Ρεπορτάζ libre: H θερμική καταπόνηση στην εργασία σκοτώνει-Ανησυχητικά στοιχεία για εργαζόμενους αλλά και οικονομία

Eίχαμε θίξει το ζήτημα της θερμικής καταπόνησης στην εργασία και είχαμε διαπιστώσει ότι η Ελλάδα δεν έχει νομοθετήσει ακόμη σχετικά. Αλήθεια όμως, γιατί είναι τόσο σημαντικό το θέμα και πως αφορά άμεσα τους απανταχού εργαζόμενους; Η κλιματική αλλαγή έχει διαφοροποιήσει τα δεδομένα επί τα χείρω. Σύμφωνα με την πανευρωπαϊκή έρευνα OSH Pulse 2025 της EU-OSHA, 1 στους 5 εργαζόμενους στην ΕΕ δηλώνει ότι εκτέθηκε σε ακραία θερμότητα κατά την εργασία του τον τελευταίο χρόνο.

Νίκος Γιαννόπουλος

Στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Κροατία το ποσοστό ανεβαίνει περίπου στο 1 στους 3 εργαζόμενους, δηλαδή από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.

Οι πρόσφατοι καύσωνες στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη απέδειξαν του λόγου το αληθές.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ περίπου 2,4 δισεκατομμύρια εργαζόμενοι εκτίθενται σε υπερβολική ζέστη. Καταγράφονται έτσι 22,85 τραυματισμοί εργαζόμενων και σχεδόν 19.000 θάνατοι που σχετίζονται με τη θερμική καταπόνηση.

Στην Ελλάδα, πέρυσι το καλοκαίρι 22 θάνατοι εργαζόμενων στη χώρα σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με το φαινόμενο της θερμικής καταπόνησης σύμφωνα με τα στοιχεία της ΟΣΕΤΕΕ.

Το πως προκύπτουν τα παραπάνω στοιχεία είναι μάλλον απλό. Η EU-OSHA επισημαίνει ότι η ζέστη μειώνει τη συγκέντρωση, επιβραδύνει τα αντανακλαστικά και αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων και λαθών χειρισμού μηχανημάτων. Αντίστοιχα, μεγάλη μελέτη που διεξήχθη στην Αυστραλία (1985–2020) διαπίστωσε ότι οι ημέρες με πολύ υψηλές θερμοκρασίες συνοδεύονται από σημαντική αύξηση ασφαλιστικών απαιτήσεων για εργατικά ατυχήματα, ιδιαίτερα στους χειρωνάκτες εργαζόμενους.

Οι οικονομικές συνέπειες

Ακόμα και αν δει κανείς το ζήτημα στυγνά οικονομικά, οι συνέπειες είναι το ίδιο σοβαρές. Είναι και πάλι ο ΠΟΥ αυτός που έχει καταδείξει ότι η παραγωγικότητα μειώνεται κατά 2-3% για κάθε επιπλέον βαθμό αύξησης πάνω από τους 20°C, όταν η θερμική επιβάρυνση μετριέται με τον δείκτη WBGT (ο οποίος συνυπολογίζει θερμοκρασία, υγρασία, ακτινοβολία και άνεμο).

Παράλληλα, περίπου το 30% των εργαζομένων που εκτίθενται συχνά σε υψηλή θερμική καταπόνηση δηλώνει απώλεια παραγωγικότητας.

Αντιστοίχως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) εκτιμά ότι έως το 2030 θα χαθεί περίπου το 2,2% του συνόλου των παγκόσμιων ωρών εργασίας εξαιτίας της θερμικής καταπόνησης. Αυτό ισοδυναμεί με περίπου 80 εκατομμύρια θέσεις πλήρους απασχόλησης σε όρους παραγωγικότητας.

Η ΙLO επίσης συμπεραίνει ότι η μεγαλύτερη απώλεια ωρών εργασίας θα προέρχεται από δύο κλάδους: τη γεωργία, που αντιπροσωπεύει περίπου το 60% των συνολικών χαμένων ωρών εργασίας και τις κατασκευές, που αντιστοιχούν περίπου στο 19%. Στην Ελλάδα όμως επηρεάζονται επίσης ο τουρισμός, οι διανομές, οι εργασίες στα λιμάνια, οι εργασίες σε αποθήκες κτλ.

Η αντιμετώπιση

Στην Ελλάδα το Υπουργείο Εργασίας εξέδωσε ανακοίνωση για την αντιμετώπιση της πρόκλησης. Πέρυσι είχε εκδοθεί εγκύκλιος. Νόμο για το θέμα η Ελλάδα δεν έχει τονίσει όπως έχει τονίσει το Libre.

Η ΓΣΕΕ έχει ανακοινώσει από την πλευρά της τα εξής μέτρα:

• Πόσιμο Νερό: Πρέπει να χορηγείται στους εργαζόμενους άφθονο δροσερό πόσιμο νερό, σε θερμοκρασία 10-15°C.
• Παρεμβάσεις στις Εγκαταστάσεις: Απαιτούνται τεχνικά μέτρα προστασίας με παρεμβάσεις στα δομικά στοιχεία των κτιρίων, σε τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας και προσαρμογή του μικροκλίματος του εργασιακού χώρου.  
• Χρόνος Εργασίας & Διαλείμματα: Επιβάλλεται οργάνωση του χρόνου εργασίας με προγραμματισμό διαλειμμάτων και εκτέλεση των επιβαρυντικών εργασιών σε ώρες εκτός θερμοκρασιακών αιχμών. Απαιτείται μείωση της απασχόλησης ή παύση εργασιών σε επιβαρυμένους θερμικά χώρους μεταξύ 12:00 και 17:00.  
• Χώροι Ανάπαυσης: Πρέπει να διαμορφώνονται κατάλληλοι, σκιεροί ή κλιματιζόμενοι χώροι για την ανάπαυση των εργαζομένων κατά τα διαλείμματα.
• Υγιεινή Κλιματισμού: Όπου χρησιμοποιούνται κλιματιστικά, πρέπει να τηρούνται αυστηρά μέτρα διασφάλισης της δημόσιας υγείας (αποφυγή ιογενών ή άλλων λοιμώξεων) και σωστή συντήρηση των μονάδων για την αποτροπή δημιουργίας εστιών μόλυνσης.
• Αξιολόγηση Παραγόντων: Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ατομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες (π.χ. έλλειψη εγκλιματισμού, αφυδάτωση, εντατική σωματική εργασία, βαριά/μη διαπερατά ρούχα).