Τσακαλώτος στο libre: Η “Νέα Αριστερά” είναι αντίθετη σε προσωποπαγή ή αρχηγοκεντρικά κόμματα

Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια πιέζει ασφυκτικά τα νοικοκυριά και το πολιτικό σύστημα αναζητά νέο βηματισμό, ο πρώην υπουργός Οικονομικών και στέλεχος της Νέας Αριστεράς, Ευκλείδης Τσακαλώτος, καταθέτει μια ολιστική πρόταση που υπερβαίνει τη διαχειριστική λογική. Με αιχμηρή κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς, ο κ. Τσακαλώτος αποδομεί τα «ημίμετρα», όπως τα χαρακηρίζει, στην αγορά και προκρίνει μια «ριζοσπαστική φυγή» προς τα εμπρός.

Για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, το κυβερνητικό πλαφόν στα κέρδη των σούπερ μάρκετ αποτελεί ένα μέτρο καθαρά επικοινωνιακό, καθώς οι ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες μετακυλίονται τελικά στον καταναλωτή. Η δική του πρόταση εστιάζει σε κάθετους ελέγχους σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα —από τον παραγωγό μέχρι το ράφι— ώστε να αποκαλυφθούν πρακτικές, όπως η δημιουργία ενδιάμεσων εταιρειών και τα εικονικά τιμολόγια μάρκετινγκ που στραγγαλίζουν τους μικρούς παραγωγούς.

Απέναντι στην κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών, ο κ. Τσακαλώτος ξεκαθαρίζει ότι οι μετριοπαθείς, κεντρώες λύσεις έχουν αποτύχει, ενώ σε ό,τι αφορά τη Νέα Αριστερά, το μέλλον της ταυτίζεται με την ένωση, της ταξικής με την οικολογική ατζέντα, τη δημιουργία μιας συμμαχίας από τον κόσμο της εργασίας έως τα κινήματα για τα κοινά αγαθά.

Συνέντευξη

-Κύριε Τσακαλώτο, η κυβέρνηση επέβαλε πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των σούπερ μάρκετ και στα καύσιμα. Εσείς χαρακτηρίσατε το μέτρο επικοινωνιακό και τονίσατε ότι οι ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες αναμένεται να μεταφερθούν σε ολόκληρη την εφοδιαστική και παραγωγική αλυσίδα, με τελικό αποδέκτη τον καταναλωτή. Ποια είναι η δική σας πρόταση στην αντιμετώπιση αυτής της νέας κρίσης;

Οι έλεγχοι και οι ρυθμίσεις οφείλουν να διατρέχουν κάθετα όλη την αλυσίδα, από τον παραγωγό μέχρι τον τελικό πωλητή του προϊόντος στο ράφι. Ο πιο συνηθισμένος τρόπος να παρακάμπτεται ένα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους του τελικού πωλητή είναι η δημιουργία μιας «ενδιάμεσης» εταιρείας (που ανήκει στον ίδιο όμιλο), η οποία πουλάει τα προϊόντα στον τελικό πωλητή σε υψηλές τιμές ώστε να μην παρουσιάζει μεγάλο κέρδος. Παράλληλα, τα σούπερ μάρκετ χρησιμοποιούν μια σειρά και από άλλες πρακτικές για να προστατεύσουν τα περιθώρια κέρδους τους. Αναφέρομαι στα πιστωτικά τιμολόγια για τη δήθεν παροχή υπηρεσιών μάρκετινγκ προς τους προμηθευτές ή το λεγόμενο “κόστος εισόδου”, που ουσιαστικά αποκλείει τους μικρούς παραγωγούς.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, είναι υπόλογοι στην ιστορία και περιθωριοποιούν την ΕΕ. Μπροστά σε μια γενοκτονία και τώρα στην επέμβαση στο Ιράν, αδυνατούν να καταδικάσουν ξεκάθαρα αυτές τις πράξεις ως παράνομες και εγκληματικές

Φυσικά, δεν υπάρχει μία ενιαία συνταγή αντιμετώπισης, καθώς κάθε αγορά απαιτεί εξειδικευμένη ρύθμιση. Στο στεγαστικό, για παράδειγμα, χρειάζεται ταυτόχρονη ρύθμιση των ενοικίων και μια γενναία στρατηγική ενίσχυσης της κοινωνικής κατοικίας, ώστε να αυξηθεί η προσφορά ποιοτικών και αξιοπρεπών κατοικιών. Αντίστοιχα στην αγορά ενέργειας, υπάρχει το πρόβλημα του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Σήμερα, λόγω του μοντέλου της “οριακής τιμής”, ο καταναλωτής πληρώνει την ενέργεια από τις φθηνές Ανανεώσιμες Πηγές (ΑΠΕ) σαν να παράχθηκαν από πανάκριβο φυσικό αέριο. Αυτή η στρέβλωση επιτρέπει να δημιουργούνται υπερκέρδη και οι καταναλωτές να πληρώνουν ψηλές τιμές. Ταυτόχρονα, υπάρχει προκλητική έλλειψη πολιτικής βούλησης για την ουσιαστική ρύθμιση της αγοράς.

–Η εξέλιξη του πολέμου εκτός από την οικονομία σε ποιους άλλους τομείς μπορεί να μας επηρεάσει;

 Η βασικότερη επίπτωση των τρεχουσών εξελίξεων είναι η πλήρης αποδόμηση του διεθνούς δικαίου. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν χρειάζεται καν να υπογραμμίσουμε πόσο επικίνδυνη είναι για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που στηρίζει την στρατηγική της ακριβώς στην τήρηση των διεθνών κανόνων.

Θα μου πείτε, μήπως το προηγούμενο σύστημα δεν λειτουργούσε υπέρ των ισχυρών; Σαφώς. Όμως, είναι εντελώς διαφορετικό να υπάρχει μια γενική αναγνώριση του διεθνούς δικαίου —όπου οι παραβιάσεις του τίθενται υπό κρίση— και εντελώς άλλο να διολισθαίνουμε σε έναν κόσμο χωρίς κανόνες.

Το ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ από τη μία πλευρά αποτελεί συνέχεια του ελληνικού πελατειακού κράτους, αλλά ταυτόχρονα αντανακλά μια νέα, επικίνδυνη τάση που στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται Πολιτικός Καπιταλισμός

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, που μπροστά σε μια γενοκτονία και τώρα στην επέμβαση στο Ιράν, αδυνατούν να καταδικάσουν ξεκάθαρα αυτές τις πράξεις ως παράνομες και εγκληματικές, δεν είναι μόνο υπόλογοι απέναντι στην ιστορία αλλά με τη στάση τους περιθωριοποιούν την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως μια δύναμη με τις δικές της αξίες, τις δικές της προτεραιότητες και τη δική της στρατηγική.

Η “επιλεκτική ευαισθησία” της Δύσης, που εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο κατά το δοκούν, καταστρέφει κάθε ίχνος ηθικής νομιμοποίησης. Όταν η Ευρώπη σιωπά μπροστά στην κατάφωρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπονομεύει τελικά τη δική της ασφάλεια και το μέλλον της ως αυτόνομος παγκόσμιος παίκτης.

-Την προηγούμενη εβδομάδα αναδείχθηκαν νέες πτυχές τόσο στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, όσο και στο θέμα των παρακολουθήσεων στελεχών της κυβέρνησης. Ένα έγγραφο που ήρθε την δημοσιότητα εμφανίζει τον πρώην υπουργό Μάκη Βορίδη ενήμερο για μια σειρά θεμάτων σχετικά με τα χρήματα που έδινε ο ΟΠΕΚΕΠΕ, αν και εκείνος αρνήθηκε ότι γνώριζε. Από την άλλη ο ιδιοκτήτης της intelexa Ταλ Ντίλιαν δήλωσε ότι οι υπηρεσίες της εταιρείας του παρέχονται μόνο σε κυβερνήσεις. Ποιο είναι το συμπέρασμά σας και πως πρόκειται να αντιμετωπίσει το κόμμα σας όσα ήρθαν στη δημοσιότητα;

Τα πράγματα είναι αρκετά ξεκάθαρα: καμία ιδιωτική εταιρεία δεν δουλεύει “για την ψυχή της μάνας της”. Γι’ αυτό, η Νέα Αριστερά θα συνεχίσει επίμονα να ερευνά και να αναδεικνύει ποιοι ακριβώς ήταν οι πελάτες των εν λόγω εταιρειών και ποιες υπηρεσίες αγοράστηκαν με δημόσιο χρήμα.

Είναι άλλωστε γνωστό ότι ο ιδρυτής της Palantir, Peter Thiel, όταν δεν συσσωρεύει δισεκατομμύρια, λειτουργεί ως ακροδεξιό τρολ και είναι πνευματικός πατέρας πολιτικών όπως ο J.D. Vance. Υπό αυτή την έννοια, τέτοιου είδους εταιρείες ανάπτυξης και πώλησης τεχνολογιών παρακολούθησης, λογισμικού κατασκοπείας και ψηφιακής ασφάλειας δεν περιμένει κανείς να έχουν κάποια ηθική αναστολή στο να εξυπηρετούν δεξιές και αυταρχικές κυβερνήσεις, προσφέροντας εργαλεία επιτήρησης και ελέγχου.

Η κρίση που παρατηρείται σήμερα στο πολιτικό σύστημα δεν είναι απλώς μια συγκυριακή κάμψη των ποσοστών. Είναι μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης

Το ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ από τη μία πλευρά αποτελεί συνέχεια του ελληνικού πελατειακού κράτους, αλλά ταυτόχρονα αντανακλά μια νέα, επικίνδυνη τάση που στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται Πολιτικός Καπιταλισμός. Σε περιόδους μειωμένης ανάπτυξης, όπου δεν βρίσκονται λύσεις θετικού αθροίσματος (να κερδίζουν οι εργαζόμενοι και οι πιο εύπορες ομάδες συγχρόνως) οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να στηριχθούν σε κρατικές πολιτικές που αναδιανέμουν τους υπάρχοντες πόρους υπέρ της εκλογικής τους βάσης. Αυτό το μοντέλο λειτουργεί ευθέως ενάντια στην κοινωνική ευημερία και, κυρίως, ενάντια στην ίδια τη δημοκρατία, καθώς μετατρέπει το κράτος από εγγυητή του κοινού καλού σε όχημα πλουτισμού των ημετέρων.

–Ανεξάρτητα από τις δημοσκοπήσεις η εικόνα του συστήματος των κομμάτων δεν είναι η καλύτερη. Σ’ αυτό το πλαίσιο τα κεντροαριστερά κόμματα της αντιπολίτευσης αντιμετωπίζουν προβλήματα καθώς η επιρροή τους παραμένει χαμηλή. Τι μπορεί να γίνει για να αλλάξει αυτή η εικόνα;

Η κρίση που παρατηρείται σήμερα στο πολιτικό σύστημα δεν είναι απλώς μια συγκυριακή κάμψη των ποσοστών. Είναι μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης, όπου οι πολίτες νιώθουν ότι η πολιτική έχει χάσει τα εργαλεία να παρεμβαίνει στις ζωές τους.

Το κόμμα μας στο πρόσφατο προγραμματικό μας συνέδριο ανέδειξε την αντίθεσή του σε προσωποπαγή ή αρχηγοκεντρικά κόμματα, καθώς αυτά αποτελούν τροχοπέδη στον αναγκαίο διάλογο για τις προϋποθέσεις μιας νέας αριστερής διακυβέρνησης

Η διέξοδος, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, βρίσκεται σε λύσεις πιο ριζοσπαστικές και επομένως πιο ριψοκίνδυνες. Πρέπει να οικοδομήσουμε ένα νέο κοινωνικό μπλοκ που θα καταφέρει να ενώσει την ταξική και την πράσινη ατζέντα, προτείνοντας μια εντελώς νέα πολιτική οικονομία. Χρειάζεται μια οικονομική πολιτική στην οποία τα  διαφορετικά κοινωνικά κινήματα – από τον κόσμο της εργασίας και τα οικολογικά κινήματα μέχρι όσους υπερασπίζονται τα κοινά αγαθά – θα αρχίσουν να καταλαβαίνουν ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν έχουν κοινή πηγή (χρηματιστικοποίηση, απορρύθμιση, κλπ) και άρα κοινές απαντήσεις. Πρέπει να αντιστρέψουμε την απογοήτευση των ανθρώπων που θέλει τον χρηματοπιστωτικό τομέα, τις πολυεθνικές και την Big Tech να είναι “πολύ μεγάλες για να ηττηθούν”.

Πολλοί θα σπεύσουν να πουν ότι δεν πρόκειται για μια ρεαλιστική προοπτική. Όμως, ας δούμε την πραγματικότητα: έχει καταφέρει η μετριοπαθής, ρεαλιστική στρατηγική να δώσει λύσεις ή να κερδίσει την κοινωνία; Η ευρύτερη Αριστερά πρέπει να τολμήσει ξανά να συζητήσει το όραμα πέρα από τον καπιταλισμό και, κυρίως, τον οδικό χάρτη για να φτάσουμε εκεί.

-Το μέλλον της Νέας Αριστεράς ποιο είναι;

Θα παραμείνει ένα κόμμα ανοιχτό στο διάλογο και τις συμμαχίες, ένα κόμμα που επιδιώκει να συνθέσει το κόκκινο με το πράσινο, ένα κόμμα που θέτει και αντιμετωπίζει τις νέες προκλήσεις της εποχής μας. Έχουμε πλήρη επίγνωση ότι οι κεντρώες λύσεις δεν δουλεύουν. Γι’ αυτόν τον λόγο, θεωρούμε απαραίτητη την ανασύνθεση της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς ως συμβολή στην κατεύθυνση που σκιαγραφήσαμε στην προηγούμενη ερώτηση.

Η αναβίωση της δημοκρατικής παράταξης μου θυμίζει τη στρατηγική των στρατηγών που θεωρούν ότι το πεδίο μάχης θα είναι όπως ήταν σε μια προηγούμενη περίοδο

Ως γνωστόν, το κόμμα μας στο πρόσφατο προγραμματικό μας συνέδριο ανέδειξε την αντίθεσή του σε προσωποπαγή ή αρχηγοκεντρικά κόμματα, καθώς αυτά αποτελούν τροχοπέδη στον αναγκαίο διάλογο για τις προϋποθέσεις μιας νέας αριστερής διακυβέρνησης.

Η ριζική μας αντίθεση στους εξοπλισμούς, το μέτωπο ενάντια στον πόλεμο, η σοβαρότητα με την οποία βλέπουμε την ανάγκη για ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα – όπου θα πληρώσουν πολύ περισσότερο οι πιο εύπορες κοινωνικές ομάδες – δεν είναι μόνο θέματα ταυτοτικά, αλλά κάποια από τα πιο σημαντικά συστατικά για να δημιουργηθεί το νέο κοινωνικό μπλοκ εξουσίας αλλά και να είναι η Αριστερά αποτελεσματική όταν είναι σε θέση να κυβερνήσει.

-Το εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα υπό ποιες προϋποθέσεις πιστεύετε  ότι θα πετύχει;

Η αναβίωση της δημοκρατικής παράταξης μου θυμίζει τη στρατηγική των στρατηγών που θεωρούν ότι το πεδίο μάχης θα είναι όπως ήταν σε μια προηγούμενη περίοδο.