Explainer/ Γιατί ο Τραμπ επιτέθηκε στο Ιράν- Ο Πέτρος Βαμβακάς αναλύει το …προεδρικό δίλημμα

«Το δίλημμα ‘‘δημοκρατία ή αυτοκρατορία’’ ισχύει διαχρονικά στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, εξηγεί στο libre ο Πέτρος Βαμβακάς, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στο Emmanuel College και διευθυντής στο Ινστιτούτο Μελετών Ανατολικής Μεσογείου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, «ο προβληματισμός αυτός έχει εκφραστεί από διάφορους προέδρους, ιδιαίτερα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η άσκηση εξωτερικής πολιτικής στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς τα εθνικά συμφέροντα στο διπολικό σύστημα επέβαλαν επιλογές και συμμαχίες εκτός δημοκρατικού ήθους και πρακτικής».

Η κληρονομιά του Ψυχρού Πολέμου και ο Αϊζενχάουερ

«Ο Αϊζενχάουερ, ένας πρόεδρος που προέδρευσε σε μια παρεμβατική εξωτερική πολιτική, κατανοώντας το κόστος της αυτοκρατορίας έναντι της εσωτερικής δημοκρατίας, προειδοποίησε για τις παγίδες και τους συνεχείς πολέμους που θα προκαλούσε η στρατιωτικοποίηση της εξωτερικής πολιτικής, καθώς και για τη δημιουργία ενός ‘‘στρατιωτικού βιομηχανικού συμπλέγματος’’», τονίζει ο κ. Βαμβακάς και συνεχίζει: «Αυτό, στην τελική ανάλυση, θα δημιουργούσε συνεχείς και ατέρμονες συγκρούσεις, θυσιάζοντας την εσωτερική δημοκρατία και δημιουργώντας την ανάγκη για συνεχή πολεμική ετοιμότητα, ενώ παράλληλα θα μετατρεπόταν η κοινή γνώμη από ελεγκτή της κρατικής εξουσίας σε υποστηρικτή της.

«Ο στρατηγός Αϊζενχάουερ καταλάβαινε έμπρακτα κάτι που έγινε αργότερα κατανοητό από πολλούς αναλυτές: υπάρχουν όρια στις κοινωνίες, και ιδιαίτερα στις δημοκρατίες, σε αντίθεση με τις ανάγκες συντήρησης ή εξάπλωσης μιας ηγεμονικής αυτοκρατορίας. Όταν το 2008, ενώ η Αμερική ήταν απασχολημένη σε δύο μέτωπα —Ιράκ και Αφγανιστάν—, ο Andrew Bacevich δημοσίευσε το “Limits to Power”, ανταποκρινόμενος στην οικονομική και ανθρώπινη κόπωση των Αμερικανών πολιτών να στηρίζουν τις εκστρατείες του νεοσυντηρητισμού της κυβέρνησης Bush, έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου».

Όπως δηλώνει ο ίδιος στη συνέχεια, «αυτή ακριβώς η κόπωση έφερε στο προσκήνιο δύο απρόοπτες προεδρίες που υποσχέθηκαν τα ίδια πράγματα: αποχώρηση από τα μεγαλεπήβολα αυτοκρατορικά σχέδια και επιστροφή στην ελπίδα, την ίδια ισχύ της δημοκρατίας και στην επαναφορά του μεγαλείου της Αμερικής. Η εκλογή των Ομπάμα και Τραμπ έχουν κοινά χαρακτηριστικά, και σε πολλές περιοχές οι ψηφοφόροι του Ομπάμα έγιναν και ψηφοφόροι του Τραμπ μεταξύ 2008 και 2016».

Ο Πρόεδρος Τραμπ και το μέτωπο του Ιράν

«Η αλλαγή πλεύσης για τον Ομπάμα στο Κάιρο το 2009 ώθησε στη δημοκρατία της πλατείας και στην πολιτική των συμμαχιών, ενώ για τον Τραμπ ήταν ο μόνος πρόεδρος που ολοκλήρωσε πολέμους χωρίς να αρχίσει καινούργιους. Σε μεγάλο βαθμό, η επανεκλογή του Τραμπ το 2024 βασίστηκε σε αυτή ακριβώς την υπόσχεση, και η ανεπανάληπτη εμμονή του για το Νόμπελ Ειρήνης είχε ως υπόβαθρο το κόστος των πολέμων του Bush και την απέχθεια του Αμερικανικού λαού σε οποιαδήποτε παρόμοια επιχείρηση», περιγράφει ο Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων.

Και καταλήγει: «Δυστυχώς για τον Τραμπ και για τους Αμερικανούς πολίτες, οι επιλογές στην εξωτερική πολιτική δεν κοστολογούνται βραχυπρόθεσμα, αλλά αφήνουν και μακροπρόθεσμα απόνερα. Η επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στο Ιράν αποτελεί το αποκορύφωμα μιας διαρκούς σύγκρουσης που πλέον έρχεται στο προσκήνιο, και ο «πρόεδρος της ειρήνης» θα πρέπει να διαχειριστεί μια κατάσταση με έναν λαό που δεν διαθέτει ούτε τις αντοχές ούτε τις γεωπολιτικές βλέψεις, ενώ πληρώνει εμπράκτως τα σπασμένα της προηγούμενης ηγεμονικής εξωτερικής πολιτικής. Ο Τραμπ αντιμετωπίζει ένα μεγάλο δίλημμα, καθώς δεν θα έχει τα περιθώρια ούτε καν εβδομάδων σε έναν πόλεμο που ήρθε από το παρελθόν, ενώ θα συμμετέχει ταυτόχρονα στη δίκη του για τη διακυβέρνηση».