Vovan και Lexus: Ποιοι παγίδεψαν τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας, Θάνο Ντόκο

Ποιοι είναι οι Ρώσοι φαρσέρ που παγίδεψαν τον Θάνο Ντόκο, σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού και ζητείται η παραίτησή του; Οι Vovan και Lexus δεν είναι η πρώτη φορά που η φάρσα του αποδεικνύεται ικανή να κάνει σε περιπέτειες μία χώρα και να κάνει σμπαράλια την κυβερνοασφάλεια ολόκληρων κρατών. Από τον Κάμερον έως τη Μελόνι τα διεθνή «χτυπήματά» τους έχουν αφήσει εποχή…

Πίσω από τα ψευδώνυμα Vovan και Lexus βρίσκονται οι Ρώσοι υπήκοοι, Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ και Αλεξέι Στολιάροφ. Οι ίδιοι, σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, παρουσιάζονται ως ένα «κωμικό δίδυμο» που πραγματοποιεί τηλεφωνικές φάρσες σε διεθνείς προσωπικότητες. Ωστόσο, η δραστηριότητά τους έχει εδώ και χρόνια ξεπεράσει τα όρια της απλής σάτιρας.

Στην επίμαχη τηλεδιάσκεψη, οι Vovan και Lexus εμφανίστηκαν ως Ουκρανοί συνομιλητές, θέτοντας ζήτημα πιθανής επανάληψης περιστατικού με drone κοντά σε ελληνικά νησιά. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε ένα υποθετικό σενάριο ουκρανικής ενέργειας εναντίον ρωσικού στόχου, το οποίο ενδεχομένως θα μπορούσε να επηρεάσει ελληνικά χωρικά ύδατα, τη ναυσιπλοΐα αλλά και τον τουρισμό.

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, οι μέθοδοι εξαπάτησης και ψηφιακής διείσδυσης εξελίσσονται διαρκώς, αλλάζοντας ριζικά το πεδίο των κυβερνοεπιθέσεων και των υβριδικών απειλών. Πλέον, δεν απαιτείται απαραίτητα η παραβίαση σύνθετων συστημάτων ασφαλείας ή κωδικών πρόσβασης για την απόσπαση πληροφοριών. Η χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, η μίμηση φωνής, τα deepfakes και οι εξελιγμένες μορφές ψηφιακής παραποίησης έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα, όπου ακόμη και μία τηλεφωνική επικοινωνία ή μια βιντεοκλήση μπορεί να αποτελέσει εργαλείο εξαπάτησης.

Σύμφωνα με πηγές από το Μαξίμου, κάπως έτσι συνέβη και με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνο Ντόκο, ο οποίος βρέθηκε στο στόχαστρο των γνωστών Ρώσων φαρσέρ Vovan και Lexus. Για τον λόγο αυτό, από κυβερνητικής πλευράς το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή διαδικτυακή φάρσα, αλλά ως περιστατικό υβριδικής επίθεσης με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων.

Οι δύο Ρώσοι, οι οποίοι προσποιήθηκαν Ουκρανούς αξιωματούχους και κατάφεραν να συνομιλήσουν με τον Θάνο Ντόκο μέσω τηλεδιάσκεψης, μόνο άγνωστοι δεν είναι στη διεθνή σκηνή.

Οι τηλεφωνικές – καλά οργανωμένες  – φάρσες τους είναι παροιμιώδεις και συχνά μπορούν να δημιουργήσουν εντυπώσεις και πίεση σε πολιτικά πρόσωπα και κρατικούς αξιωματούχους.

Στην Αθήνα, κυβερνητικές πηγές επιμένουν πως δεν υπήρξε διαρροή εμπιστευτικών ή απόρρητων πληροφοριών. Όμως, το περιστατικό ανέδειξε αδυναμίες, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογίες παραποίησης περιεχομένου και οι μέθοδοι εξαπάτησης εξελίσσονται με γρήγορους ρυθμούς.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη πρόγραμμα αναβάθμισης της ασφάλειας των επικοινωνιών, καθώς οι σύγχρονες υβριδικές επιθέσεις γίνονται ολοένα πιο σύνθετες και δυσκολότερα ανιχνεύσιμες με τα παραδοσιακά μέσα ασφαλείας.

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Θάνος Ντόκος εμφανίζεται να εκφράζει προβληματισμό για το ενδεχόμενο επέκτασης των συνεπειών του πολέμου σε περιοχές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι, παρότι η χώρα αντιλαμβάνεται τις συνθήκες που επικρατούν σε περίοδο πολεμικών συγκρούσεων, δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί ενέργειες που θα είχαν σοβαρές επιπτώσεις στις διμερείς σχέσεις ή στη συνοχή των συμμάχων.

Στη λίστα των προσώπων που έχουν βρεθεί στο στόχαστρό τους περιλαμβάνονται σημαντικές πολιτικές και δημόσιες προσωπικότητες, όπως ο πρώην Βρετανός υπουργός Άμυνας Μπεν Γουάλας, ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα, η Τζόρτζια Μελόνι, ο πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Τόμας Μπαχ, αλλά και προσωπικότητες εκτός του πολιτικού χώρου, όπως ο Έλτον Τζον και η J.K. Rowling.

Η μεθοδολογία τους παρουσιάζει κοινά χαρακτηριστικά σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις. Συνήθως εμφανίζονται ως πρόσωπα με θεσμική αξιοπιστία – Ουκρανοί αξιωματούχοι, εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών ή πρώην κρατικοί αξιωματούχοι – επιχειρώντας να αποσπάσουν δηλώσεις οι οποίες στη συνέχεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποσπασματικά ή να αξιοποιηθούν επικοινωνιακά.

Χαρακτηριστική θεωρείται και η υπόθεση της Τζόρτζια Μελόνι, όταν οι δύο εμφανίστηκαν ως εκπρόσωποι της Αφρικανικής Ένωσης και κατάφεραν ν’ αποσπάσουν σχόλια σχετικά με την κόπωση που υπάρχει στην Ευρώπη εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Η δημοσιοποίηση του υλικού δημιούργησε τότε πολιτικές αντιδράσεις και πίεση στην ιταλική κυβέρνηση.

Οι ίδιοι αρνούνται ότι λειτουργούν για λογαριασμό του Κρεμλίνου. Παρ’ όλα αυτά, στη Δύση αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το αποτέλεσμα της δράσης τους συχνά εξυπηρετεί αφηγήματα που ευνοούν τη ρωσική πλευρά.

Μάλιστα, οι Vovan και Lexus έχουν τιμηθεί στη Ρωσία με κρατικό παράσημο, στοιχείο που έχει επανειλημμένα τροφοδοτήσει τη συζήτηση σχετικά με το εάν πρόκειται αποκλειστικά για φαρσέρ ή για πρόσωπα που εντάσσονται σε έναν ευρύτερο μηχανισμό επιρροής.

Στην Ελλάδα, το περιστατικό με τον Θάνο Ντόκο προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις, με το ΠΑΣΟΚ να ζητά την παραίτησή του, θέτοντας ερωτήματα για τις συνθήκες της συνομιλίας, τη γνησιότητα του υλικού και το ενδεχόμενο κοινοποίησης ευαίσθητων πληροφοριών. Παρέμβαση υπήρξε και από τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος έθεσε ερωτήματα σχετικά με την παραμονή του στη θέση του.

Από κυβερνητικής πλευράς, πάντως, υπογραμμίζεται ότι δεν υπήρξε διαρροή απορρήτων πληροφοριών, ενώ σημειώνεται ότι ανάλογες πρακτικές έχουν στοχεύσει κατά το παρελθόν και άλλους υψηλόβαθμους Ευρωπαίους και δυτικούς αξιωματούχους.