com