Η νέα στρατιωτική σύμπλευση Τουρκίας Αιγύπτου ανησυχεί το Ισραήλ

Η ταχεία προσέγγιση μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας δεν αποτελεί πλέον μια απλή διπλωματική αποκατάσταση σχέσεων. Με φόντο τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν και τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή, το Κάιρο και η Άγκυρα προχωρούν σε μια ολοένα βαθύτερη στρατιωτική συνεργασία, προκαλώντας ανησυχία στο Ισραήλ και έντονο προβληματισμό σε Ελλάδα και Κύπρο. Οι πληροφορίες για κοινά εξοπλιστικά προγράμματα, συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία και συζητήσεις για νέους μηχανισμούς περιφερειακής ασφάλειας ενισχύουν την αίσθηση ότι μια σημαντική γεωπολιτική μετατόπιση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σπύρος Σιδέρης

Το ισραηλινό καμπανάκι

Η ισραηλινή εφημερίδα «Maariv» υποστήριξε ότι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν ασυνήθιστη κινητικότητα μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας, εκτιμώντας ότι οι δύο χώρες εργάζονται αθόρυβα για την ενίσχυση μιας ευρείας στρατιωτικής συνεργασίας που θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο Τελ Αβίβ υπάρχει ιδιαίτερη ανησυχία για το ενδεχόμενο συμφωνιών που θα αφορούν συστήματα αεράμυνας, προηγμένες αμυντικές τεχνολογίες ή συνεργασία με το αιγυπτιακό λιμενικό και τις ναυτικές δυνάμεις της Αιγύπτου. Αν και δεν έχουν παρουσιαστεί επίσημα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν προχωρημένες διαπραγματεύσεις, η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει στα στρατηγικά επιτελεία της περιοχής.

Η ισραηλινή ανησυχία δεν αφορά μόνο τα εξοπλιστικά προγράμματα. Συνδέεται κυρίως με το γεγονός ότι δύο από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του μουσουλμανικού κόσμου αναπτύσσουν πλέον σχέσεις στρατηγικού χαρακτήρα, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ επιδιώκει να διατηρήσει την περιφερειακή του υπεροχή.

Από την κρίση στη στρατηγική συνεργασία

Μετά την πλήρη αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων το 2023 και τις ανταλλαγές επισκέψεων μεταξύ του Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η συνεργασία πέρασε σταδιακά από το πολιτικό στο στρατιωτικό επίπεδο.

Οι δύο χώρες επανεκκίνησαν κοινές στρατιωτικές δραστηριότητες, ενώ παράλληλα αναπτύσσουν συνεργασία στον τομέα των μη επανδρωμένων συστημάτων. Η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παραγωγό drones, με τα Bayraktar να αποτελούν πλέον ένα από τα πιο επιτυχημένα εξαγώγιμα αμυντικά προϊόντα της.

Κατά τη διάρκεια της αμυντικής έκθεσης EDEX 2025 στο Κάιρο παρουσιάστηκαν τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυρομαχικά με αιγυπτιακά διακριτικά, μια εικόνα που πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζε αδιανόητη και η οποία αποτυπώνει το βάθος της νέας προσέγγισης.

Παράλληλα, οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία για κοινή παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, ενώ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη συνεργασία για την παραγωγή μη επανδρωμένων χερσαίων οχημάτων.

Αιγύπτιοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι συμφωνίες αυτές έχουν αμυντικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στη διατήρηση της ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις που ακολούθησαν τον πόλεμο με το Ιράν και τις προσπάθειες αναδιαμόρφωσης του περιφερειακού συστήματος ασφαλείας.

Η «πλατφόρμα ασφαλείας» που αλλάζει τα δεδομένα

Πέρα όμως από τα εξοπλιστικά προγράμματα, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται σε μια ευρύτερη τουρκική πρωτοβουλία για τη δημιουργία μιας περιφερειακής πλατφόρμας ασφαλείας.

Η πρόταση που παρουσίασε η Άγκυρα προβλέπει τη συμμετοχή της Τουρκίας, της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και κρατών του Κόλπου σε έναν μηχανισμό συντονισμού με στόχο τη σταθερότητα, την ασφάλεια και τη διαχείριση κρίσεων στην περιοχή.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έχει μιλήσει ανοιχτά για την ανάγκη μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία θα βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.

Αναλυτές στο Κάιρο θεωρούν ότι η Αίγυπτος αντιμετωπίζει θετικά την ιδέα και ότι θα μπορούσε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε ένα τέτοιο σχήμα, εφόσον αυτό αποκτήσει θεσμική μορφή. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η πρωτοβουλία θα παραμείνει πολιτική ή εάν θα εξελιχθεί σταδιακά σε πλαίσιο αμυντικού συντονισμού.

Οι επιπτώσεις για Ελλάδα και Κύπρο

Η εμβάθυνση των σχέσεων Αιγύπτου και Τουρκίας δεν περνά απαρατήρητη ούτε στην Αθήνα ούτε στη Λευκωσία.

Τα τελευταία χρόνια η Αίγυπτος είχε εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα της τριμερούς συνεργασίας με Ελλάδα και Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι ενεργειακές διασυνδέσεις, οι συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης και η κοινή προσέγγιση σε ζητήματα ασφάλειας δημιούργησαν μια εικόνα στρατηγικής σύγκλισης με ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή.

Ωστόσο, η αποκατάσταση των σχέσεων Καΐρου και Άγκυρας μεταβάλλει σταδιακά τα δεδομένα. Αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Αίγυπτος εγκαταλείπει τις σχέσεις της με Ελλάδα και Κύπρο, είναι σαφές ότι επιδιώκει πλέον μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, η οποία της επιτρέπει να συνομιλεί και να συνεργάζεται με όλους τους βασικούς περιφερειακούς παίκτες.

Αυτό δημιουργεί νέα ερωτήματα για το πώς θα εξελιχθούν οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα εάν η τουρκοαιγυπτιακή συνεργασία αποκτήσει πιο θεσμικό ή ακόμη και στρατιωτικό χαρακτήρα.

Η επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή

Πίσω από τις εξελίξεις βρίσκεται μια βαθύτερη πραγματικότητα. Ο πόλεμος με το Ιράν επιτάχυνε διαδικασίες που ήδη βρίσκονταν σε εξέλιξη και ώθησε πολλές χώρες της περιοχής να αναζητήσουν νέες συμμαχίες, νέα σχήματα συνεργασίας και νέους μηχανισμούς ασφαλείας.

Η Τουρκία και η Αίγυπτος εμφανίζονται αποφασισμένες να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας. Το εάν αυτή η συνεργασία θα περιοριστεί σε εξοπλιστικά προγράμματα και οικονομικές συνέργειες ή θα εξελιχθεί σε έναν νέο γεωπολιτικό άξονα, είναι το ερώτημα που απασχολεί πλέον όχι μόνο το Ισραήλ, αλλά και όλες τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή φαίνεται να βρίσκεται ξανά σε κίνηση. Και αυτό από μόνο του αρκεί για να εξηγήσει γιατί οι εξελίξεις στις σχέσεις Αιγύπτου και Τουρκίας παρακολουθούνται με τόσο μεγάλο ενδιαφέρον από όλες τις πρωτεύουσες της περιοχής.