Συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν: Η διαφορετική οπτική Αθήνας-Άγκυρας, οι κόκκινες γραμμές και οι εφικτοί στόχοι

Ενάμιση χρόνο μετά την τελευταία συνάντηση των δύο ηγετών, τον Σεπτέμβριο του 2004  στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στην Νέα Υόρκη, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν θα συναντηθούν εκ νέου , στις 11 Φεβρουαρίου στην Άγκυρα, γνωρίζοντας ότι οι δύο χώρες εξακολουθούν να έχουν μεγάλες διαφωνίες, απόρροια του συνεχιζόμενου τουρκικού αναθεωρητισμού. Επιθυμούν ωστόσο, όπως προκύπτει από την ίδια την  διεξαγωγή του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας μετά από σειρά αναβολών αναβολή ολόκληρο το 2025, να κρατήσουν “ζωντανό” τον ελληνοτουρκικό διάλογο που ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2023.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Να διατηρήσουν ενεργούς τους διαύλους επικοινωνίας και σε ανώτατο επίπεδο και να επιδιώκουν μία “λειτουργική σχέση”, βασισμένη εν πολλοίς στο πεδίο που μπορεί και σε αυτές τις συνθήκες να σημειώνεται πρόοδος: στην “θετική ατζέντα”.   

Ανακοινώνοντας την ημερομηνία διεξαγωγής του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας- για το οποίο ο εκπρόσωπος της τουρκικής Προεδρίας ανέφερε ότι “θα εξετάσει τις σχέσεις Τουρκίας – Ελλάδας σε όλες τις διαστάσεις τους και θα συζητηθούν οι δυνατότητες προώθησης της συνεργασίας μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών”–  η Αθήνα ήταν σαφής ως προς το μήνυμα που εξέπεμψε από την δική της πλευρά: Με την Τουρκία έχουμε μια και μόνη διαφορά, τον καθορισμό ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας και “ουδέποτε θα βάλουμε στο τραπέζι ζητήματα κυριαρχίας και κόκκινων γραμμών”.

Σε αυτό το πλαίσιο ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στο Foreign Policy, όπου τόνισε πως θα μεταβεί στην Άγκυρα για να διατυπώσει “ξεκάθαρες θέσεις ως προς τη βασική μας διαφορά, αλλά και με στόχο να αξιοποιήσουμε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια”.

“Θεωρώ ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε εργαστεί με εποικοδομητικό τρόπο ώστε να αποκλιμακώσουμε τις εντάσεις και να αναγνωρίσουμε πως, ακόμη και αν δεν μπορούμε να επιλύσουμε αυτό το σημαντικό ζήτημα -το οποίο παραμένει άλυτο εδώ και πολλές δεκαετίες- μπορούμε να διατηρούμε μια λειτουργική και παραγωγική σχέση σε επιμέρους τομείς”, τόνισε χαρακτηριστικά ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Αθήνα και Άγκυρα συμμερίζονται και την άποψη ότι τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες θα πρέπει να συζητούνται σε διμερές επίπεδο και ότι η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή. 

“Σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ -και νομίζω ότι αυτή την άποψη συμμερίζεται και η Τουρκία- ότι χρειαζόμαστε κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή για να συζητήσουμε ζητήματα τα οποία αφορούν τις δύο χώρες”, έχει τονίσει ο Έλληνας πρωθυπουργός στην πρόσφατη συνέντευξη στον Σκάι.

Η συνάντηση των δύο ηγετών θα διεξαχθεί πάντως σε συγκυρία που οι  τουρκικές αναθεωρητικές θέσεις παραμένουν στο προσκήνιο, αποτυπώνονται και στην  ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας για τις δηλώσεις Μητσοτάκη σχετικά με το αναφαίρετο δικαίωμα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, αλλά και στην πρόσφατη τουρκική Navtex. Στην ουσία άλλωστε ουδέποτε έχουν εκλείψει από την ρητορική της τουρκικής ηγεσίας, καθώς έχουν προηγηθεί μέσα στο 2025, που ήταν έτος στασιμότητας στον ελληνοτουρκικό διάλογο, οι αντιδράσεις της Άγκυρας στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, αλλά και  στα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο.

Στην συνέντευξή του στο Foreign Policy ο κ. Μητσοτάκης δεν συμμερίστηκε πάντως  απαισιόδοξες εκτιμήσεις όσον αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και απαντώντας σε σχετική ερώτηση τόνισε “ειλικρινά, δεν διακρίνω σημαντικούς κινδύνους κλιμάκωσης”.

Υπογράμμισε μάλιστα πως “αν ανατρέξει κανείς στο πού βρισκόμασταν πριν από τέσσερα ή πέντε χρόνια, η κατάσταση τότε ήταν σαφώς πιο σύνθετη από ό,τι είναι σήμερα”. 

“Θεωρώ ότι και οι δύο είμαστε έμπειροι ηγέτες. Αναγνωρίζουμε ότι στην ευρύτερη περιοχή μας υπάρχουν ήδη αρκετά προβλήματα, δεν υπάρχει λόγος να προσθέσουμε βαθμούς πολυπλοκότητας”, σημείωσε.  Πρόσθεσε ότι “όποτε υπάρξει κρίση υπάρχουν τρόποι αποκλιμάκωσης”, ότι ο ίδιος θεωρεί πως “δεν θα υπάρξει μια νέα εστία αστάθειας στις διμερείς μας σχέσεις”, διευκρίνισε όμως και ότι “το τανγκό χρειάζεται δύο”. 

“Όμως μπορούμε να διαχειριστούμε τις διαφορές μας με τρόπο που λαμβάνει υπόψη τη γεωγραφική μας πραγματικότητα. Είμαστε «καταδικασμένοι» να ζούμε δίπλα-δίπλα”, συμπλήρωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός.