Γάζα: Η Χαμάς απειλεί να “παγώσει” τις συνομιλίες-Νέα κρίση και φόβοι κατάρρευσης της εκεχειρίας

Η νέα κλιμάκωση στη Λωρίδα της Γάζας επαναφέρει με ένταση το ενδεχόμενο πλήρους κατάρρευσης της εύθραυστης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς, σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς μεσολαβητές εμφανίζονται ανήμποροι να αποτρέψουν την επιστροφή στη βία. Η παλαιστινιακή οργάνωση εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο προσωρινής αναστολής των διαπραγματεύσεων, εκτιμώντας ότι το Ισραήλ δεν τηρεί ούτε τις ανθρωπιστικές δεσμεύσεις της πρώτης φάσης της συμφωνίας ούτε τις δεσμεύσεις για ουσιαστική αποκλιμάκωση. Οι τελευταίες στοχευμένες επιθέσεις στη Γάζα, οι δολοφονίες στελεχών και συγγενών κορυφαίων μορφών της Χαμάς, αλλά και η επαναφορά του ζητήματος του αφοπλισμού της οργάνωσης δημιουργούν ένα εξαιρετικά εκρηκτικό σκηνικό που απειλεί να τινάξει στον αέρα τις συνομιλίες.

Παράλληλα, οι διαφορετικές προσεγγίσεις ανάμεσα στη Χαμάς, το Ισραήλ και τους διεθνείς διαμεσολαβητές αποκαλύπτουν πόσο βαθύ παραμένει το χάσμα για το μέλλον της Γάζας και της μεταπολεμικής ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με πηγές της Χαμάς, η ηγεσία της οργάνωσης εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να «παγώσει» προσωρινά τις συνομιλίες για την εκεχειρία, θεωρώντας ότι το Ισραήλ συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις στοχευμένες επιθέσεις παρά τις δεσμεύσεις που είχαν συμφωνηθεί.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση, ωστόσο η επιλογή αυτή βρίσκεται πλέον «πολύ δυνατά στο τραπέζι», καθώς –όπως εκτιμά η οργάνωση– ούτε οι διεθνείς μεσολαβητές ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν να επιβάλουν στο Ισραήλ τον περιορισμό των στρατιωτικών ενεργειών στη Γάζα.

Οι νέες επιθέσεις και η αυξανόμενη πίεση στη Χαμάς

Η ένταση αυξήθηκε κατακόρυφα μετά τη νέα σειρά ισραηλινών επιθέσεων στη Λωρίδα της Γάζας. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκεται ο Αζάμ αλ-Χάγια, γιος του επικεφαλής διαπραγματευτή της Χαμάς, Χαλίλ αλ-Χάγια, ο οποίος υπέκυψε στα τραύματά του έπειτα από ισραηλινό πλήγμα στην πόλη της Γάζας.

Η Χαμάς κατηγόρησε ανοιχτά το Ισραήλ ότι επιχειρεί να ασκήσει πολιτική και ψυχολογική πίεση στην ηγεσία της μέσω στοχευμένων επιθέσεων σε συγγενικά πρόσωπα στελεχών της οργάνωσης. Σε ανακοίνωσή της υποστήριξε ότι η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε μια προσπάθεια κάμψης της διαπραγματευτικής στάσης της παλαιστινιακής πλευράς μέσω «τρομοκρατίας, πίεσης και εκφοβισμού».

Παράλληλα, ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές προκάλεσαν τον θάνατο μελών των εσωτερικών μηχανισμών ασφαλείας της Χαμάς, ενώ σύμφωνα με παλαιστινιακές πηγές σκοτώθηκε και διοικητής των Ταξιαρχιών αλ-Κασάμ στη συνοικία Σουτζάγια.

Οι εξελίξεις αυτές αυξάνουν την εσωτερική πίεση προς την ηγεσία της Χαμάς να υιοθετήσει πιο σκληρή γραμμή απέναντι στις συνομιλίες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η οργάνωση δέχεται επικρίσεις από μέρος του παλαιστινιακού πληθυσμού για την αποτελεσματικότητα της διαπραγματευτικής της στρατηγικής.

Το μεγάλο αγκάθι των συνομιλιών: ο αφοπλισμός

Παρότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός είχε αρχικά δημιουργήσει προσδοκίες σταθεροποίησης, οι συνομιλίες προσέκρουσαν γρήγορα σε στρατηγικά ζητήματα που παραμένουν άλυτα.

Το σημαντικότερο αφορά τον αφοπλισμό της Χαμάς. Το Ισραήλ επιμένει ότι οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη συμφωνία για τη Γάζα πρέπει να συνοδεύεται από πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής και παράδοση του οπλισμού της οργάνωσης.

Αντίθετα, η Χαμάς θεωρεί ότι η συζήτηση αυτή δεν μπορεί να ανοίξει πριν εφαρμοστούν πλήρως οι δεσμεύσεις της πρώτης φάσης της συμφωνίας, όπως η πλήρης διακοπή των επιθέσεων, η ανεμπόδιστη ανθρωπιστική βοήθεια, η αποκατάσταση βασικών υποδομών και η σταδιακή αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα.

Η διαφωνία αυτή αντανακλά βαθύτερες στρατηγικές επιδιώξεις. Για το Ισραήλ, ο αφοπλισμός αποτελεί βασική προϋπόθεση ασφαλείας και πολιτικού ελέγχου της «επόμενης ημέρας» στη Γάζα. Για τη Χαμάς, όμως, η διατήρηση της στρατιωτικής της ισχύος συνδέεται άμεσα με την πολιτική της επιβίωση και τη διατήρηση της επιρροής της στον παλαιστινιακό χώρο.

Ο ρόλος των μεσολαβητών και οι αιχμές κατά Μλαντένοφ

Στο επίκεντρο των τελευταίων διεργασιών βρίσκεται ο διεθνής μεσολαβητής Νικολάι Μλαντένοφ, ο οποίος πραγματοποίησε επαφές με την ισραηλινή κυβέρνηση και τη Χαμάς στο πλαίσιο νέας προσπάθειας αποκλιμάκωσης.

Ωστόσο, η Χαμάς εμφανίζεται ιδιαίτερα δυσαρεστημένη από τη στάση των μεσολαβητών. Πηγές της οργάνωσης κατηγορούν τον Μλαντένοφ ότι προσεγγίζει περισσότερο τις ισραηλινές θέσεις αντί να διατηρεί ουδέτερο ρόλο.

Η δυσαρέσκεια εντάθηκε μετά τη συνάντησή του με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, από την οποία –σύμφωνα με παλαιστινιακές πηγές– δεν προέκυψε καμία ουσιαστική δέσμευση για περιορισμό των επιχειρήσεων στη Γάζα.

Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να στηρίζουν το σχέδιο που συνδέεται με την πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ για τη μεταπολεμική διαχείριση της Γάζας, το οποίο περιλαμβάνει ανοικοδόμηση της περιοχής αλλά και απομάκρυνση του στρατιωτικού σκέλους της Χαμάς.

Φόβοι για νέα αποσταθεροποίηση

Παρά τις επαφές που συνεχίζονται, το κλίμα χαρακτηρίζεται πλέον από βαθιά δυσπιστία. Η Χαμάς θεωρεί ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί τις στρατιωτικές επιχειρήσεις ως εργαλείο πίεσης στις διαπραγματεύσεις, ενώ το Ισραήλ επιμένει ότι η οργάνωση επιχειρεί να κερδίσει χρόνο χωρίς να εγκαταλείπει τη στρατιωτική της δομή.

Αναλυτές εκτιμούν ότι μια πιθανή αναστολή των συνομιλιών δεν σημαίνει απαραίτητα άμεση κατάρρευση της εκεχειρίας, ωστόσο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα φάση αστάθειας και αυξημένου κινδύνου γενικευμένης ανάφλεξης.

Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς η επιβίωση της συμφωνίας εξαρτάται πλέον από το αν οι μεσολαβητές μπορούν να γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές και να αποτρέψουν την επιστροφή σε ανεξέλεγκτη στρατιωτική κλιμάκωση στη Γάζα.