Δημήτρης Τσιόδρας: Mε το βλέμμα στραμμένο στο ενεργειακό μέλλον

Η πολεμική ανάφλεξη υπογράμμισε ξανά ότι η ενέργεια εξακολουθεί να είναι ταυτόχρονα οι νευρώνες που διατρέχουν τον πλανητικό γεωπολιτικό χάρτη και το κυκλοφορικό σύστημα της παγκόσμιας οικονομίας. Οταν, στον Περσικό Κόλπο, άρχισαν εκατέρωθεν πλήγματα σε πεδία άντλησης και εργοστάσια υγροποίησης φυσικού αερίου, σε διυλιστήρια και πετρελαιοπηγές, σε λιμάνια φόρτωσης υδρογονανθράκων και σε δεξαμενές αποθήκευσης, έγινε αμέσως προφανές το μεγάλο ασύμμετρο όπλο. Και όταν τα στενά του Ορμούζ έκλεισαν, το έμφραγμα χτύπησε τις αγορές ακαριαία: οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύθηκαν, ο πληθωρισμός άρχισε να ανεβαίνει, η εφοδιαστική αλυσίδα να απειλείται και οι αναπτυγμένες οικονομίες να καταγράφουν τις επιπτώσεις. Κι αν αυτό ισχύει για όλους, είναι ακόμη πιο έντονο για την Ευρωπαϊκή Ένωση που υφίσταται ένα ακόμη ενεργειακό σοκ, με κίνδυνο να μετατραπεί σε ενεργειακή κρίση, πριν καν συνέλθει από τις ενεργειακές επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία.

Του Δημήτρη Τσιόδρα*

Η ευρωπαϊκή οικονομία, που ήδη πλήρωνε υψηλότερες τιμές ενέργειας από τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της (ΗΠΑ, Κίνα) δέχεται ακόμη πιο έντονες πιέσεις με δεδομένη μάλιστα την απόφαση για απεξάρτηση από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους. Παράλληλα με την ανάγκη για άμεση στήριξη νοικοκυριών κι επιχειρήσεων, οι συζητήσεις για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ε.Ε. επανέρχεται πιο έντονα στο προσκήνιο. Αιχμή σε αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η σταδιακή απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα με την περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και η ευρεία χρήση της «καθαρής» πυρηνικής ενέργειας, μέσω της νέας τεχνολογίας των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR), ουσιαστικά μετά το 2030. Ο συνδυασμός δηλαδή της πολιτικής για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, με την ενεργειακή πολιτική και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, που αναδεικνύεται από την τρέχουσα επικαιρότητα, οι πρόσφατες μεγάλες ενεργειακές συμφωνίες που υπέγραψε η Ελλάδα αποκτούν την πραγματική τους διάσταση: η χώρα μας γίνεται καίριος διαμετακομιστικός ενεργειακός κόμβος, πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, αλλά και πιθανός μελλοντικός παραγωγός ενέργειας, κατοχυρώνοντας τα εθνικά της συμφέροντα και διασφαλίζοντας τους ευνοϊκότερους όρους για την οικονομική της ανάπτυξη στη νέα εποχή. Η γεωπολιτική μας σημασία και ισχύς αναβαθμίζονται αποφασιστικά και η προοπτική για άμεσα οικονομικά οφέλη, για νέες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερα έσοδα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις είναι πλέον ορατή. Οι επιτυχίες αυτές δεν έπεσαν ξαφνικά από τον ουρανό: τις έφερε η μεθοδική και συστηματική δουλειά ετών, το σχέδιο και οι επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές, οι προσεκτικοί και επιδέξιοι χειρισμοί μέσα σε ένα δύσκολο και πολύπλοκο διεθνές περιβάλλον, η απόλυτη επιμονή στον στόχο και η προσήλωση στο αποτέλεσμα, με ρεαλισμό, μακριά από ιδεοληψίες και με σταθερή πυξίδα το πραγματικό συμφέρον της χώρας.

Η συνοπτική ματιά στα σχετικά γεγονότα αρκεί για να σχηματιστεί η εικόνα –πέντε σημεία, που συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα για την Ελλάδα:

*Η χώρα μας είναι πλέον η πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG σε σημαντικό μέρος της Ευρώπης –από εδώ θα ξεκινά ο περίφημος Κάθετος Διάδρομος που θα το μεταφέρει στα κεντρικά και ανατολικά της ηπείρου μας. Υπουργοί της κυβέρνησης Τραμπ και εταιρείες-κολοσσοί έβαλαν υπογραφή στον νέο γεωστρατηγικό χάρτη, οι σύγχρονες υποδομές στη Ρεβυθούσα, στην Αλεξανδρούπολη και ο σταθμός συμπίεσης φυσικού αερίου στον Αμπελά της Λάρισας στηρίζουν σταθερά το project, δυναμικές ελληνικές εταιρείες πρωταγωνιστούν και τα συμβόλαια για τις πρώτες ποσότητες παίρνουν ήδη τον δρόμο τους.

*Η συμφωνία που υπογράφηκε για την παραχώρηση στην ExxonMobil του μπλοκ 2 στο Ιόνιο, ανοίγει τον δρόμο για την πρώτη (μετά από 40 χρόνια!) ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα. Παράλληλα, η συμφωνία με την κοινοπραξία Chevron- Hellenic Energy που αφορά τέσσερις περιοχές (Νότια της Πελοποννήσου, Α2, «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2») δημιουργεί πρόσθετες ελπίδες για την ανεύρεση και αξιοποίηση κοιτασμάτων. Διπλό το όφελος: και η Ελλάδα γίνεται παραγωγός ενέργειας και το διαβόητο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αποδεικνύεται ανίσχυρος χαρτοπόλεμος.

*Επιβεβαιώθηκε ότι παραμένει απολύτως ενεργό το σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ+ΗΠΑ) και τέθηκε ξανά στο τραπέζι ο αγωγός East Med για τη μεταφορά φυσικού αερίου από το Ισραήλ, μέσω της Κύπρου και της Ελλάδας, στην Ευρώπη.

*Η Αίγυπτος δέσμευσε μια τεράστια έκταση γης για το πρόγραμμα GREGY, εφαρμόζοντας τη στρατηγική συμφωνία της με την Αθήνα για τις ΑΠΕ: δημιουργείται το μεγαλύτερο αιολικό και φωτοβολταϊκό πάρκο στον κόσμο, που θα παράγει ετησίως 3 GW πράσινης και φτηνής ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου θα φτάνει στην Ελλάδα για κατανάλωση εδώ και για επανεξαγωγή στην υπόλοιπη Ευρώπη. Γι’ αυτό το έργο τελεί και υπό ευρωπαϊκή «ομπρέλα» κι έχει χαρακτηριστεί από την Ε.Ε. ως Κοινού Ενδιαφέροντος (Project of Common Interest).

*Ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδία- Μέση Ανατολή- Ευρώπη (IMEC), ένα σχέδιο που αναμένεται να ξαναμπεί σε τροχιά όταν σταματήσει ο πόλεμος που βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι μια πρωτοβουλία που θα δημιουργήσει νέα δεδομένα στο παγκόσμιο εμπόριο, τη συνδεσιμότητα και τη συνεργασία σε τρεις ηπείρους. Και η χώρα μας διαδραματίζει κομβικό ρόλο σε αυτό.

H Ελλάδα, εκμεταλλευομένη τα στρατηγικά της πλεονεκτήματα, με συστηματικές κινήσεις στην ενεργειακή σκακιέρα, έκανε τη γεωγραφική της θέση γεωπολιτική δύναμη, την πολιτική της σταθερότητα εργαλείο ανάπτυξης και τη διεθνή της αξιοπιστία πόλο έλξης μεγάλων επενδύσεων. Έτσι, η χώρα γίνεται mega-ενεργειακός κόμβος και παραγωγός ενέργειας, αυξάνει τους δημόσιους πόρους, κατοχυρώνει απολύτως τη δική της ενεργειακή ασφάλεια σε καιρούς ταραγμένους και εμβαθύνει τη στρατηγική της συμμαχική σχέση με τις ΗΠΑ, με το Ισραήλ, με τη σημαντικότερη αραβική χώρα της Μεσογείου, την Αίγυπτο, αλλά και με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Έτσι, η πατρίδα δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά τις διαμορφώνει με σχεδιασμένες δράσεις και με εθνική αυτοπεποίθηση. Όπως το έπραξε και με την ανάπτυξη των ΑΠΕ, που ήδη φέρνουν στο εθνικό μίγμα μεγάλες ποσότητες φτηνής και καθαρής ενέργειας: το 2025, η Ελλάδα έφτασε να παράγει πάνω από το 50% της ηλεκτρικής της ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της ΕΕ.

Κι όλα αυτά συμβαίνουν με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον –στη νέα εποχή του ΑΙ (Τεχνητή Νοημοσύνη). Το ΜΙΤ μάς λέει ότι κάθε φορά που ζητάμε από το ChatGPT να μας απαντήσει σε μια ερώτηση είναι σαν να ανάβουμε μια λάμπα. Και κάθε φορά που τού ζητάμε να δημιουργήσει ένα βίντεο, καταναλώνει τόση ενέργεια όση ένα νοικοκυριό σε μία ώρα. Μόνο ο «Δαίδαλος», το data center που κατασκευάζεται ήδη στο Λαύριο, και το εργοστάσιο ΑΙ «Φάρος» που θα λειτουργήσει με πυρήνα αυτόν τον υπερυπολογιστή, θα χρειαστούν πολύ ηλεκτρικό ρεύμα. Και η συνολική ισχύς που ζητούν οι επενδυτές σε data centers και ΑΙ φτάνει ως τώρα τα 2,2 GW και αναμένεται να ξεπεράσει τα 2,9 GW. Το μέλλον θα είναι ενεργοβόρο! Και η Ελλάδα θα είναι έτοιμη για την έκρηξη της ζήτησης που έρχεται όχι ως απολύτως εξαρτώμενος εισαγωγέας, αλλά και ως παραγωγός και ως σημαντικό διαμετακομιστικό κέντρο!

*Ο Δημήτρης Τσιόδρας είναι ευρωβουλευτής και συμμετέχει στην Επιτροπή για την Ενέργεια, τη Βιομηχανία και την ‘Ερευνα (ΙΤRE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.