Λιβύη: Πόλεμος διαδοχής στους Χαφτάρ-Ποιος έχει προβάδισμα, ποιος είναι κοντά στην Αθήνα, ποιος στην Άγκυρα

Στη Βεγγάζη κανείς δεν μιλά ανοιχτά για διαδοχή. Ωστόσο, οι θέσεις, τα ταξίδια και οι επαφές των γιων του Χαλίφα Χαφτάρ σχηματίζουν πλέον έναν χάρτη εξουσίας που δύσκολα περνά απαρατήρητος. Ο Σαντάμ Χαφτάρ βρίσκεται στη δεύτερη θέση της στρατιωτικής ιεραρχίας της ανατολικής Λιβύης και έχει εξελιχθεί στον πιο εξωστρεφή της οικογένειας, ανοίγοντας απευθείας γραμμή με την Άγκυρα. Ο αδελφός του Χάλεντ Χαφτάρ, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, έχει καλλιεργήσει παράλληλα σταθερές επαφές με την Αθήνα, ενώ ο Μπελκάσεμ Χαφτάρ κρατά ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου ισχυρό χαρτί: τα μεγάλα έργα και τα κονδύλια της ανοικοδόμησης.

Στο παρασκήνιο επανέρχεται έτσι το ερώτημα εάν πρόκειται για προσεκτική κατανομή ρόλων από τον πατέρα ή για τα πρώτα σημάδια μιας οικογενειακής μάχης για την επόμενη ημέρα. Για την Ελλάδα το θέμα έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς οι τρεις γιοι κινούνται ακριβώς στο σημείο όπου τέμνονται Λιβύη, Τουρκία, Ανατολική Μεσόγειος και μεταναστευτικό.

Σαντάμ: ο διάδοχος που πέρασε την πόρτα της Άγκυρας

Ο Σαντάμ Χαφτάρ είναι σήμερα ο γιος που συγκεντρώνει τα περισσότερα βλέμματα. Ως υπαρχηγός της Γενικής Διοίκησης των δυνάμεων του πατέρα του κατέχει θέση που τον φέρνει πολύ κοντά στην κορυφή, ενώ το δίκτυο των διεθνών επαφών του διευρύνεται συνεχώς.

Η σημαντικότερη μετατόπιση αφορά την Τουρκία. Η ίδια Άγκυρα που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν απέναντι στον Χαφτάρ έχει οικοδομήσει πλέον απευθείας δίαυλο με τον Σαντάμ. Τον Ιούνιο συναντήθηκε στη Βεγγάζη με τον επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών Ιμπραήμ Καλίν, ενώ στις 24 Ιουλίου βρέθηκε στην Άγκυρα για συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

Η προσέγγιση δεν περιορίζεται στην εθιμοτυπία. Η Τουρκία έχει αρχίσει να διευρύνει τη στρατιωτική και τεχνική συνεργασία της με την ανατολική Λιβύη, ενώ σε βάσεις των δυνάμεων του Χαφτάρ έχουν εμφανιστεί και τουρκικής κατασκευής μη επανδρωμένα αεροσκάφη Μπαϊρακτάρ.

Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που αξίζει προσοχής: ο Σαντάμ δεν κινείται αποκλειστικά προς την Τουρκία. Τον Ιούνιο του 2026 πραγματοποίησε την πρώτη επίσκεψή του στην Αθήνα, όπου συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, δείχνοντας ότι επιδιώκει να κρατά περισσότερους από έναν διαύλους ανοιχτούς.

Χάλεντ: η στρατιωτική γέφυρα με την Αθήνα

Εάν ο Σαντάμ έχει αναδειχθεί στον άνθρωπο των μεγάλων πολιτικών ανοιγμάτων, ο Χάλεντ Χαφτάρ διαθέτει διαφορετικό πλεονέκτημα: την κορυφαία επιτελική θέση στις ένοπλες δυνάμεις της ανατολικής Λιβύης.

Τον Οκτώβριο του 2025 επισκέφθηκε διακριτικά την Αθήνα και είχε συνομιλίες με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια και τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ Δημήτριο Χούπη, με επίκεντρο τη στρατιωτική συνεργασία, την ασφάλεια και τον συντονισμό των δύο πλευρών.

Τον Μάρτιο του 2026 ο Γιώργος Γεραπετρίτης συναντήθηκε ξανά με τον Χάλεντ στη Βεγγάζη, σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιχειρούσε να ενισχύσει τη σχέση της με την ανατολική Λιβύη και να επαναφέρει στο προσκήνιο τις ελληνικές θέσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Αυτό δεν καθιστά τον Χάλεντ «άνθρωπο της Ελλάδας». Δείχνει όμως ότι η Αθήνα έχει επενδύσει σε έναν σταθερό στρατιωτικό δίαυλο μαζί του, κάτι που αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο ενισχύονται οι επαφές του αδελφού του με την Άγκυρα.

Μπελκάσεμ: ο άνθρωπος της ανοικοδόμησης

Ο τρίτος ισχυρός παίκτης δεν χρειάζεται στολή για να διαθέτει επιρροή. Ο Μπελκάσεμ Χαφτάρ διευθύνει το Ταμείο Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης της Λιβύης, έναν μηχανισμό με τεράστια οικονομική βαρύτητα στην ανατολική χώρα.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 βρέθηκε στην Αθήνα, όπου συναντήθηκε με τον Γιώργο Γεραπετρίτη και τον υφυπουργό Εξωτερικών Χάρη Θεοχάρη. Στο τραπέζι βρέθηκαν οι κατασκευές, η ενέργεια, οι επενδύσεις, οι μεταφορές και η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην ανοικοδόμηση της Βεγγάζης.

Ο Μπελκάσεμ μπορεί να μη διοικεί στρατεύματα, ελέγχει όμως ένα πεδίο που παράγει χρήμα, συμβόλαια, συμμαχίες και πολιτική επιρροή.

Τρία αδέλφια, μία κορυφή

Δημοσιεύματα και Λίβυοι αναλυτές έχουν ήδη μιλήσει για ανταγωνισμό μεταξύ των αδελφών, κυρίως ανάμεσα στον Σαντάμ και τον Χάλεντ, ενώ κύκλοι κοντά στη διοίκηση του Χαφτάρ επιμένουν ότι πρόκειται απλώς για κατανομή αρμοδιοτήτων.

Τα δεδομένα, πάντως, δείχνουν τρεις διακριτούς πόλους: ο Σαντάμ χτίζει διεθνές πολιτικό και στρατιωτικό προφίλ, ο Χάλεντ κρατά τον επιτελικό μηχανισμό και ο Μπελκάσεμ ελέγχει το κρίσιμο πεδίο της ανοικοδόμησης.

Πάνω από όλους εξακολουθεί να βρίσκεται ο Χαλίφα Χαφτάρ. Όσο εκείνος διατηρεί τον τελικό λόγο, η οικογενειακή ισορροπία μπορεί να παραμένει ελεγχόμενη. Το πραγματικό τεστ θα έρθει όταν χρειαστεί να αποφασιστεί ποιος από τους γιους θα κληρονομήσει όχι απλώς έναν τίτλο, αλλά ολόκληρο το σύστημα εξουσίας που έχει οικοδομηθεί στην ανατολική Λιβύη.