Λιβύη: Μυστήριο με ρωσικό πλοίο–Τι μεταφέρει και γιατί η Μόσχα κοιτάζει ξανά τη Μεσόγειο

Νέα κινητικότητα ρωσικών στρατιωτικών και εμπορικών πλοίων στο Τομπρούκ, στην ανατολική Λιβύη, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και μήνες τις δυτικές υπηρεσίες: μεταφέρει η Ρωσία συστηματικά στρατιωτικό εξοπλισμό και προσωπικό στη Λιβύη και επιχειρεί να μετατρέψει τη χώρα σε δεύτερο στρατηγικό στήριγμα μετά τη Συρία; Δορυφορικές εικόνες, πλοία που κινούνται με απενεργοποιημένα συστήματα αναγνώρισης και πτήσεις αμερικανικών και ιταλικών μέσων επιτήρησης δείχνουν ότι η περιοχή βρίσκεται υπό στενή παρακολούθηση. Η Μόσχα δεν εγκαταλείπει τη Συρία, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει την παρουσία της στη Λιβύη, από το Τομπρούκ και την Αλ Χαντίμ μέχρι την Τζούφρα, το Μπρακ αλ Σάτι και τη Μαατέν αλ Σάρα.

Σπύρος Σιδέρης

Σταδιακά διαμορφώνεται ένας ρωσικός διάδρομος από την ανατολική Μεσόγειο προς το Σαχέλ, με την Ιταλία να παρακολουθεί στενά και τις δυτικές πρωτεύουσες να εξετάζουν αν πρόκειται για περιορισμένη αναδιάταξη ή για μια πιο μόνιμη στρατιωτική υποδομή στη βόρεια Αφρική.

Τα πλοία που μπήκαν αθόρυβα στο Τομπρούκ

Σύμφωνα με αραβικές και ιταλικές αναφορές, ρωσική νηοπομπή κατευθύνθηκε προς το λιμάνι του Τομπρούκ, το οποίο βρίσκεται υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του Χαλίφα Χάφταρ. Η νηοπομπή φέρεται να περιλάμβανε τα φορτηγά πλοία Αναστάσια και Γιούρι Αρσενέφσκι, καθώς και το αποβατικό Αλεξάντρ Σαμπάλιν κλάσης Ροπούχα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο κινήθηκαν. Τα πλοία φέρονται να διέκοψαν τη μετάδοση σημάτων AIS πριν εντοπιστούν στη Μεσόγειο, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα δημόσιας παρακολούθησης της πορείας τους. Λίγες ημέρες αργότερα, δορυφορικές εικόνες τα κατέγραψαν μέσα ή γύρω από το λιμάνι του Τομπρούκ.

Την ίδια περίοδο αυξήθηκε η δραστηριότητα δυτικών μέσων επιτήρησης στην περιοχή, ένδειξη ότι οι ρωσικές κινήσεις βρίσκονται κάτω από στενό μικροσκόπιο.

Τεθωρακισμένα, φορτηγά και βαρύ υλικό

Οι πληροφορίες που συνοδεύουν τις δορυφορικές εικόνες κάνουν λόγο για φορτία με στρατιωτικά φορτηγά Ουράλ, τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού και οχήματα ανθεκτικά σε νάρκες.

Η ιταλική Nova έχει καταγράψει και στο παρελθόν μετακινήσεις ρωσικού προσωπικού και βαρέος εξοπλισμού ανάμεσα σε λιβυκές βάσεις, περιγράφοντας ένα δίκτυο που εκτείνεται από την ανατολική Λιβύη μέχρι την έρημο του Φεζάν. Τον Απρίλιο καταγράφηκε μεταφορά ρωσικών στοιχείων από την περιοχή της Σύρτης προς την Τζούφρα και το Μπρακ αλ Σάτι, μαζί με τεχνικό εξοπλισμό, ραντάρ και βαρέα οχήματα.

Η εικόνα ξεπερνά επομένως έναν απλό ανεφοδιασμό. Παραπέμπει σε αναδιάταξη δυνάμεων και διασπορά στρατιωτικών δυνατοτήτων σε μεγαλύτερο γεωγραφικό βάθος.

Η Ρωσία χτίζει πλέγμα βάσεων

Η Μόσχα φαίνεται να εγκαταλείπει τη λογική της μίας μεγάλης εγκατάστασης και να επενδύει σε ένα πιο ευέλικτο δίκτυο, που της επιτρέπει να μετακινεί προσωπικό, αεροσκάφη και εξοπλισμό ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.

Η ρωσική παρουσία έχει συνδεθεί με την Αλ Χαντίμ, την Τζούφρα, την Γκαρνταμπίγια, το Μπρακ αλ Σάτι και τη Μαατέν αλ Σάρα, κοντά στους διαδρόμους προς Τσαντ, Νίγηρα και Σουδάν. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η Μαατέν αλ Σάρα, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος προς το Σαχέλ και να υποστηρίξει τις δραστηριότητες του ρωσικού Αφρικανικού Σώματος, το οποίο έχει αναλάβει μέρος του ρόλου που παλαιότερα είχε η Βάγκνερ.

Για τη Μόσχα, λοιπόν, η Λιβύη δεν είναι μόνο θέση στη Μεσόγειο. Είναι και πέρασμα προς την Αφρική.

Η Συρία δεν εγκαταλείπεται

Η πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ δημιούργησε αρχικά την εντύπωση ότι η Ρωσία θα υποχρεωνόταν να περιορίσει δραστικά την παρουσία της στη Συρία.

Αυτό δεν συνέβη.

Η Μόσχα διατηρεί στρατιωτικό αποτύπωμα στο Ταρτούς και το Χμεϊμίμ, επιδιώκοντας να προσαρμόσει τις σχέσεις της με τη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού και να εξασφαλίσει τη συνέχεια της παρουσίας της στην ανατολική Μεσόγειο.

Ο ανεφοδιασμός των εγκαταστάσεων και η παραμονή ρωσικών δυνάμεων δείχνουν ότι η Συρία εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο κρίκο για τη ρωσική στρατηγική. Η Μόσχα, όμως, δεν θέλει πλέον να εξαρτάται αποκλειστικά από αυτήν.

Το «δίδυμο» Συρία–Λιβύη

Αυτό που διαμορφώνεται είναι ένα δίδυμο στρατηγικών στηριγμάτων.

Η Συρία προσφέρει στη Ρωσία πρόσβαση στην ανατολική Μεσόγειο, στον Λεβάντε και στη Μέση Ανατολή. Η Λιβύη της δίνει παρουσία απέναντι από την Ιταλία, πρόσβαση στη βόρεια Αφρική και δρόμο προς το Σαχέλ.

Για τη Ρώμη, αυτή η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Το Τομπρούκ βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην ιταλική επικράτεια από τις ρωσικές εγκαταστάσεις στη Συρία, ενώ η παρουσία της Μόσχας τέμνεται με κρίσιμα ζητήματα όπως η ενέργεια, οι μεταναστευτικές ροές και η ασφάλεια της κεντρικής Μεσογείου.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ιταλία έχει αυξήσει τις επαφές της τόσο με την Τρίπολη όσο και με την ανατολική Λιβύη.

Τι επιδιώκει τελικά η Μόσχα

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Ρωσία μεταφέρει στρατιωτικό υλικό στη Λιβύη. Οι ενδείξεις δείχνουν ότι τέτοιες μετακινήσεις πραγματοποιούνται εδώ και καιρό.

Το ερώτημα είναι πόσο βαθιά σκοπεύει να ριζώσει.

Αν το Τομπρούκ εξελιχθεί σε σταθερό κόμβο ανεφοδιασμού και οι βάσεις της ενδοχώρας συνεχίσουν να ενισχύονται, η Ρωσία θα έχει δημιουργήσει μια αλυσίδα εγκαταστάσεων που θα συνδέει τη Συρία με τη Λιβύη και από εκεί με την υποσαχάρια Αφρική.

Σε αυτή την περίπτωση, η παρουσία της στη Μεσόγειο δεν θα αποτελεί απλώς στρατιωτική προβολή ισχύος.

Θα είναι μόνιμο γεωπολιτικό αποτύπωμα.