Οι “συμφωνίες κυρίων” χρειάζονται …κυρίους και στις δύο πλευρές του τραπεζιού
✨Οι "συμφωνίες κυρίων" για τον έλεγχο της ακρίβειας στα σούπερ μάρκετ έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς λόγω παραβιάσεων και των συμφερόντων των μεγάλων ομίλων.
✨Τα σούπερ μάρκετ κερδίζουν κυρίως μέσω ιδιωτικών ετικετών, ελέγχου εφοδιαστικής αλυσίδας και μεταποίησης, παρά από τα μικρά περιθώρια κέρδους στις λιανικές πωλήσεις.
✨Οι θυγατρικές εταιρείες επιτρέπουν τη νομιμοποίηση μεγάλων κερδών μέσω χονδρικής πώλησης, παρακάμπτοντας τα κρατικά πλαφόν στα περιθώρια κέρδους λιανικής.
✨Η κυβέρνηση θα κληθεί είτε να εφαρμόσει αυστηρούς ελέγχους είτε να μειώσει έμμεσους φόρους, καθώς η ακρίβεια και τα υψηλά ενοίκια απειλούν την κοινωνική σταθερότητα.
Πρώτο και βασικό: οι “συμφωνίες κυρίων” μπορούν να αποδειχτούν αποτελεσματικές μόνο όταν ο ελέγχων διατηρεί ακέραιο τον ρόλο του και ο ελεγχόμενος δεν εξαντλεί τις δυνατότητες να παρακάμπτει τα συμφωνηθέντα.Ήτοι, “συμφωνίες κυρίων” γίνονται μόνο μεταξύ… κυρίων. Στην περίπτωση της “συναντίληψης” που διαπιστώνει η κυβέρνηση μετά τη συνάντησή με τους εκπροσώπους της βιομηχανίας τροφίμων και σούπερ μάρκετ, ας σημειωθεί πώς έχουν προηγηθεί άλλες δύο μεγάλες και κάποιες μικρότερες τέτοιες συμφωνίες. Πρόστιμα επιβλήθηκαν, πλαφόν εφαρμόστηκε, όμωςτα αποτελέσματα με την ακρίβεια στην αγορά τα γνωρίζουμε.
Τα σούπερ μάρκετ συγκεντρώνουν ετήσια καταναλωτική δαπάνη (επίσημα στοιχεία) περίπου 15 δισ. ευρώ. Δηλώνουν, δε, περιθώριο καθαρού κέρδους μόλις 1,5-1,8% (ίσως το χαμηλότερο στην Ευρώπη!) και μικτού κέρδους μεταξύ 22% και 26%, από το οποίο αφαιρούνται τα υψηλά λειτουργικά κόστη. Οι μεγάλοι όμιλοι (Top 10) κερδίζουν από τον τεράστιο όγκο των πωλήσεων, μικρότεροι όμιλοι και e-shop εμφανίζονται να καταγράφουν ζημιές. Ουσιαστικά, το επιχειρηματικό μοντέλο των αλυσίδων βασίζεται στις μαζικές πωλήσεις με μικρό κέρδος ((high volume, low margin), όμως αυτή είναι η μία πλευρά -και όχι η σημαντικότερη- του νομίσματος. Διότι εάν μείνουμε σε αυτή τότε μάλλον πρέπει να κάνουμε …έρανο για τους ιδιοκτήτες τους.
Όλοι γνωρίζουν ότι τα μεγάλα κέρδη αποκομίζονται με άλλους τρόπους.
Πρώτα, με την μέθοδο της ιδιωτικής ετικέτας: Ιδρύοντας μονάδες συσκευασίας και τυποποίησης (π.χ. για όσπρια, ρύζι, τυροκομικά, κρέατα), τα σούπερ μάρκετ παρακάμπτουν τους ενδιάμεσους εμπόρους. Αυτό τους επιτρέπει να έχουν πολύ υψηλότερο περιθώριο μικτού κέρδους στα private label προϊόντα σε σχέση με τα επώνυμα.
Δεύτερον, με τον έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας: Πολλές αλυσίδες δημιουργούν αυτόνομες εταιρείες logistics και μεταφορών. Με αυτόν τον τρόπο, χρεώνουν τη μητρική αλυσίδα για τη μεταφορά, διατηρώντας το κέρδος της μεταφορικής δραστηριότητας εντός του ίδιου επιχειρηματικού ομίλου.
Τρίτον, με την απορρόφηση της προστιθέμενης αξίας: Η μεταποίηση (π.χ. η κοπή και συσκευασία αλλαντικών ή το πλύσιμο και η τυποποίηση λαχανικών) έχει παραδοσιακά μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους από την απλή μεταπώληση. Αναλαμβάνοντας τη συσκευασία, το σούπερ μάρκετ καρπώνεται και το κέρδος του συσκευαστή.
Άρα, τα σούπερ μάρκετ δεν πένονται. Το αντίθετο. Θα απαντήσει κανείς πώς έτσι λειτουργούν οι αγορές, ή ακόμα πιό επιθετικά “είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε”. Σωστά, αλλά από την άλλη πλευρά υπάρχει και το κράτος. Σωστά;
Που αποβλέπει η ίδρυση των θυγατρικών εταιρειών; Κατά βάση στη νόμιμη μεταφορά του περιθωρίου κέρδους. Για παράδειγμα, όταν το κράτος επιβάλλει πλαφόν στο περιθώριο μικτού κέρδους λιανικής για τα σούπερ μάρκετ, η αλυσίδα δεν μπορεί να αυξήσει τις τιμές λιανικής πάνω από ένα όριο.Έτσι προκύπτει η λύση της χονδρικής, δηλαδή εάν, π.χ η συσκευασία παράγεται από μια ανεξάρτητη θυγατρική εταιρεία του ομίλου, η θυγατρική αυτή (ως χονδρέμπορος/παραγωγός) μπορεί να πουλήσει το προϊόν στο σούπερ μάρκετ σε υψηλότερη τιμή. Έτσι, το μεγάλο κέρδος καταγράφεται στη θυγατρική εταιρεία συσκευασίας (που δεν έχει πλαφόν λιανικής) και το σούπερ μάρκετ εμφανίζει στα βιβλία του το χαμηλό, νόμιμο περιθώριο κέρδους.
Αυτά είναι μερικά από τα “ψιλά” γράμματα μιας συμφωνίας που θα κριθεί τον Σεπτέμβριο. Μέχρι τότε οι τιμές απλώς “παγώνουν” στα ψηλά που έφθασαν τους προηγούμενους μήνες. Τότε, όμως, η κυβέρνηση δεν θα έχει, ούτε τον χρόνο, ούτε το απόθεμα αξιοπιστίας για μία τρίτη συμφωνία “κυρίων”, αφού δεν θα έχουν απομείνει …κύριοι στην άλλη πλευρά του τραπεζιού.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ή θα πρέπει να εξαπολύσει εκστρατεία ελέγχων και προστίμων -που, ωστόσο, μάλλον δεν έχει αποδώσει στο παρελθόν-, ή να μετακινηθεί στην ανάγκη μείωσης των έμμεσων φόρων που ζητά επιμόνως η αντιπολίτευση.
Η ακρίβεια, πάντως, θα κρίνει πολλά στην πορεία προς τις εκλογές και θα απειλήσει το αφήγημα της σταθερότητας για τον απλό λόγο ότι αυτό σημαίνει πρωτίστως κοινωνική ασφάλεια. Με τις τιμές στα ύψη (όσο κι αν εν μέρει είναι και “εισαγόμενο” πρόβλημα) και τη στεγαστική “βόμβα” των ενοικίων τα πράγματα θα γίνουν ακόμα πιό δύσκολα…