Το “Σοκ του Νέου” και το “Σοκ του Παλιού”…

Από την προσεχή Τετάρτη και για τρεις ημέρες, εγχώριο πολιτικό προσωπικό, προσωπικότητες του ευρωπαϊκού στερεώματος και σημαντικοί αναλυτές θα συζητήσουν στο Φόρουμ των Δελφών για το “Σοκ του Νέου”, όπως αναφέρει ο τίτλος της φετινής συνόδου του σημαντικού συνεδρίου. Όντως αυτό ζούμε εν μέσω μιας πρωτοφανούς παγκόσμιας γεωπολιτικής κρίσης, με ανοιχτά δύο πολεμικά μέτωπα στην γειτονιά μας και με ασύμμετρες συνέπειες ανθρωπιστικά, οικονομικά και ενεργειακά.

Την ίδια ώρα, όμως, στην εσωτερική πολιτική σκηνή ζούμε το “Σοκ του Παλιού”, τις συνέπειες, δηλαδή, μιας πολιτικής σύγκρουσης με τοξικά χαρακτηριστικά που έχει μεν ορίζοντα τις επόμενες εκλογές –ίσως τις κρισιμότερες εδώ και δεκαετίες-, προσδιορίζεται, δε, από την μετάβαση του πολιτικού συστήματος και των θεσμών σε κάτι ακόμα απροσδιόριστο που, ωστόσο, θα επικαθορίσει κομματικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς για τα επόμενα χρόνια.

Στους Δελφούς οι ομιλητές θα περιγράψουν με μελανά χρώματα την παγκόσμια κρίση σε όλα τα επίπεδα, είναι, ωστόσο, αβέβαιο εάν οι εκπρόσωποι της εσωτερικής πολιτικής σκηνής θα έχουν να συνεισφέρουν κάτι ουσιαστικό που να υπερβαίνει τον ανταγωνισμό εν όψει των εκλογών. Ακόμα περισσότερο να συνδιαμορφώσουν την αναγκαία κοινή αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο συνολικά η χώρα θα περάσει από την περίοδο μετά την δεκαετή οικονομική κρίση σε μία πραγματικά θεσμική λειτουργία μιας ευρωπαϊκής χώρας.

Μπορεί το κεφάλαιο των μνημονίων να έκλεισε το 2018 και έκτοτε να έχουν παρέλθει οκτώ χρόνια προσπάθεια προσαρμογής σε κάποια κανονικότητα, οφείλουμε όμως να παραδεχτούμε ότι τα σημάδια τους στην πολιτική λειτουργία παραμένουν και η κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς τα συστήματα εξουσίας και τους θεσμούς είναι στον υπέρμετρο βαθμό. Σε πείσμα των όποιων φιλόδοξων, ακόμα και καλοπροαίρετων, προσπαθειών έχουν γίνει, η χώρα κυριεύεται ακόμα από αρνητικά στερεότυπα, διχασμούς και έλλειμμα κατανόησης των περιστάσεων και των αναγκών που γεννούν.

Από τις πελατειακές σχέσεις (που απλώς έχουν αλλάξει τρόπο ανάπτυξης), την εχθροπάθεια των κομματικών ανταγωνισμών, την δυσλειτουργία στον κοινοβουλευτισμό και στην πολιτική λογοδοσία και στη Δικαιοσύνη, η χώρα παραμένει προσκολλημένη στο “παλιό”.

Ένα μόνο παράδειγμα είναι το γεγονός ότι σε αυτό το πολιτικό τοπίο υπονομεύεται ακόμα και η διαδικασία της Συνταγματικής αναθεώρησης. Κινδυνεύει να καταστεί ατελέσφορη, ή έστω μικρότερη των αναγκών ουσιαστικού θεσμικού εκσυγχρονισμού, επειδή δεν είναι εφικτό να υπάρξει συνεννόηση πολιτικών δυνάμεων που βρίσκονται “σε πόλεμο”, άρα ούτε ο ελάχιστον κοινός τόπος των αναγκαίων κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών.

Κυβέρνηση και αντιπολίτευση αποκλίνουν: η μεν πρώτη για να διαχειριστεί τις συνέπειες των πράξεων ή της απραξίας της σε μείζονα θέματα, όπως οι υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών που τείνουν να καθορίσουν τους προεκλογικούς και, κυρίως, τους μετεκλογικούς συσχετισμούς, η δε δεύτερη, κατακερματισμένη , ανταγωνίζεται εσωτερικά για μία εναλλαγή στην εξουσία που δημιουργεί την αίσθηση του “πάμε κι όπου βγει”.

Το κυβερνών κόμμα προσανατολίζεται στην πάση θυσία αναζήτηση της αυτοδυναμίας -όντας πολιτικά “ανάδελφο”-, όσες εκλογικές αναμετρήσεις κι αν απαιτηθούν, τα κόμματα της κεντροαριστεράς, από την αλλη, ανταγωνίζονται μεταξύ αυτονομίας και ανασύνθεσης δίχως να προετοιμάζουν το έδαφος για συγκλίσεις.

Όμως, σημαντική μερίδα της κοινωνίας αποστρέφεται και καταδικάζει αυτό το “παλιό” αλλά θα κληθεί να επιλέξει ανάμεσα στο “μη χείρον” και το ασαφές, ενώ την ίδια ώρα το βουβό κύμα της απαξίωσης και της παραίτησης είναι πιθανό να δημιουργήσει συνθήκες ακόμα μεγαλύτερης δυσλειτουργίας στον κοινοβουλευτισμό.

Δεν είναι μόνο η πιθανότητα να καταστεί “μη κυβερνήσιμη” η χώρα, όπως είπε πρόσφατα ο Ευ. Βενιζέλος, είναι και το γεγονός ότι η επόμενη Βουλή θα είναι ένα μείγμα μορφωμάτων αντισυστημισμού με ισχυρή πρόσβαση στο εκλογικό σώμα και πολιτικών δυνάμεων (τα λεγόμενα κόμματα εξουσίας) που θα έχουν εξέλθει από μία “αιματηρή” σύγκρουση.

Ο τίτλος του φετινού Φόρουμ των Δελφών για το “Σοκ του Νέου” θα μπορούσε να είναι και το ζητούμενο σήμερα για τη χώρα και το πολιτικό σύστημα.Δύσκολα μπορεί να διακρίνει κανείς, όμως, ποιοί έχουν πραγματική πρόθεση και δυνατότητες να το επιχειρήσουν.