Politico: Το σχέδιο της Κομισιόν για τη φτώχεια-Ζητά από τα κράτη-μέλη δράση χωρίς νέα κονδύλια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται την Τετάρτη να απευθύνει κάλεσμα στα κράτη-μέλη της ΕΕ να εξαλείψουν τη φτώχεια, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις διαθέτουν ήδη τους αναγκαίους πόρους, αρκεί να αξιοποιήσουν πιο αποτελεσματικά τα υπάρχοντα ευρωπαϊκά ταμεία. Το σχέδιο, που παρουσιάζεται στην πρώτη στρατηγική της Κομισιόν κατά της φτώχειας και έχει περιέλθει σε γνώση του POLITICO, καλεί τις κυβερνήσεις να συντονίσουν καλύτερα τις εθνικές πολιτικές, να ενισχύσουν τη συμμετοχή των νέων, να στηρίξουν όσους ζουν με εισόδημα από μισθό σε μισθό και να επανεξετάσουν τα μέτρα προστασίας για ηλικιωμένους και άλλες ευάλωτες ομάδες.

Ωστόσο, η στρατηγική δεν συνοδεύεται προς το παρόν από νέα χρηματοδότηση — γεγονός που προκαλεί επικρίσεις πως η προσπάθεια δεν θα αποδώσει αν η ΕΕ δεν στηρίξει το εγχείρημα με στοχευμένα κονδύλια και δεν ενισχύσει τον ρόλο της Επιτροπής στην εφαρμογή των μέτρων από τα κράτη-μέλη.

Η πρόταση παρουσιάζεται σε μια περίοδο που οι πιέσεις στο κόστος διαβίωσης παραμένουν υψηλά στην πολιτική ατζέντα σε όλη την Ευρώπη, μετά και τις επιτυχίες ακροδεξιών κομμάτων στις ομοσπονδιακές εκλογές της Γερμανίας και στις δημοτικές εκλογές της Γαλλίας, με βασικό σύνθημα τη δυσαρέσκεια για τη στέγαση, τους μισθούς και τις δημόσιες υπηρεσίες.

«Οι άνθρωποι που βιώνουν τη φτώχεια συχνά μένουν χωρίς φωνή και στήριξη, γεγονός που εντείνει τη δυσπιστία προς τις δημόσιες πολιτικές που υπάρχουν για να τους προστατεύουν. Το κενό αυτό εκμεταλλεύεται η άκρα δεξιά», δηλώνει η Marit Maij, ευρωβουλεύτρια των Σοσιαλιστών και αντιπρόεδρος της Διακομματικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας.

Η Karin Johansson, που έχει βιώσει η φτώχεια και εργάζεται σε κοινοτικό κέντρο υποστήριξης αστέγων στη Nyköping της Σουηδίας, τονίζει ότι η αδράνεια των κυβερνήσεων έχει οδηγήσει πολλούς νέους στην αποξένωση από την κοινωνία.

«Πολλοί νέοι άνδρες γυρίζουν την πλάτη στην σουηδική κοινωνία επειδή δεν έχουν εμπιστοσύνη σε αυτή. Και αυτό φαίνεται — πυροβολισμοί, εκρήξεις, η μαφία εκτοξεύεται», αναφέρει η Johansson, που είναι επίσης μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου του European Anti-Poverty Network. Η άκρα δεξιά «επηρεάζει τα πάντα και δεν επιθυμεί σταθερότητα στην κοινωνία. Θέλει διαρκώς αναταραχή».

Στόχος η συνολική αντιμετώπιση της φτώχειας

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τη στρατηγική μαζί με προτάσεις για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας, του αποκλεισμού από τη στέγαση και την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία.

«Όταν οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά στέγη, τροφή, περίθαλψη, εκπαίδευση ή μια σταθερή ζωή, οι κοινωνίες μας αποδυναμώνονται και η εμπιστοσύνη πλήττεται», σημειώνει η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Roxana Mînzatu, που θα παρουσιάσει τα μέτρα. «Η Ευρώπη χρειάζεται μια ισχυρότερη και πιο συντονισμένη απάντηση … Μια προσέγγιση που θα προλαμβάνει τη φτώχεια, θα στηρίζει όσους έχουν ήδη πληγεί και θα μετατρέπει τις κοινωνικές δεσμεύσεις σε απτά αποτελέσματα για τους πολίτες».

Η βασική θέση της Κομισιόν είναι ότι οι πόροι υπάρχουν ήδη, αλλά οι εθνικές κυβερνήσεις δεν τους αξιοποιούν αποτελεσματικά.

Σύμφωνα με προσχέδιο του προϋπολογισμού για την επόμενη μακροπρόθεσμη περίοδο της ΕΕ, διατίθενται περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ για κοινωνικές πολιτικές — ποσό διπλάσιο από τα 50 δισεκατομμύρια που προβλέπονταν προηγουμένως μέσω του European Social Fund Plus. Ωστόσο, όπως ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ με γνώση των σχεδίων (που μίλησε ανώνυμα), πολλές πρωτεύουσες δεν αξιοποίησαν επαρκώς τα ήδη διαθέσιμα κονδύλια.

«Η πρόοδος ήταν αργή και πρέπει να το παραδεχτούμε», τόνισε ο ίδιος αξιωματούχος, προσθέτοντας πως η αποτροπή ριζοσπαστικοποίησης και η διατήρηση της πίστης στην ΕΕ αποτελούν σημαντικά κίνητρα πίσω από την πρωτοβουλία των Βρυξελλών για πρόληψη και αντιμετώπιση της φτώχειας.

Το σχέδιο «θα δώσει στα κράτη-μέλη επιπλέον εργαλεία για να προχωρήσουν», ανέφερε ακόμη ο αξιωματούχος, περιγράφοντας το ως αφετηρία πριν παρουσιαστούν πιο συγκεκριμένες προτάσεις μέσα στον επόμενο χρόνο.

Αμφισβητήσεις για την επάρκεια των πόρων

Ωστόσο, επικριτές θεωρούν πως τα κράτη-μέλη χρειάζονται περισσότερο χρήματα παρά νέα εργαλεία.

Προτεραιότητα της ΕΕ «πρέπει να είναι η υλοποίηση συγκεκριμένων μέτρων και στοχευμένη χρηματοδότηση», υπογραμμίζει η ευρωβουλεύτρια Marie Toussaint, μέλος της Διακομματικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην εφαρμογή — όχι να αφήνει όλο το βάρος στα κράτη-μέλη».

«Δεν υπάρχει στρατηγική χωρίς χρήματα», τονίζει η Juliana Wahlgren, διευθύντρια του European Anti-Poverty Network. «Πώς θα εφαρμοστεί όταν χρηματοδοτικά δεν αποτελεί προτεραιότητα;»

Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια ανθρώπους αυτών που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό μεταξύ 2019 και 2030 και την πλήρη εξάλειψή τους έως το 2050.

Ο στόχος αυτός τέθηκε το 2021. Μέχρι το 2025 όμως ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί μόλις κατά 3,4 εκατομμύρια, σύμφωνα με το προσχέδιο στρατηγικής που είδε το POLITICO. Στην ΕΕ το 2025, το ποσοστό όσων κινδυνεύουν από φτώχεια ανήλθε σε 20,9%, ελάχιστα μειωμένο σε σχέση με το 2019 (21,1%).

Η εικόνα διαφέρει σημαντικά ανά χώρα. Η Ρουμανία και η Βουλγαρία μείωσαν κατά περίπου ένα τρίτο τον πληθυσμό που κινδυνεύει από φτώχεια μέσα σε μια δεκαετία, ενώ κάποια από τα πλουσιότερα κράτη-μέλη κινούνται αντίστροφα.

Η πανδημία Covid-19 ανέστρεψε τη θετική πορεία στη μείωση της φτώχειας στη Γαλλία, την Αυστρία και τη Γερμανία. Σε αυτές τις χώρες το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ήταν υψηλότερο το 2025 σε σχέση με δέκα χρόνια πριν. Στη Γερμανία μάλιστα αυξήθηκε από 17,3% το 2019 σε 21,2% πέρυσι. Παράλληλα ενισχύθηκε σημαντικά η υποστήριξη προς το ακροδεξιό κόμμα Alternative für Deutschland (AfD), ιδίως μετά την προσφυγική κρίση του 2016.

Bασικά εμπόδια: γραφειοκρατία & πρόσβαση στη στήριξη

Για όσους βιώνουν τη φτώχεια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν υπάρχουν μέτρα στήριξης αλλά αν μπορούν πραγματικά να τα αξιοποιήσουν.

«Είναι πολύ δύσκολο να έχει κάποιος πρόσβαση σε ορισμένες παροχές λόγω γραφειοκρατίας — το ίδιο το σύστημα είναι πολύ δύσκολο στη διαχείριση», σημειώνει η Ema Popovici, άτομο που βιώνει τη φτώχεια και εργάζεται ως βοηθός έργου στο Bucovina Institute στη Ρουμανία.

Η ΕΕ πρέπει να ακούσει όσους βιώνουν τη φτώχεια, επιμένει η Popovici: «Μπορούν να μεταφέρουν τι πραγματικά συμβαίνει. Γιατί στα χαρτιά μπορεί να δηλωθεί πως όλα πηγαίνουν καλά ή ότι έχουμε λύσεις — αλλά στην πράξη δεν λειτουργούν. Χρειάζονται άνθρωποι έξω στην κοινωνία που θα συνομιλούν απευθείας με αυτούς τους πολίτες».

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.