NYT: Η αμηχανία της ΕΕ μπροστά σε πυρκαγιές, μεταναστευτικό και ενεργειακή κρίση

Οι εξελίξεις στον πόλεμο με το Ιράν, η συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία, τα ακραία κύματα καύσωνα, οι καταστροφικές πυρκαγιές και οι νέες μεταναστευτικές πιέσεις συνθέτουν ένα σκηνικό αυξανόμενης αβεβαιότητας στην Ευρώπη.

Τις τελευταίες ημέρες, οι Ευρωπαίοι παρακολουθούν με αγωνία ερωτήματα που δεν μπορούν να απαντήσου. Θα αποφασίσει ο Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, εκτινάσσοντας τις τιμές του πετρελαίου; Θα ενταθούν ακόμη περισσότερο οι πυρκαγιές λόγω της κλιματικής αλλαγής; Θα προκαλέσει νέες πολιτικές αναταράξεις το ξαφνικό κύμα μεταναστών που πέρασε από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα;

Ένα καλοκαίρι γεμάτο κρίσεις

Όπως αναφέρουν οι New York Times, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο πολέμους, ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες, αυξανόμενο πληθωρισμό και έντονες ανησυχίες για την επισιτιστική επάρκεια, την ενέργεια και την ασφάλεια.

Οι συνεχείς κρίσεις έχουν οδηγήσει σε αλλεπάλληλες τηλεδιασκέψεις Ευρωπαίων ηγετών, έκτακτες διαβουλεύσεις και έντονες πολιτικές συζητήσεις σε κοινοβούλια από την Πολωνία έως το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτών των εξελίξεων παραμένει εκτός του άμεσου ελέγχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η σκιά των πολέμων

Ο πόλεμος με το Ιράν, τον οποίο οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν επιθυμούσαν, έχει ήδη επιβαρύνει σημαντικά την οικονομία, αυξάνοντας το κόστος των καυσίμων, των τροφίμων και των μετακινήσεων.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δηλώνουν έτοιμοι να συμβάλουν στην προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ όταν τερματιστούν οι εχθροπραξίες. Παρ’ όλα αυτά, οι κρίσιμες αποφάσεις για την πορεία της σύγκρουσης εξακολουθούν να λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στην Ουκρανία. Παρά τη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια δισεκατομμυρίων ευρώ, τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τη φιλοξενία εκατομμυρίων Ουκρανών προσφύγων, η Ευρώπη δεν έχει καταφέρει να οδηγήσει τη σύγκρουση σε λύση.

Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και άλλες χώρες δημιούργησαν τη λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων», επιχειρώντας να διασφαλίσουν ότι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα θα ληφθούν υπόψη σε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία.

Ωστόσο, οι επανειλημμένες απευθείας επαφές του Αμερικανού προέδρου είτε με τη Μόσχα είτε με το Κίεβο περιόρισαν σημαντικά τον ευρωπαϊκό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.

Κλιματική κρίση και πυρκαγιές

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βιώνει ένα ακόμη καλοκαίρι ακραίων θερμοκρασιών.

Παρότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρωτοστατούν εδώ και χρόνια στη μείωση των εκπομπών και στις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι συνολικές προσπάθειές τους επηρεάζονται από τις πολιτικές μεγάλων ρυπαντών, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα.

Οι συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι ήδη ορατές. Η ήπειρος θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του κόσμου, με τη Βρετανία να καταγράφει τον πιο ξηρό Ιούλιο των τελευταίων σχεδόν 200 ετών.

Περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους λόγω πυρκαγιών σε Γαλλία και Ισπανία, ενώ στην Ελλάδα πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους επιχειρώντας να αντιμετωπίσουν μεγάλα πύρινα μέτωπα.

Νέα μεταναστευτική πίεση

Την ίδια ώρα, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν μέσα σε λίγες ημέρες από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, προκαλώντας νέα πολιτική ένταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ αντέδρασε άμεσα, κινητοποιώντας τις ένοπλες δυνάμεις και επαναπροωθώντας τους περισσότερους μετανάστες, ενώ κατασκευάζεται πλωτό φράγμα κοντά στα θαλάσσια σύνορα.

Το περιστατικό ανέδειξε εκ νέου τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών. Σχεδόν δύο δεκάδες χώρες επέκριναν τη στάση της Ισπανίας, ενώ ο Σάντσεθ ανταπάντησε χαρακτηρίζοντάς τες «εγωιστικές».

Η υπόθεση ενίσχυσε παράλληλα τη ρητορική ακροδεξιών κομμάτων, όπως η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) και ο Εθνικός Συναγερμός στη Γαλλία, που αξιοποιούν το μεταναστευτικό ως βασικό πολιτικό ζήτημα.

Η δυσκολία της Ευρώπης να χαράξει τη δική της πορεία

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι διαδοχικές κρίσεις αναδεικνύουν ένα βαθύτερο πρόβλημα: την αδυναμία της Ευρώπης να λειτουργήσει ως ενιαία γεωπολιτική δύναμη.

Ο πρώην πρόεδρος του Council on Foreign Relations, Ρίτσαρντ Χάας, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν έχει μόνο επενδύσει λιγότερο στην άμυνα και την ασφάλειά της, αλλά έχει αποτύχει και να οργανωθεί αποτελεσματικά απέναντι στις μεγάλες διεθνείς προκλήσεις.

Όπως σημειώνει, η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό θεατής τόσο στον ανταγωνισμό για την τεχνητή νοημοσύνη όσο και στις μεγάλες γεωπολιτικές εξελίξεις, καταλήγοντας πως το βασικό πρόβλημα είναι ότι, παρά τη δύναμη των επιμέρους κρατών, η ήπειρος εξακολουθεί να δυσκολεύεται να λειτουργήσει ως πραγματικά ενιαία δύναμη στη διεθνή σκηνή.