Ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν χαρακτήρισε πάντως την κατάσταση όχι απλώς ως «ενεργειακή κρίση», αλλά ως «κρίση ορυκτών καυσίμων», επαναλαμβάνοντας ότι η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα εξακολουθεί να καθιστά την ευρωπαϊκή οικονομία ιδιαίτερα ευάλωτη σε διεθνείς κρίσεις.

Το θέμα κυριάρχησε, σύμφωνα με την DW, στην άτυπη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ την Τετάρτη στην Κύπρο, όπου συζητήθηκαν εκ νέου μέτρα στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η στρατηγική απάντηση της Ευρώπης δεν μπορεί να περιοριστεί σε προσωρινές επιδοτήσεις, αλλά να στηριχθεί στην επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στη βελτίωση ενεργειακής αποδοτικότητας, την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και την ενίσχυση των διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών-μελών.

Παράλληλα, η Κομισιόν παρουσίασε κατάλογο 11 «καλών πρακτικών» για την άμεση μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου και πετρελαίου που περιλαμβάνουν στοχευμένη και προσωρινή στήριξη για νοικοκυριά και βιομηχανία, με κοινωνικά τιμολόγια, ενεργειακά vouchers και επιδοτήσεις, που θα συνδέονται με την εξοικονόμηση ενέργειας ή επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ταχεία εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, μπαταριών, αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, αλλά και στην ανακαίνιση κτηρίων και τη σταδιακή κατάργηση νέων συστημάτων θέρμανσης που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα.

Δεν υπάρχει έλλειψη αεροπορικών καυσίμων

Στον τομέα των μεταφορών, η Επιτροπή προωθεί φθηνότερες δημόσιες συγκοινωνίες, την ηλεκτροκίνηση, την κοινόχρηστη μετακίνηση και τη χρήση ποδηλάτου, επιμένοντας παράλληλα στην ανάγκη επιτάχυνσης των αδειοδοτήσεων για έργα ΑΠΕ.

Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν επιχειρεί να καθησυχάσει πολίτες και τουριστική αγορά, ενόψει της θερινής περιόδου, με τον επίτροπο Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολο Τζιτζικώστα να επαναλαμβάνει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα επάρκειας καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη. Όπως ανέφερε, περίπου το 70% της κατανάλωσης αεροπορικών καυσίμων καλύπτεται από ευρωπαϊκά διυλιστήρια, ενώ μόλις το 20% εισάγεται από χώρες του Κόλπου.

Οι αεροπορικές δεν μπορούν να μετακυλίσουν τα κόστη στους επιβάτες

Στο μεταξύ, παρά τις πρώτες ακυρώσεις δρομολογίων από αεροπορικές εταιρείες -λόγω του υψηλού κόστους καυσίμων-, η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι οι εταιρείες δεν μπορούν να μετακυλίουν ανεξέλεγκτα το κόστος στους επιβάτες. Σύμφωνα με οδηγίες της, οι αερομεταφορείς υποχρεούνται να αποζημιώνουν ή να επιστρέφουν χρήματα στους ταξιδιώτες, όταν ακυρώνουν πτήσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα εξαιτίας της αύξησης των τιμών των καυσίμων.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι ΗΠΑ έχουν γίνει «πιο εχθρικές και απρόβλεπτες» και «ενδέχεται να μην μπορούν πλέον να εγγυηθούν την ασφάλειά μας».

Η προειδοποίησή του, όπως σημειώνει το Politico, έρχεται σε μια περίοδο που η Ευρώπη αγωνίζεται τις ΗΠΑ, αλλά με αδύναμη ανάπτυξη και το διευρυνόμενο χάσμα παραγωγικότητας έναντι της υπερατλαντικής δύναμης. Αυτές οι πιέσεις έχουν ενταθεί με την επιστροφή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία, καθώς η Ουάσιγκτον υιοθετεί μια συγκρουσιακή στάση σε θέματα εμπορίου και ασφάλειας.

Ο Ντράγκι παρουσίασε το 2024 σχέδιο για την αναστροφή της οικονομικής παρακμής της Ένωσης, του οποίου το ετήσιο κόστος έχει έκτοτε αυξηθεί στα 1,2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση των συστάσεων.

«Κάθε στρατηγική εξάρτηση πρέπει τώρα να επανεξεταστεί», τόνισε προς το ακροατήριό του στο οποίο συμμετείχαν ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, η διάδοχός του στη θέση του προέδρου της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προειδοποιώντας ότι «εάν η ανοιχτή στάση παραμείνει η μόνη μας απάντηση, αυτό ισοδυναμεί με απουσία απόφασης».

Επιπλέον, ανέδειξε την τεχνητή νοημοσύνη και την άμυνα ως δύο κρίσιμους τομείς στους οποίους η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει ραγδαία τις επενδύσεις, ενώ τόνισε επίσης ότι οι ενεργειακές υποδομές είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα και για την ασφάλεια της Ευρώπης.

Παραταύτα, επέκρινε την αργή πρόοδο της Ευρώπης σε αυτή την πορεία, εκφράζοντας τη λύπη του για το γεγονός ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην ΕΕ συχνά «αποδυναμώνει και καθυστερεί» τη δράση, έως ότου αυτή να μην ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις.

Την επιταγή χρηματοδότησης παρέλαβε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας από τον Ευρωπαίο Επίτροπο Μεταφορών, Βιώσιμης Κινητικότητας και Τουρισμού κ. Απόστολο Τζιτζικώστα, παρουσία του Αναπληρωτή Υπουργού Μεταφορών Κωνσταντίνου Κυρανάκη.

Ο Επίτροπος Μεταφορών, Βιώσιμης Κινητικότητας και Τουρισμού κ. Απόστολος Τζιτζικώστας κατά τον χαιρετισμό του στην εκδήλωση για την Ημέρα της Ευρώπης υπογράμμισε, μεταξύ άλλων ότι ο εορτασμός της Ημέρας της Ευρώπης στην Αλεξανδρούπολη ενισχύει την ορατότητα της συμβολής στην οικονομική και στρατηγική αυτονομία των περιφερειών της ευρωπαϊκής επικράτειας εντός των ευρωπαϊκών συνόρων, τα οποία υφίστανται όχι για να χωρίζουν αλλά για να συνδέουν την Ευρώπη με τον κόσμο. Πρόσθεσε δε, ότι στην Αλεξανδρούπολη σήμερα η Ευρώπη απέδειξε ότι δεν είναι μία θεωρητική έννοια ή ένας γραφειοκρατικός μηχανισμός, αλλά στρατηγική και επιχειρησιακή δράση για την πολιτική και ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη.

Όπως είπε ο κ. Τζιτζικώστας: «Παραδίδω σήμερα στον Έλληνα Υπουργό υποδομών και Μεταφορών την επιταγή των 277 εκατομμυρίων ευρώ από το CEF, τον προϋπολογισμό των υποδομών και των μεταφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τους πόρους αυτούς, ξεκινούν τα έργα στο οδικό και σιδηροδρομικό τμήμα Αλεξανδρούπολης – Πυθίου, συνολικού μήκους 68,3 χιλιομέτρων. Τα έργα αυτά, πρόσθεσε, είναι ένας κρίκος, σε έναν μεγάλο σιδηροδρομικό και οδικό ευρωπαϊκό άξονα που συνδέει το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα, τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη με το Βουκουρέστι. Είναι ένα έργο που αναβαθμίζει τη Θράκη, αναβαθμίζει τη Βόρεια Ελλάδα και ταυτόχρονα αναβαθμίζει τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και ολόκληρη την Ανατολική Πτέρυγα της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας δήλωσε: «Η επιλογή της Αλεξανδρούπολης αυταπόδεικτα ενδεικτική της ενωσιακής δράσης για διαρκή ενοποίηση: ενοποίηση των δικτύων, της οικονομίας και των δομών ασφάλειας», τόνισε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, και προσέθεσε ότι η γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας είναι προνόμιο και πρόκληση».

Όπως είπε: «Η χώρα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι διεθνών δικτύων και συνδετήριος κρίκος με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά, ιδίως σε περιόδους γεωπολιτικών αναταραχών. Για να ανταποκριθούμε στον ευρωπαϊκό μας ρόλο, οφείλουμε να επενδύουμε στις υποδομές μας διαρκώς. Το πλαίσιο στο οποίο επενδύουμε είναι το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών και οι διάδρομοι του, ενώ απώτερος σκοπός μας η ολοκλήρωσή του και η σύνδεσή του με τα διεθνή δίκτυα».

Ο κ. Δήμας χαρακτήρισε τον άξονα Αλεξανδρούπολη – Οδησσός στο πλαίσιο του Διαδρόμου Βαλτική-Μαύρη Θάλασσα-Αιγαίο ως «αξιόπιστη εναλλακτική διαδρομή μεταξύ Αιγαίου και Μαύρης Θάλασσας», η οποία «διαφοροποιεί τις διαδρομές και ενισχύει την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την ευρωπαϊκή και περιφερειακή ασφάλεια και την ενεργειακή ανθεκτικότητα».

Παράλληλα, σημείωσε ότι «η σιδηροδρομική γραμμή Αλεξανδρούπολη – Πύθιο – Ορμένιο αποτελεί ήδη έργο στρατηγικής σημασίας που έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του Connecting Europe Facility», ενισχύοντας «ουσιαστικά τη διασυνοριακή συνδεσιμότητα και τον ρόλο της περιοχής ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη».

Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών αναφέρθηκε, επίσης, στις επενδύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη σε λιμάνια και υποδομές της χώρας, σημειώνοντας ότι «στην Αλεξανδρούπολη, την Καβάλα, τη Θεσσαλονίκη, την Ηγουμενίτσα, την Πάτρα, τον Πειραιά, την Ελευσίνα και το Ηράκλειο, αλλά και την ανάπτυξη σύγχρονων διατροπικών υποδομών logistics.

«Τα έργα αυτά εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική που αναπτύσσεται από κοινού με τους εταίρους μας στους δύο ευρωπαϊκούς διαδρόμους και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τη δημιουργία ισχυρών αξόνων Βορρά – Νότου και Ανατολής – Δύσης», συμπλήρωσε ο κ. Δήμας, σημειώνοντας ότι οι απολήξεις των ευρωπαϊκών διαδρόμων συνδέονται με υπάρχοντες ή αναδυόμενους παγκόσμιους διαδρόμους συνδεσιμότητας, όπως ο IMEC (Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης).

Όπως ανέφερε, «ο IMEC έχει τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει τις παγκόσμιες εμπορικές διαδρομές, συνδέοντας την Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, ενώ η Αλεξανδρούπολη θα αποτελέσει ένα εκ των σημείων σύνδεσης με τον IMEC, διευκολύνοντας την σύνδεση Βορρά-Νότου και εξυπηρετώντας αγορές και πολίτες κατά μήκος του BBA».

Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Δήμας έκανε ιδιαίτερη μνεία στη διάσταση της στρατιωτικής κινητικότητας και των υποδομών διττής χρήσης, υπογραμμίζοντας ότι αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο και αναδεικνύεται σε κρίσιμη προτεραιότητα, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει «την ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας της ΕΕ, η οποία εκτείνεται από την Βαλτική Θάλασσα έως την Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο».

Κλείνοντας την ομιλία του, ο Υπουργός δήλωσε ότι «η εντατική δουλειά σε εθνικό επίπεδο και η συνεργασία με την Επιτροπή και τα κράτη – μέλη της ΕΕ είναι μία πολιτική απόφαση επένδυσης στην ασφάλεια, την οικονομική ανθεκτικότητα και ανάπτυξη και την συνδεσιμότητα των ευρωπαϊκών και με τα διεθνή δίκτυα».

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης τόνισε: «Ζήσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες προσπάθειες από προηγούμενες κυβερνήσεις όχι να ενωθούν, αλλά να απομονωθούν. Η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, για πάρα πολλά χρόνια – πριν έρθει αυτή η γενιά στα πράγματα – εμπόδιζαν ο ένας τον άλλον για να μπορέσουμε να μεταφέρουμε επιβάτες και εμπορεύματα. Και σήμερα, από τον Δεκέμβριο και μετά, που με πρωτοβουλία του Απόστολου Τζιτζικώστα υπογράψαμε ένα πολύ σημαντικό μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, με τους αρμόδιους υπουργούς ομολόγους, και τους οποίους ευχαριστώ. Επιτέλους, συνεργαζόμαστε στην πράξη.

Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης από αυτό το μεγάλο έργο, θα συνδεθεί με το λιμάνι του Ταλίν στην Εσθονία. Αυτό σημαίνει BBA (Baltic, Black, Aegean). Αυτό σημαίνει κάθετος σιδηροδρομικός άξονας Βαλτικής, Μαύρης Θάλασσας και Αιγαίου. Δύο λιμάνια στα άκρα της Ευρώπης, το βόρειο και το νότιο. Δύο πύλες εισόδου της Ευρώπης, να συνδεθούν με έναν αξιόπιστο σιδηρόδρομο ο οποίος θα περνά από όλα τα σημαντικά κράτη που προστατεύουν τα ανατολικά σύνορά μας.

Σας καλούμε λοιπόν, τον προσεχή Ιούνιο στη Θεσσαλονίκη, για την τρίτη στρατηγική συνάντηση. Όπου οι υπουργοί, οι πολιτικές ηγεσίες, οι επιχειρησιακές ηγεσίες σιδηροδρομικών επιχειρήσεων και οργανισμών, αλλά και οι στρατιωτικές ηγεσίες των τριών χωρών για πρώτη φορά, βάζουν μαζί τις προτεραιότητές τους για να μπορέσουμε να γίνουμε αυτόνομοι. Να γίνουμε ανεξάρτητοι. Να μπορέσει η Ελλάδα και η Ευρώπη να απεξαρτηθεί για πρώτη φορά από τα στενά του Βοσπόρου. Θα υποβάλλουμε διασυνοριακές προτάσεις οι οποίες θα ενώνουν τα τρία κράτη μας, την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, πάντα σε συνεργασία με τις ένοπλες δυνάμεις, πάντα σε συνεργασία με τις ανάγκες που θα μας υποδεικνύουν οι αξιωματικοί, και πάντα έχοντας στο μυαλό μας ότι χτίζουμε την Ευρώπη του μέλλοντος, την Ευρώπη για τα παιδιά μας».

Από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου της Θεσσαλονίκης μέχρι το επίκεντρο των αποφάσεων στις Βρυξέλλες, η διαδρομή της Λιάνας Γούτα αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα εξέλιξης και ηγεσίας σε έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο κλάδο. Με μια πορεία που μετρά περισσότερα από 30 χρόνια στον τομέα της ενέργειας, η σημερινή Γενική Διευθύντρια των FuelsEurope και Concawe εκπροσωπεί το σύνολο της ευρωπαϊκής βιομηχανίας καυσίμων σε μια ιστορική καμπή.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η κα Γούτα αναλύει τον γιγαντιαίο μετασχηματισμό του κλάδου προς την κλιματική ουδετερότητα —ένα εγχείρημα που απαιτεί επενδύσεις ύψους 400 δισεκατομμυρίων ευρώ— και εξηγεί γιατί τα ανανεώσιμα υγρά καύσιμα είναι αναντικατάστατα για την απανθρακοποίηση της αεροπορίας και της ναυτιλίας. Παράλληλα, ως μια γυναίκα που άνοιξε δρόμους, καταθέτει την πολύτιμη εμπειρία της για τη γυναικεία ενδυνάμωση, σχολιάζει το επίμονο «χάσμα των φύλων» στην Ελλάδα και υπενθυμίζει ότι οι ικανότητες και οι γνώσεις των γυναικών δεν έχουν «ημερομηνία λήξης».

Μια συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και την ανάγκη για ένα μέλλον όπου η ηγεσία δεν θα κρίνεται από το φύλο, αλλά από το όραμα και την αξιοκρατία.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κυρία Γούτα από τη Θεσσαλονίκη και τον όμιλο HELLENiQ ENERGY (πρώην ΕΛΠΕ), βρεθήκατε στο επίκεντρο των αποφάσεων στις Βρυξέλλες. Ποια στοιχεία της ελληνικής επαγγελματικής σας εμπειρίας αποδείχθηκαν τα πιο πολύτιμα εφόδια στο διεθνές αυτό περιβάλλον;

Θα έλεγα ότι όλη η προηγούμενη επαγγελματική εμπειρία μου, για περισσότερα από 30 χρόνια στον κλάδο, στον Όμιλο HelleniQ Energy, καθώς και ένα διάστημα τριών ετών ως Κοινοβουλευτική Σύμβουλος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε θέματα Ενέργειας, Βιομηχανίας και Περιβάλλοντος, υπήρξε ένα μεγάλο σχολείο, από το οποίο απέκτησα γνώσεις, εμπειρία και δεξιότητες που με έφεραν εδώ που είμαι σήμερα.

Ξεκίνησα ως νέα χημικός μηχανικός στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου της Θεσσαλονίκης, αποκτώντας εμπειρία στο σχεδιασμό και ανάπτυξη διεργασιών, στη λειτουργία εγκαταστάσεων, τη βιομηχανική ασφάλεια και περιβάλλον. Συνέχισα σε θέσεις ευθύνης στις εγκαταστάσεις της Θεσσαλονίκης, ενώ αργότερα μεταπήδησα στα κεντρικά του Ομίλου στην Αθήνα, ως Διευθύντρια Αλλαγών στα μεγάλα έργα μετασχηματισμού του Ομίλου και αργότερα ως Διευθύντρια Ενεργειακής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων. Η πολύπλευρη αυτή πορεία μου έδωσε γνώση και εμπειρία για ένα πολύ ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων του Ομίλου, ενώ είχα την ευκαιρία να αναπτύξω δεξιότητες πολύτιμες για τη θέση που ανέλαβα στις Βρυξέλλες. Με την τελευταία μου ιδιότητα άλλωστε της Διευθύντριας Ενεργειακής Πολιτικής, εκπροσωπούσα την HelleniQ Energy στον Ευρωπαϊκό Σύνδεσμο Βιομηχανιών Καυσίμων για αρκετά χρόνια.

Έτσι, είχα το πλεονέκτημα, να γνωρίζω πολύ καλά τεχνικά και διοικητικά κομμάτια της βιομηχανίας του κλάδου, να έχω ηγηθεί πολύπλοκων έργων μετασχηματισμού, και τέλος να γνωρίζω το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και τη διαμόρφωση πολιτικών στο κέντρο των Βρυξελλών. Αυτά ήταν τα εφόδιά μου για να επιλεγώ από όλες τις εταιρείες του κλάδου στην Ευρώπη, και να μου εμπιστευθούν το τιμόνι του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Καυσίμων, εκπροσωπώντας όλες τις μεγάλες, μεσαίες και μικρότερες εταιρείες, οι οποίες λειτουργούν σήμερα διυλιστήρια και μονάδες παραγωγής ανανεώσιμων καυσίμων στην Ευρώπη. Τα μέλη μας τροφοδοτούν το 97% της ενέργειας που χρειάζονται όλες οι μεταφορές στην Ευρώπη, το 50% της τροφοδοσίας της Ευρωπαϊκής Χημικής Βιομηχανίας, και καλύπτουν το 100% των αμυντικών και άλλων επιμέρους αναγκών σε υγρά καύσιμα και βιομηχανικά προϊόντα.

–Ως Γενική Διευθύντρια των FuelsEurope και Concawe στις Βρυξέλλες, ποιες θεωρείτε ότι είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή βιομηχανία καυσίμων στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα τα επόμενα χρόνια;

Η βιομηχανία υγρών καυσίμων και άλλων βιομηχανικών προϊόντων βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, μοναδική στην ιστορία της. Πρόκειται για έναν κλάδο με ιστορία μεγαλύτερη από 150 χρόνια, στη διάρκεια των οποίων τα προϊόντα του συνέβαλαν καθοριστικά στη μετακίνηση ανθρώπων και αγαθών σε όλη τη γη, την ανάπτυξη σύγχρονων βιομηχανικών προϊόντων και υλικών, την οικονομική ανάπτυξη και ευημερία και τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

Σήμερα λοιπόν αυτή η βιομηχανία που για όλα αυτά τα χρόνια παρήγαγε τα προϊόντα της από το ορυκτό αργό πετρέλαιο, καλείται να μετασχηματισθεί και να συνεχίσει να παράγει προϊόντα για τις ίδιες χρήσεις, αντικαθιστώντας σταδιακά το αργό με άλλες ανανεώσιμες πρώτες ύλες, όπως η βιομάζα, κυρίως από βιώσιμες υπολειμματικές πρώτες ύλες από τη γεωργία, τη δασοκομία, τα αστικά απόβλητα, αλλά και από ανανεώσιμο ηλεκτρισμό, πράσινο υδρογόνο και δεσμευμένο ή ανακυκλούμενο διοξείδιο του άνθρακα.

Να σημειώσουμε εδώ, ότι ο φιλόδοξος στόχος της κλιματικής ουδετερότητας που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τα ανανεώσιμα υγρά καύσιμα, τα οποία πρέπει να παράξει ο κλάδος μας.

Πρόκειται λοιπόν, για το μεγαλύτερο μετασχηματισμό στην ιστορία του κλάδου, όπου τα διυλιστήρια θα πρέπει να αλλάξουν τα πάντα: το επιχειρηματικό τους μοντέλο, τις τεχνολογίες και τις διαδικασίες παραγωγής, τα προϊόντα και κυρίως τις πρώτες ύλες. Αυτό θα απαιτήσει δισεκατομμύρια επενδύσεων στα υπάρχοντα διυλιστήρια και σε νέες μονάδες, που μέχρι το 2050 εκτιμώνται σε 400 δισεκατομμύρια, στο πιο οικονομικό σενάριο, αυτό της αξιοποίησης και μετατροπής των σημερινών διυλιστηρίων σε μονάδες παραγωγής ανανεώσιμων καυσίμων και προϊόντων.

Τα καλά νέα είναι ότι αυτός ο μετασχηματισμός έχει ήδη ξεκινήσει, με τα μέλη μας να επενδύουν και να παράγουν ήδη τις πρώτες ποσότητες νέων καυσίμων, όπως ανανεώσιμο ντίζελ και βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα. Στα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα η παραγωγή των μελών μας υπερκαλύπτει τις ποσότητες που απαιτεί η Ευρωπαϊκή νομοθεσία για την περίοδο 2025-2029, ενώ και οι ποσότητες που θα απαιτηθούν για το 2030 φαίνονται επίσης εφικτές. Αντίστοιχα, πάνω από 6000 πρατήρια υγρών καυσίμων σε περιοχές της Ευρώπης διαθέτουν 100% ανανεώσιμο ντίζελ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα στα υπάρχοντα οχήματα, χωρίς καμία αλλαγή ή επιπρόσθετο κόστος για δίκτυα και για νέο στόλο οχημάτων, πετυχαίνοντας άμεσα σημαντική μείωση εκπομπών άνθρακα στις οδικές μεταφορές.

Ωστόσο, αυτή η μετάβαση αποτελεί μια πρωτοφανή πρόκληση για τον ευρωπαϊκό κλάδο καυσίμων, καθώς πρέπει να υλοποιηθεί αξιόπιστα και ομαλά, διασφαλίζοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα σε όλη τη μεταβατική περίοδο.

• Το εξαιρετικά σύνθετο και διαρκώς μεταβαλλόμενο πολιτικό και ρυθμιστικό περιβάλλον είναι μία από τις βασικές προκλήσεις. Για έναν κλάδο που απαιτεί μακροπρόθεσμες επενδύσεις κεφαλαιακής έντασης, το σταθερό, ξεκάθαρο και προβλέψιμο ρυθμιστικό και επενδυτικό πλαίσιο είναι καθοριστικό για να επιτευχθεί το εύρος της χρηματοδότησης που απαιτείται για νέα καύσιμα και προϊόντα χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
• Οι νέες τεχνολογίες παραγωγής ανανεώσιμων καυσίμων, αν και διαθέσιμες, δεν έχουν αναπτυχθεί ακόμα όλες στην απαιτούμενη βιομηχανική κλίμακα (πχ πράσινο υδρογόνο, δέσμευση άνθρακα).
• Η πρόσβαση στις βιώσιμες πρώτες ύλες αποτελεί ένα ακόμα μείζον θέμα, καθώς θα πρέπει να κινητοποιηθούν νέες πρώτες ύλες και να δημιουργηθούν νέες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η Ευρώπη διαθέτει ένα τεράστιο δυναμικό τέτοιων πρώτων υλών, σύμφωνα και με πρόσφατες μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG RTD), αλλά αυτό το δυναμικό θα πρέπει να στηριχθεί, να αναπτυχθεί και να γίνει προσβάσιμο στη βιομηχανία καυσίμων.
• Τέλος, η ανταγωνιστικότητα του κλάδου αποτελεί επίσης κρίσιμο ζήτημα. Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν υπό μερικές από τις αυστηρότερες πολιτικές για το κλίμα σε παγκόσμιο επίπεδο, γεγονός που αυξάνει το κόστος παραγωγής. Ο κίνδυνος μεταφοράς της παραγωγής εκτός Ευρώπης, ή αλλιώς ο «κίνδυνος διαρροής άνθρακα», πρέπει να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά για να μην υπονομεύσει ούτε την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης, ούτε τους κλιματικούς στόχους μείωσης εκπομπών άνθρακα.

Η πορεία προς τη βιωσιμότητα και τους κλιματικούς στόχους, η ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και των κοινωνιών μας, η οικονομικά προσιτή ενέργεια, η δίκαιη πρόσβαση στην μετακίνηση, η ασφάλεια εφοδιασμού και η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας, πρέπει όλα μαζί να εξασφαλισθούν και να συνυπάρξουν καθ’ όλη τη διάρκεια της μετάβασης, για μια δυνατή και ανθεκτική Ευρώπη.  

–Ποιο ρόλο αναμένετε να παίξουν τα υγρά καύσιμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα (low-carbon liquid fuels) στις μεταφορές που είναι δύσκολο να ηλεκτροδοτηθούν, όπως η ναυτιλία και η αεροπορία;

Τα υγρά καύσιμα χαμηλού άνθρακα και τα ανανεώσιμα υγρά καύσιμα θα διαδραματίσουν κρίσιμο και μακροπρόθεσμο ρόλο στην μείωση εκπομπών άνθρακα σε τομείς μεταφορών που είναι εκ φύσεως δύσκολο να βασισθούν στην ηλεκτροκίνηση, όπως η αεροπορία και η ναυτιλία. Ή με άλλα λόγια, η απανθρακοποίηση αυτών των τομέων δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς υγρά ανανεώσιμα καύσιμα.

Στους τομείς αυτούς, η ενεργειακή πυκνότητα των υγρών καυσίμων, οι μεγάλες αποστάσεις και οι περιορισμοί των υφιστάμενων υποδομών καθιστούν την άμεση ηλεκτροκίνηση μη βιώσιμη λύση στο προβλέψιμο μέλλον. Επομένως, τα βιώσιμα καύσιμα αεροπορίας (SAF) και τα συνθετικά, ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης (RFNBO) θα είναι αναντικατάστατα για την επίτευξη ουσιαστικής μείωσης εκπομπών στους κλάδους αυτούς, διασφαλίζοντας παράλληλα αποδοτικές και ανταγωνιστικές λειτουργίες.

Ωστόσο, η παραγωγή αυτών των βιώσιμων καυσίμων σε μεγάλη κλίμακα συνιστά σημαντική πρόκληση. Οι σημερινοί όγκοι παραγωγής είναι περιορισμένοι και το κόστος παραμένει ακόμα σημαντικά υψηλότερο σε σύγκριση με τα συμβατικά καύσιμα. Η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης απαιτεί όχι μόνο επενδύσεις και υποστηρικτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, αλλά και τη δημιουργία μιας ισχυρής αρχικής αγοράς (lead market) για τα εν λόγω καύσιμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι οδικές μεταφορές διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο. Παρότι η ηλεκτροκίνηση προχωρά, η διατήρηση ενός μεριδίου της αγοράς για υγρά καύσιμα είναι σημαντική για τη στήριξη της οικονομικής βιωσιμότητας της διύλισης. Η βιομηχανική διαδικασία ενός διυλιστηρίου παράγει μια ολόκληρη γκάμα προϊόντων, ενώ είναι τεχνικά και οικονομικά αδύνατη η παραγωγή αποκλειστικά ενός και μόνο είδος καυσίμου, όπως SAF ή ναυτιλιακά καύσιμα. Η διατήρηση κάποιας ζήτησης για οδικά καύσιμα δε θα συμβάλλει μόνο στην επιτάχυνση και διευκόλυνση της μείωσης εκπομπών στις οδικές μεταφορές, αλλά θα βοηθήσει στην ανάπτυξη της παραγωγής ανανεώσιμων καυσίμων σε κλίμακα και στη μείωση του κόστους τους, δίνοντας ώθηση όχι μόνο στα οδικά, αλλά και στα αεροπορικά και ναυτιλιακά καύσιμα, τα οποία όπως ανέφερα παράγονται όλα μαζί από την ίδια βιομηχανική μονάδα.

–Έχετε ασχοληθεί πολλά χρόνια με τη γυναικεία ενδυνάμωση, ως Πρόεδρος του ΤΟΓΜΕ της ΕΕΔΕ Μακεδονίας για εφτά χρόνια και άλλες πρωτοβουλίες. Ποια είναι η σημαντικότερη συμβουλή που δίνετε σε νέες γυναίκες που ξεκινούν τώρα την καριέρα τους σε έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο κλάδο, όπως αυτός της ενέργειας;

Είναι πολλές οι νέες γυναίκες σήμερα που έχουν να επιδείξουν πολύ καλές σπουδές, άριστες επιδόσεις, δέσμευση, επιμονή, σκληρή δουλειά. Δεν είναι τυχαίο ότι σε όλο το δυτικό κόσμο το 60% των αποφοίτων των πανεπιστημίων είναι γυναίκες, ενώ διατηρούν σταθερό προβάδισμα στην αριστεία.

Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει σημαντική πρόοδος σε ό,τι αφορά την είσοδο των γυναικών στην αγορά εργασίας, σε όλους τους κλάδους, ακόμα και στους πιο ανδροκρατούμενους, όπως ο κλάδος της ενέργειας και της βιομηχανίας. Όπως επίσης είναι αλήθεια ότι έχουν αλλάξει σε κάποιο βαθμό και οι κοινωνικές συνθήκες και αντιλήψεις σχετικά με το ρόλο της γυναίκας στην εργασία και την οικογένεια.

Ωστόσο αυτό δεν είναι αρκετό. Γιατί δυστυχώς, όσο προχωρά κανείς στις υψηλότερες βαθμίδες ιεραρχίας εταιρειών, οργανισμών, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και στις θέσεις ηγεσίας, τα ποσοστά των γυναικών μειώνονται δραματικά. Εξ ου και το γεγονός ότι ακόμα αποτελεί είδηση όταν μια γυναίκα αναλαμβάνει ηγετική θέση στην πολιτική, τις επιχειρήσεις, τη βιομηχανία.

Είναι θα έλεγα μια καμπύλη εκμάθησης από την οποία πρέπει να περάσει και η κοινωνία και οι ίδιες οι γυναίκες, ώστε να αντιληφθούν όλοι ότι η γνώση και η εμπειρία, οι ικανότητες και δεξιότητες, οι διακρίσεις που πετυχαίνουν οι νέες απόφοιτες των πανεπιστημίων και οι νέες εργαζόμενες δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Κι ότι όλα αυτά τα προσόντα δεν εξαφανίζονται όσο περνούν τα χρόνια, αντιθέτως εμπλουτίζονται και ενισχύονται.

Για τις ίδιες τις νέες, ταλαντούχες και μορφωμένες γυναίκες, θα έλεγα ότι το σημαντικότερο είναι να πιστέψουν ότι αυτό που καταφέρνουν στις ακαδημαϊκές τους σπουδές ή στα πρώτα χρόνια της καριέρας τους, είναι η απόδειξη ότι σε ένα αντικειμενικό και αξιοκρατικό περιβάλλον μπορούν να καταφέρουν τα πάντα.

Και αν στο εργασιακό τους περιβάλλον δεν υπάρχουν ακόμα γυναίκες πρότυπα- role models σε ηγετικές θέσεις, που να έχουν ανοίξει το δρόμο, μπορεί να είναι οι ίδιες αυτές που θα το κάνουν. Αυτό μπορεί να σημαίνει έναν αγώνα αντοχής ενάντια σε στερεότυπα και προκαταλήψεις, αλλά όταν πετυχαίνει δίνει μεγάλη χαρά και ικανοποίηση, όχι μόνο για τις ίδιες, αλλά και για τις επόμενες που ακολουθούν.

Θα έλεγα ακόμα, ότι κάθε γυναίκα πρέπει να θέτει τους δικούς της στόχους, με βάση τις προσωπικές της επιλογές, κλίσεις και επιθυμίες, και να τους κυνηγάει με προσήλωση, επιμονή, δέσμευση και ενθουσιασμό. Όπως ανέφερα, η διαδρομή δεν είναι πάντα εύκολη, αλλά μπορεί να είναι πολύ ενδιαφέρουσα και τελικά να γίνει συναρπαστική και με μεγάλη ηθική επιβράβευση.

–Μεταξύ των άλλων έχετε υπάρξει και ιδρυτικό μέλος ενός δικτύου mentoring (iforU). Πόσο καθοριστική θεωρείτε την ύπαρξη ενός μέντορα για την επιβίωση και την ανάπτυξη μιας νέας γυναικείας επιχείρησης στην Ελλάδα της κρίσης και της μετά-κρίσης εποχής;

Η ύπαρξη ενός μέντορα δεν μπορεί βεβαίως να αποτελέσει από μόνη της εχέγγυο επιτυχίας μιας επιχείρησης είτε αυτή είναι ανδρική είτε γυναικεία. Ωστόσο, στατιστικά φαίνεται ότι οι γυναίκες διστάζουν να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση. Η επιχειρηματικότητα αποτελεί και αυτή έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο τομέα.

Η αξία ενός ή μίας μέντορα ωστόσο, μπορεί να είναι σημαντική για μια γυναίκα που βρίσκεται στο ξεκίνημά της, προκειμένου να κατανοήσει ότι δυσκολίες που αντιμετωπίζει είναι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλοί άλλοι. Αυτό ισχύει τόσο για τις πρακτικές δυσκολίες μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας, όσο και για δυσκολίες προκαταλήψεων, συμπεριφοράς και έλλειψης προτύπων.

Ειδικά στη δεύτερο κομμάτι συμβαίνει συχνά να πιστεύει μια επαγγελματίας ή επιστήμονας ότι είναι μόνο η ίδια που βιώνει τέτοιου είδους δυσκολίες, και άρα ίσως η ίδια δεν είναι επαρκής ή κάνει κάτι λάθος. Όταν συνειδητοποιήσει ότι δεν είναι μόνη, και ότι υπάρχουν σταθερά και επαναλαμβανόμενα μοτίβα που αντιμετωπίζουν όλες οι γυναίκες, τότε το ‘βάρος’ μειώνεται και η αντιμετώπισή τους γίνεται πιο εύκολη.

Η υποστήριξη από έναν ή μία μέντορα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση κάποιων από τις δυσκολίες, στην αλλαγή ψυχολογίας, στην ενθάρρυνση και την καθοδήγηση με πρακτικές συμβουλές. Επίσης μια μέντορας μπορεί να αποτελέσει πρότυπο, δίνοντας έμπνευση, αυτοπεποίθηση και ενθουσιασμό.

–Βλέπετε διαφορές στην κουλτούρα υποστήριξης των γυναικών μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ευρώπης; Υπάρχουν πρακτικές από το εξωτερικό που θα μπορούσαμε να υιοθετήσουμε άμεσα στην ελληνική κοινωνία;

Η διαφορά στην κουλτούρα μεταξύ διαφόρων περιοχών της Ευρώπης είναι καταφανής, αν δει κανείς νούμερα και στατιστικές. Και τα νούμερα λένε πάντα την αλήθεια…

Μια έκθεση που αποτελεί σημείο αναφοράς είναι η ετήσια Έκθεση του World Economic Forum για το χάσμα μεταξύ των φύλων (Gender Gap Report). Παρακολουθώ αυτή την Έκθεση για περισσότερα από 15 χρόνια, και λυπάμαι να βλέπω την Ελλάδα να μη μπορεί να ξεφύγει από τις τελευταίες ευρωπαϊκές θέσεις, παρά τα όποια θετικά βήματα.

Για το 2025 βρίσκουμε την Ελλάδα στη θέση 77 από τις 148 χώρες, όταν χώρες όπως οι Σκανδιναβικές, με την Ισλανδία, Φιλανδία, Νορβηγία κατέχουν σταθερά τις πρώτες θέσεις. Παράλληλα, από τις πρώτες αυτές θέσεις έως την 77^η της Ελλάδας, μεσολαβούν χώρες που φαίνεται απίστευτο ότι πετυχαίνουν καλύτερη κατάταξη από αυτήν της Ελλάδας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι γίνονται θετικά βήματα και στη χώρα μας, αλλά προφανώς οι άλλες χώρες προχωρούν ταχύτερα και πιο αποφασιστικά.

Σε ό,τι αφορά τις Βρυξέλλες, το κέντρο των ευρωπαϊκών αποφάσεων, τα Ευρωπαϊκά όργανα και κυρίως η Επιτροπή, αποτελούν μια νησίδα για τη γυναικεία συμμετοχή. Θα αναφέρω μόνο ως απλό παράδειγμα, ότι στη συντριπτική πλειοψηφία των Συνεδρίων και εκδηλώσεων που διοργανώνονται από τους θεσμούς, η συμμετοχή στα πάνελ και τους ομιλητές, με έναν άγραφο κανόνα, οφείλει να είναι ισόρροπη για τα φύλα. Στις Βρυξέλλες δε θα δει εύκολα κανείς, ένα πάνελ μόνο με άνδρες, όσο ανδροκρατούμενος να είναι ο κλάδος.

Εδώ, η προώθηση των ίσων ευκαιριών στη συμμετοχή δεν αφήνεται στην τύχη, αλλά αποτελεί συνειδητή επιλογή. Έτσι δεν εκπλήσσει και δεν αποτελεί είδηση ή εξαίρεση να συναντά κανείς γυναίκες σε υψηλόβαθμες θέσεις στην Επιτροπή, -μη ξεχνάμε άλλωστε ότι η Πρόεδρος της Επιτροπής, αλλά και του Κοινοβουλίου είναι γυναίκες-, ενώ όταν οι χώρες πρότειναν τους Επιτρόπους, ο στόχος της Προέδρου ήταν μια ισόρροπη κατανομή των χαρτοφυλακίων μεταξύ των φύλων.

Ο δρόμος για τις ίσες ευκαιρίες δεν είναι ακόμα βατός και προφανής. Χρειάζεται ακόμα προσπάθεια και συνειδητή επιλογή. Δεν είναι κάτι που πρέπει να αφήνεται στην τύχη, τη συνήθεια, τα στερεότυπα, αλλά πρέπει να αποτελεί συνειδητή επιλογή επιτυχίας.

Η ισότιμη αξιοποίηση του μισού πληθυσμού της κάθε χώρας, που μάλιστα διακρίνεται στις σπουδές και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις, δεν αποτελεί απλά χρέος δημοκρατίας και πολιτισμού, αλλά μπορεί να συμβάλει καθοριστικά σε καλύτερα αποτελέσματα σε όλα τα επίπεδα στις επιχειρήσεις, την οικονομία, την πολιτική.     

Η γερμανική ΜΚΟ Urgewald βασίστηκε στα στοιχεία της εταιρίας ανάλυσης δεδομένων για τη ναυτιλία Kpler για να καταγράψει 91 φορτία που έφθασαν στην Ευρώπη από τον ρωσικό τερματικό σταθμό Γιαμάλ μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου.

Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παρουσίασαν επομένως αύξηση κατά 17,2% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο το 2025, περνώντας από 5,71 εκατομμύρια τόνους σε 6,69 εκατομμύρια τόνους.

Η τάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πολιτική που παρουσιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία σκοπεύει να εγκαταλείψει οριστικά το ρωσικό φυσικό αέριο έως το φθινόπωρο του 2027, ώστε να στερήσει από τη Μόσχα έσοδα με τα οποία χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν από την πλευρά τους μια ελαφρά αύξηση των εισαγωγών ρωσικού LNG από το Γιαμάλ στις αρχές του 2026, κάτι που θα μπορούσε να εξηγηθεί από μια αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου στην Ευρώπη το 2025.

Όταν ρωτήθηκε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν επιβεβαίωσε την πιθανή σχέση με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή από τα τέλη Φεβρουαρίου και τον αποκλεισμό των στρατηγικών Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει αντιθέτως την ισχυρή μείωση της εξάρτησής της από το ρωσικό φυσικό αέριο (αγωγό και LNG) με την πάροδο του χρόνου. Αντιπροσώπευε το 45% του συνόλου των εισαγωγών της ΕΕ το 2021, και μόνο το 12% το 2025.

Παρότι η Ευρώπη προσπάθησε να μειώσει τις προμήθειές της μέσω των αγωγών φυσικού αερίου, στράφηκε εν μέρει στο LNG, που μεταφέρεται με πλοία, εκφορτώνεται σε λιμάνια, επαναεριοποιείται και μετά διοχετεύεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο.

Πίσω από τις ΗΠΑ (60%), από τις οποίες η ΕΕ εξαρτάται όλο και περισσότερο, η Ρωσία αντιπροσωπεύει το 17% των ευρωπαϊκών εισαγωγών από την αρχή του 2026, μπροστά από τη Νιγηρία (6%) και το Κατάρ (6%).

Οι ηγέτες της ΕΕ εμφανίζονται ολοένα και πιο απογοητευμένοι από τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία υπό την ηγεσία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, όπως μεταδίδει το Reuters, επικαλούμενο τους Financial Times.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι θεωρεί πως υπάρχει «προοπτική» η ΕΕ να διαπραγματευθεί με τον Πούτιν και ότι η Ένωση έχει τη στήριξη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για να το πράξει.

«Συζητώ με τους 27 ηγέτες των κρατών-μελών της ΕΕ για να δούμε τον καλύτερο τρόπο οργάνωσης και να προσδιορίσουμε τι χρειαζόμαστε ώστε να συνομιλήσουμε αποτελεσματικά με τη Ρωσία όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή», ανέφερε ο Κόστα. Σύμφωνα με τον ίδιο, στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο τον περασμένο μήνα, ο Ζελένσκι «μας κάλεσε να είμαστε προετοιμασμένοι ώστε να συμβάλουμε θετικά στις διαπραγματεύσεις».

Η πάγια θέση της ΕΕ είναι ότι δεν πρέπει να γίνονται συζητήσεις ή να λαμβάνονται αποφάσεις για την Ουκρανία χωρίς τη συμμετοχή της ίδιας της Ουκρανίας. Ωστόσο, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούν ότι οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας για τον τερματισμό του πολέμου, που διαρκεί πάνω από τέσσερα χρόνια, έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο, αφήνοντας την ΕΕ στο περιθώριο και εκτεθειμένη στον κίνδυνο να αναγκαστεί να αποδεχθεί μια συμφωνία με την οποία δεν συμφωνεί.

Ο Κόστα δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες θα «αποφύγουν να διαταράξουν τη διαδικασία που ηγείται ο πρόεδρος Τραμπ», ενώ παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής κανένα σήμα από το Κρεμλίνο ότι ο Πούτιν είναι πρόθυμος να συνομιλήσει με οποιονδήποτε εκπρόσωπο της ΕΕ.

Όπως ανέφερε, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων έχει ήδη στείλει ειδικό στο πλοίο για αξιολόγηση και παρακολούθηση της κατάστασης, ενώ η Κομισιόν βρίσκεται σε διαρκείς συσκέψεις για το θέμα. Χθες συνεδρίασε η Επιτροπή Υγειονομικής Ασφάλειας με τα κράτη-μέλη, τον ΠΟΥ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων, σήμερα έγιναν συσκέψεις και με εκπροσώπους από την Ολλανδία και την Ισπανία -που έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας- ενώ το απόγευμα προγραμματίζεται νέα συνάντηση με τα κράτη των οποίων πολίτες βρίσκονται στο πλοίο.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σύμφωνα με την ΕΡΤ το πακέτο περιλαμβάνει επίσης πρόταση Σύστασης του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση του αποκλεισμού από τη στέγη, επικαιροποιημένη Εγγύηση για το Παιδί και ενισχυμένη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία έως το 2030.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι «η φτώχεια και ο αποκλεισμός είναι προκλήσεις που μπορούμε και πρέπει να ξεπεράσουμε», περιγράφοντας το πακέτο ως έκφραση των αξιών της αξιοπρέπειας, της ευκαιρίας και της ισότητας.

Θέσεις εργασίας, στέγη, παιδιά

Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για τα Κοινωνικά Δικαιώματα Ρωξάνα Μίντζατου παρουσίασε τη στρατηγική γύρω από τρεις προτεραιότητες. Πρώτον, χαρακτήρισε την πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας ως τον «πιο αποτελεσματικό δρόμο εξόδου από τη φτώχεια». Δεύτερον, πρόληψη του αποκλεισμού από τη στέγη. Τρίτον, προστασία των παιδιών, εκ των οποίων ένα στα τέσσερα στην ΕΕ ζει σε συνθήκες φτώχειας. Η Κομιαιόν υπολογίζει ότι σήμερα είναι θύματα της φτώχειας περίπου 19 εκατομμύρια.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην εργασιακή φτώχεια, καθώς εκτιμάται ότι 16 εκατομμύρια εργαζόμενοι στην ΕΕ αδυνατούν να φτάσουν το τέλος του μήνα παρά το ότι έχουν μισθό, ενώ πάνω από 50 εκατομμύρια ενεργοί ηλικιακά Ευρωπαίοι παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας. 

Η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι έως το τέλος του 2026 θα ξεκινήσει διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους για πιθανή νομοθετική πρωτοβουλία υπέρ των αποκλεισμένων από την αγορά εργασίας.

Υπερχρεωμένα νοικοκυριά

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της σημερινής συνέντευξης Τύπου ήρθε από ερώτηση δημοσιογράφου για το αν θα προστατευτούν νοικοκυριά που αδυνατούν να αποπληρώσουν το στεγαστικό δάνειό τους και κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους λόγω τραπεζικής εκτέλεσης.

Η Επίτροπος Μίντζατου παραδέχτηκε ότι το νέο νομικό εργαλείο, μια πρόταση Σύστασης του Συμβουλίου, είναι «ήπιο», δηλαδή μη δεσμευτικό για τα κράτη μέλη. Ωστόσο, τόνισε ότι οι Συστάσεις «λειτουργούν» και «διαμορφώνουν τις πολιτικές και τη συμπεριφορά των κυβερνήσεων», παραπέμποντας στο παράδειγμα της Εγγύησης για το Παιδί.

Το κείμενο της Σύστασης περιλαμβάνει ρητή αναφορά στις εξώσεις και τα στεγαστικά δάνεια, καλώντας τα κράτη μέλη να εισαγάγουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, συμβουλευτικές υπηρεσίες χρέους, στοχευμένη συνδρομή ενοικίου και μεσολάβηση για την αποφυγή απώλειας της κατοικίας. Τα μέτρα αυτά δεν επιβάλλονται από τις Βρυξέλλες, αλλά αποτελούν «πολιτική κατεύθυνση» που, μετά τη συμφωνία με το Συμβούλιο, αναμένεται να ενσωματωθεί στις εθνικές νομοθεσίες, διευκρίνησε.

Παιδική φτώχεια και αναπηρία

Η Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί θα αποκτήσει ένα νέο ψηφιακό εργαλείο: την Κάρτα Εγγύησης για το Παιδί, που θα βοηθά τις αρχές να διαπιστώνουν αν κάθε παιδί λαμβάνει πράγματι τις υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης ή φροντίδας που δικαιούται. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η στόχευση να δημιουργηθεί «Συμμαχία κατά της Φτώχειας» με τη συμμετοχή επιχειρήσεων και φιλανθρωπικών οργανισμών.

Για τα 90 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία στην ΕΕ, η Επίτροπος Χάντζα Λαχμπίμπ (, που απουσίαζε λόγω ταξιδιού στην Κύπρο, ανακοίνωσε μέσω γραπτού μηνύματός της την ευρεία εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Κάρτας Αναπηρίας και την ίδρυση Συμμαχίας για την Ανεξάρτητη Διαβίωση.

Ο Μάρος Σέφτσοβιτς συναντήθηκε με τον Αμερικανό εκπρόσωπο Εμπορίου, Τζέιμισον Γκριρ, στο Παρίσι την Τρίτη, με την απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αυξήσει τους δασμούς σε ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά στο 25% να αποτελεί μία από τις βασικές ανησυχίες της ΕΕ.

Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δύο άνδρες είχαν συνομιλία διάρκειας μιάμισης ώρας για τα πιο επείγοντα ζητήματα της εμπορικής συμφωνίας. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι αυξάνει τους δασμούς στα αυτοκίνητα επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συμμορφώνεται με τους όρους της συμφωνίας.

Η Κομισιόν πρόσθεσε ότι ο Σέφτσοβιτς ενημέρωσε τον Γκριρ για το πιθανό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής από την ΕΕ της κατάργησης των δασμών σε εισαγόμενα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, όπως είχε συμφωνηθεί μεταξύ των δύο πλευρών πέρυσι. Αυτό δεν αναμένεται να συμβεί πριν από τον Ιούνιο.

«Παράλληλα, κάλεσε για ταχεία επιστροφή στους συμφωνημένους όρους του Turnberry, δηλαδή έναν ενιαίο δασμό 15% που να περιλαμβάνει τα πάντα, με τις συμφωνημένες εξαιρέσεις για την ΕΕ», ανέφερε η Επιτροπή.

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους προηγούμενους παγκόσμιους δασμούς τον Φεβρουάριο και η Ουάσινγκτον τους αντικατέστησε με μια οριζόντια επιβάρυνση 10% επιπλέον των υφιστάμενων δασμών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ευρωπαϊκά προϊόντα αντιμετωπίζουν έτσι αμερικανικούς δασμούς που υπερβαίνουν το 15%.

«Θα ήταν ωφέλιμο τα βασικά χαρακτηριστικά της συμφωνίας να έχουν τεθεί σε ισχύ πριν από την επέτειο του ενός έτους», πρόσθεσε η Κομισιόν, σημειώνοντας ότι ο Σέφτσοβιτς και ο Γκριρ συμφώνησαν να εντείνουν τις επαφές τους.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ τάραξε -ξανά- τους Ευρωπαίους την περασμένη εβδομάδα, όταν απείλησε αιφνιδιαστικά να αυξήσει τους δασμούς στα αυτοκίνητα κατασκευασμένα στην ΕΕ από 15% σε 25%, επικαλούμενος μη συμμόρφωση.

«Μια συμφωνία είναι μια συμφωνία, και έχουμε μια συμφωνία. Και η ουσία αυτής της συμφωνίας είναι η ευημερία, οι κοινοί κανόνες και η αξιοπιστία», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν την Τρίτη στην Αρμενία. «Θέλουμε από αυτό το έργο να επιτύχουμε αμοιβαίο όφελος, συνεργασία και αξιοπιστία. Και είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε σενάριο», πρόσθεσε, υπαινισσόμενη πιθανά αντίποινα.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία εποπτεύει την εμπορική πολιτική, δήλωσε ότι η Ένωση βρίσκεται «στα τελικά στάδια» της εφαρμογής του πυλώνα της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ (σ.σ. που είχε υπογραφεί πέρυσι το καλοκαίρι μεταξύ της ιδίας και του Ντόναλντ Τραμπ στην Σκωτία) που αποσκοπεί στην κατάργηση των δασμών σε ένα ευρύ φάσμα αμερικανικών προϊόντων.

Η νομοθεσία βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου είχε προηγουμένως καθυστερήσει λόγω των απειλών του Τραμπ πως θα προσαρτήσει τη Γροιλανδία.

Οι ευρωβουλευτές έχουν τροποποιήσει το αρχικό κείμενο για να ενισχύσουν τις διασφαλίσεις. Σύμφωνα με την κοινή δήλωση που δημοσίευσαν οι Βρυξέλλες και η Ουάσιγκτον πέρυσι, οι ΗΠΑ επρόκειτο να μειώσουν τους δασμούς στα αυτοκίνητα κατασκευασμένα στην ΕΕ με την εισαγωγή της νομοθεσίας, και όχι με την τελική έγκρισή της.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να εφαρμόσουν ένα συνολικό ανώτατο όριο 15% στα προϊόντα της ΕΕ, αποκλείοντας τη σωρευτική επιβολή πρόσθετων δασμών. «Η εναρμόνιση με το συμφωνηθέν ανώτατο όριο δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, ζητώντας σεβασμό στις «διαφορετικές δημοκρατικές διαδικασίες».