Ανάλυση Economist: “Νάρκη” για την παγκόσμια οικονομία μία αμερικανική ύφεση μέχρι το 2024

 Ανάλυση Economist: “Νάρκη” για την παγκόσμια οικονομία μία αμερικανική ύφεση μέχρι το 2024

Για τους κινδύνους μιας παγκόσμιας ύφεσης που θα μπορούσε να προκληθεί, μεταξύ άλλων, και από την πορεία της αμερικανικής οικονομίας, κάνει λόγο σε ανάλυσή του ο Economist. Μόνο δύο χρόνια μετά τα πρώτα lockdown, ο επιχειρηματικός κύκλος γυρίζει με εξοντωτική ταχύτητα και ένας άλλος φαίνεται ήδη να βρίσκεται στο δρόμο του. 

Σύμφωνα με τις ενδείξεις, η επόμενη ύφεση της Αμερικής θα είναι σχεδόν σίγουρα πιο ήπια και πιο πεζή. Αλλά επειδή η παγκόσμια οικονομία, οι αγορές περιουσιακών στοιχείων και η πολιτική της Αμερικής είναι όλα εύθραυστα, μπορεί να έχει δυσάρεστες και απρόβλεπτες συνέπειες.Ακούστε αυτήν την ιστορία. Απολαύστε περισσότερο ήχο και podcast σε iOS ή Android .

Δεν υπάρχει διαφυγή από τη συμπίεση που έχει μπροστά η οικονομία της Αμερικής. Οι αυξανόμενες τιμές των τροφίμων και της βενζίνης τρώνε τις δαπάνες των ανθρώπων. Τον Απρίλιο οι τιμές καταναλωτή ήταν 8,3% υψηλότερες από πέρυσι. Ακόμη και χωρίς τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, ο ετήσιος πληθωρισμός είναι 6,2%. Τα προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας θα μπορούσαν να φουντώσουν για όσο καιρό μαίνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία και η Κίνα εμμένει στην πολιτική της για μηδενικό Covid. Η αμερικανική αγορά εργασίας είναι καυτή , με σχεδόν δύο θέσεις εργασίας για κάθε άνεργο τον Μάρτιο, τις περισσότερες από το 1950, όταν συλλέχθηκαν για πρώτη φορά δεδομένα. Η μέτρηση της αύξησης των μισθών από την Goldman Sachs βρίσκεται στο υψηλό όλων των εποχών, σχεδόν 5,5% – ένα επιτόκιο που οι εταιρείες δεν μπορούν να αντέξουν εάν δεν συνεχίσουν να ανεβάζουν γρήγορα τις τιμές.

Η Fed υπόσχεται να ρίξει νερό στη φωτιά. Οι επενδυτές αναμένουν ότι θα έχει αυξήσει τα επιτόκια κατά περισσότερες από 2,5 ποσοστιαίες μονάδες μέχρι το τέλος του 2022. Η κεντρική τράπεζα σταυρώνει τα δάχτυλά της, λέγοντας ότι μπορεί να πετύχει τον στόχο πληθωρισμού 2% χωρίς να προκαλέσει ύφεση. Όμως η ιστορία δείχνει ότι δρώντας για να μετριαστεί ο πληθωρισμός θα προκαλέσει συρρίκνωση της οικονομίας. Από το 1955, τα ποσοστά έχουν αυξηθεί τόσο γρήγορα όσο φέτος κατά τη διάρκεια επτά οικονομικών κύκλων. Σε έξι από αυτές ακολούθησε ύφεση μέσα σε ενάμιση χρόνο. Η εξαίρεση ήταν στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν ο πληθωρισμός ήταν χαμηλός και η αγορά εργασίας ήταν πιο ισορροπημένη. Την 1η Ιουνίου ο Jamie Dimon, το αφεντικό της JPMorgan Chase, της μεγαλύτερης τράπεζας της Αμερικής, προειδοποίησε για έναν οικονομικό «τυφώνα» που πλησιάζει.

Στην πραγματικότητα, αν και μια ύφεση είναι πιθανή, θα πρέπει να είναι σχετικά ρηχή. Στην κρίση του 2007-09 το χρηματοπιστωτικό σύστημα πάγωσε και το 2020 η δραστηριότητα σε ολόκληρους τομείς σταμάτησε. Και οι δύο πτώσεις σημείωσαν τις πιο απότομες αρχικές μειώσεις του αεπ από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Αυτή τη φορά σίγουρα θα είναι διαφορετική. Κατά κάποιο τρόπο η Αμερική είναι ανθεκτική. Οι καταναλωτές εξακολουθούν να είναι γεμάτοι με μετρητά από την τόνωση της πανδημίας και οι εταιρείες απολαμβάνουν μεγάλα κέρδη. Η αγορά κατοικίαςεπιβραδύνεται καθώς τα επιτόκια αυξάνονται, αλλά, σε αντίθεση με τα τέλη της δεκαετίας του 2000, δεν πρόκειται να καταρρίψει τις τράπεζες της χώρας, οι οποίες είναι ισχυρές. Και τουλάχιστον η Fed δεν αντιμετωπίζει τη δύσκολη θέση που είχε τη δεκαετία του 1980. Τότε, ο πληθωρισμός ήταν πάνω από το 5% για εξήμισι χρόνια και έπρεπε να αυξήσει τα ποσοστά σε σχεδόν 20%, προκαλώντας ανεργία σχεδόν 11%. Σήμερα ο πληθωρισμός είναι πάνω από τον στόχο για λίγο περισσότερο από ένα χρόνο. Θα πρέπει να είναι πιο εύκολο να καθαριστεί.

Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και μια ήπια αμερικανική ύφεση θα αποκάλυπτε κραυγαλέα ευθραυστότητα. Το ένα είναι η κρίση των τιμών των εμπορευμάτων σε μεγάλο μέρος του κόσμου, το αποτέλεσμα της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Χώρες από τη Μέση Ανατολή έως την Ασία αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις τροφίμων και αυξανόμενους λογαριασμούς καυσίμων. Η ευρωζώνη αντιμετωπίζει ένα ιδιαίτερα οξύ ενεργειακό σοκ καθώς απογαλακτίζεται από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Σε όλο τον κόσμο, τα εισοδήματα των νοικοκυριών καταρρέουν σε πραγματικούς όρους.

Μια αμερικανική ύφεση θα έφερνε άλλο ένα πλήγμα σε ευάλωτα μέρη της παγκόσμιας οικονομίας περιορίζοντας τη ζήτηση για τις εξαγωγές τους. Η αυστηρότερη νομισματική πολιτική στη Fed και η συνακόλουθη ισχύς του δολαρίου θα ενίσχυαν επίσης αυτό που ήταν ήδη το μεγαλύτερο sell-off σε ομόλογα αναδυόμενων αγορών από το 1994. Το δντ λέει ότι περίπου το 60% των φτωχών χωρών αντιμετωπίζουν προβλήματα χρέους ή σε υψηλό κίνδυνο από αυτό.

Μια άλλη αδυναμία βρίσκεται πιο κοντά στο σπίτι, στη Wall Street. Μέχρι στιγμής το 2022 το αμερικανικό χρηματιστήριο έχει υποχωρήσει κατά 15%—συγκρίσιμη με την πτώση κατά τη διάρκεια της ήπιας ύφεσης που ξεκίνησε το 1991. Το sell-off ήταν τακτοποιημένο και οι τράπεζες της Αμερικής είναι γεμάτες με κεφάλαια. Αλλά μετά από πάνω από μια δεκαετία φθηνού χρήματος, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος πώς θα επηρεαστούν οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων της στρατόσφαιρας από τον συνδυασμό υψηλότερων επιτοκίων και μιας ύφεσης που θα προκληθεί από τη Fed. Οι μετοχές είναι ακριβές σε σχέση με τα μακροπρόθεσμα κέρδη.

Από το 2007-09 έχει αναδυθεί ένα σύστημα δανεισμού βασισμένο στην αγορά, το οποίο δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σοβαρά. Περιλαμβάνει επενδυτικά κεφάλαια που λειτουργούν σαν τράπεζες, τεράστιες εταιρείες εκκαθάρισης παραγώγων και διαπραγματευτές ομολόγων υψηλής ταχύτητας. Εάν κάτι πάει στραβά, η Fed θα δυσκολευτεί ξανά να διασώσει τη Wall Street, επειδή ταυτόχρονα θα αναγκάσει την Main Street να αντιμετωπίσει τα υψηλότερα επιτόκια και τις απώλειες θέσεων εργασίας.

Μια τελευταία ευθραυστότητα είναι η υπερκομματική πολιτική της Αμερικής . Μια ύφεση πιθανότατα θα χτυπούσε μέχρι το τέλος του 2024, σε σύγκρουση με την εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές. Εάν η οικονομία συρρικνώνεται, ο αγώνας για τον Λευκό Οίκο το 2024 είναι πιθανό να είναι ακόμη πιο τοξικός από το αναμενόμενο.

Η πολιτική θα μπορούσε να στρεβλώσει την απάντηση της κυβέρνησης σε μια ύφεση. Η Fed μπορεί να παρασυρθεί σε μια δηλητηριώδη πολιτική μάχη. Αφού λάβουν φυλλάδια που ανέρχονται στο 26% του αεπ στην πανδημία, οι ψηφοφόροι και οι επιχειρήσεις μπορεί να περιμένουν από το κράτος να τους προστατεύσει από τις κακουχίες και αυτή τη φορά. Ωστόσο, οι Ρεπουμπλικάνοι, οι οποίοι πιθανότατα θα ελέγχουν το Κογκρέσο μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, θα ήταν πολύ απίθανο να ξοδέψουν χρήματα για να αποτρέψουν την ύφεση, εάν αυτό κινδύνευε επίσης να σώσει τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν.

Από το βρυχηθμό στη μαινόμενη δεκαετία του 2020

Εάν η οικονομία της Αμερικής συρρικνωθεί τα επόμενα δύο χρόνια, θα μπορούσε ακόμη και να αλλάξει τη μακροπρόθεσμη κατεύθυνση της χώρας. Η καλύτερη απάντηση σε μια ύφεση κατά την οποία ο πληθωρισμός παρέμεινε υψηλός θα ήταν οι μεταρρυθμίσεις υπέρ της ανάπτυξης, όπως οι χαμηλότεροι δασμοί και ο περισσότερος ανταγωνισμός. Αντίθετα, η ύφεση μπορεί να τροφοδοτήσει τον λαϊκισμό και τον προστατευτισμό και ακόμη και να επιστρέψει τον Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία. Τρεις από τις τέσσερις τελευταίες υφέσεις συνέπεσαν με προεδρικές εκλογές ή λίγο πριν από αυτές. Κάθε φορά που το κόμμα που ελέγχει τον Λευκό Οίκο έχανε την εξουσία.

Μετρούμενη από το τεχνοκρατικό κριτήριο του χαμένου αεπ , η επόμενη ύφεση μπορεί να είναι ήπια. Αλλά όχι όταν κρίνεται από τον αντίκτυπό του στον αναδυόμενο κόσμο, στις αγορές περιουσιακών στοιχείων και στην αμερικανική πολιτική. Μην υποτιμάτε τους κινδύνους που βρίσκονται μπροστά σας.

Πηγή: Economist

Σεραφείμ Κοτρώτσος