Category :Spotlight

Τα χτυπήματα στο Στενό του Ορμούζ και η διακοπή LNG φέρνουν την Ευρώπη αντιμέτωπη με νέα ενεργειακή αβεβαιότητα. Σύμφωνα με ανάλυση του Atlantic Council οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ μεγάλες και να αναγκάσει την ΕΕ ακόμα και να υποχωρήσει από το πλήρες εμπάργκο από το ρωσικό πετρέλαιο και αέριο, καθώς ήδη κάποιοι ευρωπαίοι ηγέτες -και όχι μόνο οι "συνήθεις ύποπτοι" Ουγγαρία και Σλοβακία- ζητούν να επανεξεταστεί η πολιτική υπό τις νέες συνθήκες. Πολλοί λένε πώς εάν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί η Ρωσία θα βγει κερδισμένη. Με τη σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο να διανύει ήδη την τρίτη εβδομάδα, μια δύσκολη πραγματικότητα γίνεται αισθητή στην Ευρώπη: ακόμη κι αν επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός σήμερα, η ήπειρος φαίνεται να οδεύει προς μια νέα ενεργειακή κρίση. Οι συνεχιζόμενες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν και τα αντίποινα της Τεχεράνης έχουν προκαλέσει μία από τις σοβαρότερες αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας εδώ και δεκαετίες. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, το πλέον κρίσιμο σημείο διέλευσης για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Πριν την τρέχουσα κρίση, περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνούσε καθημερινά από το στενό. Η απειλή ιρανικών θαλάσσιων ναρκών και πυραυλικών επιθέσεων έχει σχεδόν ακινητοποιήσει τη διέλευση εμπορικών τάνκερ, καθώς πολλοί πλοιοκτήτες προτιμούν να αγκυροβολούν εκτός στενού παρά να ρισκάρουν τη διέλευση. Αν και το κλείσιμο του στενού έχει προκαλέσει σοκ στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, η άμεση ευρωπαϊκή ευαλωτότητα εντοπίζεται αλλού: στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG διερχόταν από το στενό πριν την κρίση, με μεγάλο μέρος να προέρχεται από το Κατάρ, τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα LNG παγκοσμίως, χωρίς εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής. Αναπλήρωση αποθεμάτων υπό πίεση Για την Ευρώπη, η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη. Αυτή την περίοδο ξεκινά η διαδικασία πλήρωσης των υπόγειων αποθηκών φυσικού αερίου ενόψει χειμώνα. Ωστόσο, τα ευρωπαϊκά κράτη βρίσκονται φέτος στη δυσμενέστερη θέση των τελευταίων ετών, εξαρτώμενα πλέον κυρίως από εισαγωγές LNG μετά τη στροφή μακριά από το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών που ξεκίνησε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων Aggregated Gas Storage Inventory, τα αποθέματα στην Ευρώπη βρίσκονται κάτω από το 30%, στο χαμηλότερο επίπεδο πενταετίας. Ένας ψυχρότερος χειμώνας και αυξημένη κατανάλωση στον ηλεκτροπαραγωγικό τομέα ανέβασαν τη ζήτηση φυσικού αερίου κατά σχεδόν 7% από την αρχή του έτους. Παράλληλα, οι εξαγωγές μέσω αγωγών από την ΕΕ προς την Ουκρανία αυξήθηκαν πάνω από δέκα φορές ετησίως, επιταχύνοντας περαιτέρω τις αναλήψεις αποθεμάτων. Οι κανονισμοί της ΕΕ απαιτούν τα αποθέματα να φτάσουν τουλάχιστον το 90% έως τον Δεκέμβριο. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εισαχθούν σχεδόν 60 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου στην επερχόμενη περίοδο αναπλήρωσης – περίπου 586 τεραβατώρες (TWh), ποσότητα που επαρκεί για 57 εκατ. νοικοκυριά στις ΗΠΑ ετησίως. Όμως δεν μπορούν όλα τα εισαγόμενα φορτία να κατευθυνθούν σε αποθήκευση, αφού καλύπτουν και την καθημερινή κατανάλωση. LNG: Η αγορά υπό πίεση και η διακοπή στο Κατάρ Ακόμη και πριν την κλιμάκωση στον Κόλπο, η χαμηλή στάθμη των ευρωπαϊκών αποθεμάτων οδηγούσε σε σχεδιασμό για ιστορικά υψηλές εισαγωγές LNG το 2026. Η αγορά πιέστηκε ακόμη περισσότερο μετά το πλήγμα με drone του Ιράν στις εγκαταστάσεις της QatarEnergy στη Ρας Λαφάν στις 2 Μαρτίου, που προκάλεσε άμεσο τερματισμό της παραγωγής. Δύο μέρες μετά, η εταιρεία κήρυξε ανωτέρα βία (force majeure) αναστέλλοντας προσωρινά τις συμβατικές υποχρεώσεις για παραδόσεις LNG. Η αβεβαιότητα για τον χρόνο επανεκκίνησης της παραγωγής παραμένει μεγάλη – ακόμη κι αν λήξει σήμερα η σύγκρουση και ανοίξει ξανά το στενό, πλήρης επαναφορά θα χρειαστεί εβδομάδες ή μήνες. Η ανακοίνωση της QatarEnergy οδήγησε σε απότομη άνοδο των τιμών αναφοράς φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά πάνω από 50% στις 2 Μαρτίου – η μεγαλύτερη ημερήσια αύξηση από την ενεργειακή κρίση του 2022 λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ασία vs Ευρώπη: Η μάχη για τα φορτία LNG Οι πιέσεις αυτές δεν περιορίζονται στην Ευρώπη· κινδυνεύουν να αναζωπυρώσουν τον ανταγωνισμό με τους ασιατικούς εισαγωγείς για τα περιορισμένα φορτία LNG. Παραδοσιακά, οι Ασιάτες έκλειναν μακροχρόνια συμβόλαια με εξαγωγείς ενώ η Ευρώπη βασιζόταν στο ρωσικό αέριο μέσω αγωγών. Μετά το 2022 όμως, οι Ευρωπαίοι οδήγησαν τις τιμές LNG στα ύψη, αποσπώντας φορτία που προορίζονταν για Ασία. Η τρέχουσα κρίση ίσως αλλάξει αυτή τη δυναμική: καθώς μειώνεται η προσφορά από Κατάρ, οι Ασιάτες –ιδίως οι τέσσερις μεγάλες οικονομίες Ανατολικής Ασίας: Κίνα, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ταϊβάν– πιθανόν να προσφέρουν υψηλότερες τιμές από τους Ευρωπαίους για διαθέσιμα φορτία. Το 2025 οι τέσσερις αυτές χώρες αντιπροσώπευαν περίπου τα τρία τέταρτα των ασιατικών εισαγωγών LNG· μόνο η Κίνα κάλυψε το 29% των εισαγωγών της από Κατάρ. Ήδη εμφανίζονται ενδείξεις αυτής της αλλαγής: πρόσφατα αναφέρθηκε ότι αμερικανικό τάνκερ LNG άλλαξε πορεία από το Βέλγιο προς την Κίνα – ένδειξη ότι ο ανταγωνισμός αυτός ίσως χαθεί για την Ευρώπη λόγω κόστους. Οι εξαγωγές αμερικανικού LNG έχουν εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο διαφοροποίησης για την Ευρώπη μετά το 2022, όμως ακόμα κι αν αυξηθεί η παραγωγή στις ΗΠΑ, είναι δύσκολο να καλυφθεί πλήρως η απώλεια του καταριανού όγκου βραχυπρόθεσμα. Οι υποδομές υγροποίησης λειτουργούν ήδη στα όρια χωρητικότητας και η διαφορά τιμών μεταξύ Ασίας (JKM) και Ευρώπης (TTF) παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις. Το τέλος του ρωσικού αερίου πλησιάζει Το πρόβλημα επιδεινώνεται λόγω της ευρωπαϊκής πολιτικής σταδιακής κατάργησης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και LNG έως τα τέλη του 2027. Από τον Ιούνιο φέτος απαγορεύονται τα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια αγωγού με τη Ρωσία· όλα τα υπόλοιπα θα λήξουν μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2027. Παρότι το ρωσικό LNG καλύπτει σχετικά μικρό μέρος των ευρωπαϊκών αναγκών (περίπου 17 bcm ή 13% των συνολικών εισαγωγών το 2025), παραμένει σημαντικό στοιχείο στο ενεργειακό μίγμα. Οι Βρυξέλλες είχαν σχεδιάσει να αντικαταστήσουν αυτό τον όγκο κυρίως με Περισσότερα ...