Ρεπορτάζ libre: Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία για την εργασία των συνταξιούχων-Τα κοινωνικά ερωτήματα
✨Οι ηλικιωμένοι στην Ελλάδα στηρίζουν οικονομικά και πρακτικά πολλές οικογένειες, με σημαντικό ρόλο στη φροντίδα παιδιών και στην οικονομία της χώρας.
✨Περίπου το 44% των παιδιών κάτω των 3 ετών φροντίζονται από παππούδες, γιαγιάδες ή συγγενείς, ενώ πολλοί συνταξιούχοι εργάζονται επίσημα ή ανεπίσημα.
✨Η εργασία μετά τη σύνταξη έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς πολλοί συνταξιούχοι αναγκάζονται να συνεχίσουν να εργάζονται λόγω χαμηλών εισοδημάτων και οικονομικών αναγκών.
✨Η τρίτη ηλικία παραμένει ενεργή στην κοινωνία, όμως εγείρονται ερωτήματα για το κοινωνικό μοντέλο και την ανάγκη ξεκούρασης μετά τη σύνταξη.
Ανέκαθεν οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας στηρίζαν τις οικογένειες των παιδιών όπως μπορούσαν, τα τελευταία χρόνια όμως το φαινόμενο αυτό παίρνει πιο μόνιμες και… θεσμικές, θα έλεγε, κανείς, διαστάσεις. Είναι βέβαια κοινό μυστικό ότι στα χρόνια της χρεωκοπίας και της τεράστιας κρίσης κατά την προηγούμενη δεκαετία οι ηλικιωμένοι και το εισόδημά τους από συντάξεις κράτησαν όρθια πολλά ελληνικά νοικοκυριά.
Είχαμε φτάσει, σύμφωνα με τις στατιστικές, το ένα στα δύο νοικοκυριά να στηρίζεται οικονομικά μόνο από εισοδήματα που προέρχονταν από συντάξεις.
Δέκα περίπου χρόνια μετά, οι ηλικιωμένοι (οι άνω των 65 για να το θέσουμε ηλικιακά με αριθμούς) εξακολουθούν να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην οικονομία και στη στήριξη της οικογένειας.
Τώρα πλέον άνθρωποι μέχρι τα 75 χρόνια τους εργάζονται περισσότερο (έχει, άλλωστε, νομιμοποιηθεί η εργασία μετά τη σύνταξη και δίνονται κίνητρα γι’ αυτήν), παραμένουν ενεργοί κοινωνικά αλλά την ίδια ώρα φαίνεται ότι δεν μπορούν να απολαύσουν την ηρεμία που θα έπρεπε να έχουν σ’ αυτήν την ηλικία.
Στα χρόνια της έντονης δημογραφικής αλλά και στεγαστικής κρίσης, φαίνεται ότι χρήματα για την φροντίδα των παιδιών από ειδικούς την ώρα που οι γονείς λείπουν στη δουλειά δεν υπάρχουν. Γι’ αυτό, περισσότερο από ποτέ θα έλεγε κανείς, το βάρος πέφτει στις γιαγιάδες και τους παππούδες που επωμίζονται πολύ δύσκολα καθήκοντα (ποτέ, άλλωστε, δεν είναι εύκολο να μεγαλώνει κανείς παιδιά).
Τα στοιχεία της Eurostat για το 2023 έδειχναν ότι το 44% των παιδιών κάτω των 3 ετών φροντίζονται από παππούδες ή γιαγιάδες, φίλους ή λοιπούς συγγενείς (θείες, θείους κτλ). Στις περισσότερες, δε, των περιπτώσεων, το βάρος πέφτει σε ηλικιωμένες γυναίκες.
Γι’ αυτό το λόγο το πρόγραμμα “νταντάδες της γειτονιάς”γνώρισε στην Ελλάδα μεγάλη επιτυχία. Ως γνωστόν, το πρόγραμμα απευθύνεται σε οικογένειες με παιδιά ηλικίας από 2 μηνών έως 2,5 ετών. Οι γονείς λαμβάνουν voucher για τη φροντίδα των παιδιών στο σπίτι, ενώ οι γιαγιάδες και οι παππούδες μπορούν να εγγραφούν ως επίσημοι επιμελητές, εφόσον πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις.
Στη δουλειά οι επταπλάσιοι συνταξιούχοι!
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία του ΕΦΚΑ επισήμως εργάζονται 255.000 συνταξιούχοι. Το πραγματικό νούμερο είναι το δίχως άλλο πολύ μεγαλύτερο καθώς είναι γνωστό σε όλους μας ότι πολλοί συνταξιούχοι εργάζονται με “μαύρα” και ανασφάλιστοι.
Ακόμα όμως και αν δεχτούμε ότι το σωστό νούμερο είναι το 255.000, μπορούμε να βγάλουμε χρήσιμα συμπεράσματα. Ο αριθμός ισοδυναμεί με το 1/10 των συνταξιούχων της χώρας και επταπλασιάστηκε όταν καταργήθηκε το πέναλτι στη σύνταξη που ίσχυε για όσους συνταξιούχους εργάζονταν μέχρι το 2023. Οι περισσότεροι από αυτούς, όπως δείχνουν τα στοιχεία, εργάζονται σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, λιανεμπόριο, αγροτικές εργασίες, τεχνικά επαγγέλματα, ελεύθερα επαγγέλματα αλλά και delivery.
To ερωτήματα είναι βέβαια το εξής:
- Ενας άνθρωπος φτάνει στη σύνταξη (περίπου στο 65ο έτος της ηλικίας του) για να ξεφύγει από το βάρος της δουλειάς και να απολαύσει τη ζωή ή για να συνεχίσει απλώς να δουλεύει;
- Δεν πρέπει να έρχεται κάποια στιγμή στο βίο ενός ανθρώπου που θα απαλλάσσεται από τα δεσμά της εργασίας;
Το ερώτημα δεν είναι φιλοσοφικό αλλά καθαρά πρακτικό.
Σε πολλές περιπτώσεις οι συνταξιούχοι δεν επιθυμούν να εργάζονται αλλά αναγκάζονται από τη σκληρή, υλική πραγματικότητα. Σύμφωνα με στοιχεία του συστήματος «Ήλιος», η μέση κύρια σύνταξη στην Ελλάδα κινείται περίπου στα: 820–840€ μικτά, ενώ μεγάλο ποσοστό συνταξιούχων λαμβάνει ακόμη χαμηλότερα ποσά. Αρα δεν μιλάμε ακριβώς για επιθυμία αλλά για ανάγκη.
Η εικόνα των εργαζόμενων συνταξιούχων στην Ελλάδα αναδεικνύει μια βαθύτερη κοινωνική αντίφαση. Η σύνταξη, που θεωρητικά σηματοδοτεί το τέλος του εργασιακού βίου, για πολλούς δεν αποτελεί στάδιο ξεκούρασης αλλά μια νέα φάση επιβίωσης ή στήριξης της οικογένειας.
Το φαινόμενο αυτό μετατρέπει τη λεγόμενη «τρίτη ηλικία» σε ενεργό πυλώνα της οικονομίας και της οικογενειακής συνοχής, αλλά ταυτόχρονα θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για το κοινωνικό μοντέλο: είναι δίκαιο η εργασία να μην σταματά ποτέ; Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται άνθρωποι που δεν αποσύρονται πραγματικά, αλλά παραμένουν στην αγορά εργασίας γιατί δεν έχουν επιλογή.
Σε κάθε περίπτωση, η εργασία μετά τη σύνταξη δεν είναι μόνο ένδειξη δραστηριότητας, αλλά και καθρέφτης των αντοχών -και των αδυναμιών -του κοινωνικού κράτους
SiteDesign