Μεκλεμβούργο: Πρώτη η AfD, το CDU εκτός κοινοβουλίου-Πίεση στον Μερτς-Η Αριστερά επικράτησε στο Βερολίνο

Οι κάλπες σε Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και Βερολίνο έστειλαν ένα μήνυμα που η γερμανική πολιτική σκηνή δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοήσει: η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) δεν περιορίζεται πια στον ρόλο ενός κόμματος διαμαρτυρίας που ενισχύεται στις δημοσκοπήσεις, αλλά εδραιώνει την παρουσία της και πιέζει συνολικά το πολιτικό σύστημα. Στο βορειοανατολικό κρατίδιο άγγιξε το 38%, υπερδιπλασιάζοντας την επίδοσή της σε σχέση με το 2021 και κατακτώντας την πρώτη θέση, ενώ στο Βερολίνο κινήθηκε γύρω στο 16%. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει μακριά από την κυβερνητική εξουσία, καθώς τα υπόλοιπα κόμματα εξακολουθούν να αποκλείουν συνεργασία μαζί της. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι βγαίνει χαμένη. Η AfD επιβάλλει όλο και περισσότερο την ατζέντα της, ανατρέπει παγιωμένες ισορροπίες και μετατρέπει κάθε εκλογική αναμέτρηση σε νέα δοκιμασία για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

Σπύρος Σιδέρης

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση έμεινε εκτός κοινοβουλίου καθώς δεν πέρασε το όριο του 5%, καταγράφοντας ιστορικά χαμηλή επίδοση, ενώ στο Βερολίνο υπέστη βαριές απώλειες. Ο ίδιος ο Μερτς χαρακτήρισε το αποτέλεσμα στο βορειοανατολικό κρατίδιο «καταστροφή». Αυτή τη φορά, η λέξη δεν απείχε πολύ από την πραγματικότητα.

Πολλές ψήφοι, κανένας πρόθυμος εταίρος

Η βασική αντίφαση για την AfD είναι πλέον ξεκάθαρη. Μπορεί να έρχεται πρώτη, αλλά εξακολουθεί να δυσκολεύεται να μετατρέψει την εκλογική της δύναμη σε κυβερνητική παρουσία.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ξεπέρασε το SPD της πρωθυπουργού Μανουέλα Σβέζιγκ, με ποσοστό κοντά στο 38%, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες ακολούθησαν σε μικρή απόσταση. Η πρωτιά, ωστόσο, δεν αρκεί για αυτοδυναμία και μέχρι στιγμής κανένα από τα υπόλοιπα κόμματα δεν δείχνει διατεθειμένο να συζητήσει συνεργασία μαζί της.

Εκεί βρίσκεται και το μεγάλο όριο της σημερινής της ισχύος: συγκεντρώνει ψήφους, αλλά δεν βρίσκει συμμάχους.

Η Άλις Βάιντελ δηλώνει ότι η AfD είναι πλέον «το νέο λαϊκό κόμμα» της Γερμανίας, ενώ ο Τίνο Χρουπάλα μιλά για εντολή διακυβέρνησης. Χωρίς κοινοβουλευτικό εταίρο, όμως, ακόμη και μια καθαρή εκλογική πρωτιά μπορεί να οδηγήσει ξανά στα έδρανα της αντιπολίτευσης.

Τι κερδίζει πραγματικά η AfD

Η πραγματική σημασία των αποτελεσμάτων φαίνεται όταν η εικόνα εξεταστεί πέρα από τις αριθμητικές των συνασπισμών.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία η AfD άντλησε ψήφους όχι μόνο από τη CDU και το SPD, αλλά και από πολίτες που στις προηγούμενες εκλογές είχαν μείνει σπίτι. Στο Βερολίνο, επίσης, προσέλκυσε σημαντικό αριθμό πρώην ψηφοφόρων της CDU και ανθρώπων που επέστρεψαν στην κάλπη.

Αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο στοιχείο για τα παραδοσιακά κόμματα. Η AfD δεν στηρίζεται μόνο σε έναν σταθερό ιδεολογικό πυρήνα. Κεφαλαιοποιεί τη δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, την ενεργειακή πολιτική, την οικονομική στασιμότητα, το μεταναστευτικό και, κυρίως, την αίσθηση μέρους της κοινωνίας ότι τα κόμματα του κέντρου δεν ακούνε τις ανησυχίες της.

Δεν έχει ακόμη αποκτήσει κυβερνητική εξουσία. Έχει όμως αποκτήσει πολιτικό βάρος που υποχρεώνει όλους τους υπόλοιπους να προσαρμόζονται στην παρουσία της.

Το Βερολίνο έστειλε διαφορετικό σήμα

Στη γερμανική πρωτεύουσα, η εικόνα ήταν πιο σύνθετη.

Η Αριστερά κατέλαβε την πρώτη θέση με ποσοστό γύρω στο 25%, σχεδόν διπλασιάζοντας την προηγούμενη επίδοσή της, ενώ η AfD περιορίστηκε κοντά στο 16%, αρκετά χαμηλότερα από τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργήσει στελέχη της. Η CDU υποχώρησε κάτω από το 20%, ενώ το SPD κατέγραψε επίσης σημαντικές απώλειες.

Το αποτέλεσμα του Βερολίνου δεν δείχνει, επομένως, μια απλή μετατόπιση προς τα δεξιά. Καταγράφει πρωτίστως τη φθορά των κομμάτων που βρίσκονται στον πυρήνα της ομοσπονδιακής διακυβέρνησης.

Η AfD ενισχύεται από τη μία πλευρά, η Αριστερά από την άλλη.

Το πολιτικό κέντρο είναι εκείνο που πιέζεται.

Ο Μερτς στο επίκεντρο της κρίσης

Για τον Φρίντριχ Μερτς, τα αποτελέσματα δεν συνιστούν απλώς μια κακή εκλογική βραδιά.

Η CDU έχει υποστεί διαδοχικές ήττες, ενώ σε αρκετές εθνικές δημοσκοπήσεις η AfD έχει περάσει μπροστά από τους Χριστιανοδημοκράτες. Η πολιτική πίεση προς τον καγκελάριο έχει αυξηθεί αισθητά και η συζήτηση στο εσωτερικό της παράταξής του δεν αφορά πλέον μόνο τις μεταρρυθμίσεις, αλλά και το κατά πόσο η σημερινή στρατηγική μπορεί να ανακόψει τη διαρροή ψηφοφόρων.

Οι επικριτές του θεωρούν ότι η γραμμή του δεν αποδίδει. Οι υποστηρικτές του απαντούν ότι η κυβέρνηση πρέπει να ολοκληρώσει τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις και να μη μετατρέψει κάθε κάλπη κρατιδίου σε κρίση ηγεσίας.

Ο Μερτς επιμένει ότι δεν θα αλλάξει κατεύθυνση.

Το ερώτημα είναι αν οι ψηφοφόροι θα του δώσουν τον χρόνο.

Το «τείχος» απέναντι στην AfD αντέχει – αλλά πιέζεται

Η λεγόμενη «πύρινη ζώνη» απέναντι στην AfD εξακολουθεί να ισχύει: τα υπόλοιπα κόμματα απορρίπτουν κάθε κυβερνητική συνεργασία μαζί της.

Όσο όμως το ποσοστό της αυξάνεται, τόσο δυσκολότερη γίνεται η αριθμητική των κυβερνητικών συνασπισμών. Κόμματα με μεγάλες μεταξύ τους διαφορές αναγκάζονται να αναζητούν κοινό έδαφος προκειμένου να σχηματίσουν πλειοψηφίες χωρίς την AfD.

Αυτό είναι, τελικά, το μεγαλύτερο κέρδος της.

Δεν χρειάζεται ακόμη να μπει στην κυβέρνηση για να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο κυβερνάται η Γερμανία.

Αρκεί η παρουσία της να αλλάζει τις ισορροπίες πριν ακόμη ανοίξουν οι κάλπες.