Φράνσις Φουκουγιάμα: Σημείο καμπής για τον Τραμπ, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη το 2026

Η πολιτική Τραμπ, η στροφή των ΗΠΑ και το μέλλον της Ουκρανίας στη σκιά της ανόδου αυταρχικών δυνάμεων. Ο Αμερικανός ιστορικός και ακαδημαϊκός Φράνσις Φουκουγιάμα μπήκε στον πειρασμό των προβλέψεων για την αμερικανική σκηνή και τον κόσμο για το 2026.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, πρόεδρος των ΗΠΑ, τηλεφωνεί σε παιδιά καθώς συμμετέχει στον εντοπισμό του Άγιου Βασίλη μέσω του συστήματος NORAD Santa Tracker την παραμονή των Χριστουγέννων, στο θέρετρο Mar-a-Lago, στις 24 Δεκεμβρίου 2025, στο Palm Beach της Φλόριντα.

Το πιο καθοριστικό γεγονός για το 2026 αναμένεται να είναι οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, που θα διεξαχθούν τον Νοέμβριο. Την τελευταία δεκαετία, ο κόσμος παρακολουθεί μια δραματική υποχώρηση των φιλελεύθερων δημοκρατιών. Οι δύο μεγάλες αυταρχικές δυνάμεις, η Ρωσία και η Κίνα, έχουν εντείνει την καταστολή στο εσωτερικό και επεκτείνουν την επιρροή τους παγκοσμίως.

Ωστόσο, η άνοδος τους έχει ενισχυθεί από την ενδυνάμωση λαϊκιστικών εθνικιστικών κομμάτων σε πολλές ανεπτυγμένες δημοκρατίες. Το σημαντικότερο παράδειγμα είναι οι ίδιες οι ΗΠΑ, οι οποίες τα τελευταία 70 χρόνια δημιούργησαν και ηγήθηκαν της παγκόσμιας φιλελεύθερης τάξης.

Η εκλογή του Τραμπ, αρχικά το 2016 και ξανά το 2024, αναπροσανατόλισε δραστικά αυτή τη διεθνή τάξη πραγμάτων. Η Αμερική του Τραμπ έχει ουσιαστικά αλλάξει πλευρά στον παγκόσμιο αγώνα για τη δημοκρατία, συνάπτοντας συμφωνίες με αυταρχικούς ηγέτες και απαξιώνοντας δημοκρατικά εκλεγμένους ομολόγους σε Ευρώπη και Ασία.

Η στροφή της αμερικανικής πολιτικής και οι συνέπειες για την Ουκρανία

Αυτή η ριζική μεταστροφή επηρέασε πρώτα και κύρια την Ουκρανία, καθώς οι ΗΠΑ σταμάτησαν την άμεση στρατιωτική στήριξη και προώθησαν τους στόχους της Ρωσίας, επιδιώκοντας συμφωνία με τη Μόσχα εις βάρος τόσο της Ουκρανίας όσο και των Ευρωπαίων.

Στο εσωτερικό, ο Τραμπ συμπεριφέρεται σαν αυταρχικός ηγέτης, αψηφώντας τη νομιμότητα και κυβερνώντας κυρίως μέσω προεδρικών διαταγμάτων. Κατά τη διακυβέρνηση Μπάιντεν, εγώ και πολλοί υποστηρικτές της Ουκρανίας πιέζαμε τον Λευκό Οίκο για περισσότερη βοήθεια προς το Κίεβο. Αυτή η περίοδος έληξε οριστικά με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025.

Η καταστροφική συνάντηση μεταξύ Τραμπ και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον Φεβρουάριο σηματοδότησε τη νέα πορεία της αμερικανικής κυβέρνησης, από την οποία ο πρόεδρος δεν έχει αποκλίνει έκτοτε.

Αυτό άλλαξε πλήρως την ατζέντα για τους φίλους της Ουκρανίας στις ΗΠΑ. Δεν έχει πλέον νόημα να ασκείται πίεση για ενίσχυση της αμερικανικής υποστήριξης όταν η κυβέρνηση συντάσσεται με τον αντίπαλο.

Τα προσωπικά κίνητρα του Τραμπ και το μέλλον των σχέσεων με τη Ρωσία

Ο Τραμπ δεν κινείται από πολιτικές αρχές ή ιδεολογία, αλλά από προσωπικό συμφέρον – συχνά υπό μορφή απευθείας ωφελημάτων προς τον ίδιο και την οικογένειά του. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα με τους Ελβετούς που εξασφάλισαν χαμηλότερους δασμούς προσφέροντας στον Τραμπ μια πολυτελή χρυσή ράβδο.

Το βασικό ενδιαφέρον του στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία φαίνεται να είναι η εκμετάλλευση των πόρων της Ουκρανίας και η επανένταξη της Ρωσίας στην παγκόσμια οικονομία, ώστε Αμερικανοί επενδυτές να αποκομίσουν κέρδη.

Ο μοναδικός τρόπος για έναν Αμερικανό να στηρίξει πλέον την Ουκρανία ή τη δημοκρατία διεθνώς είναι να απομακρύνει τον Τραμπ από την εξουσία. Παρά το ότι το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών δεν κατάφερε μέχρι στιγμής να τον περιορίσει, υπάρχουν σημάδια ότι η επιρροή του φθίνει – κορυφώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2025 και τώρα αποδυναμώνεται.

Οι εκλογές ως κρίσιμο ανάχωμα – Ελπίδες για αλλαγή στο Κογκρέσο

Η σημαντικότερη δικλείδα ασφαλείας παραμένουν οι εκλογές. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι Δημοκρατικοί θα ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων τον επόμενο Νοέμβριο. Η κακή διαχείριση της οικονομίας από τον Τραμπ έχει οδηγήσει πολλούς ψηφοφόρους να στραφούν εναντίον του.

Στις εκλογές-ορόσημο του Νοεμβρίου, οι Δημοκρατικοί σημείωσαν ευρείες νίκες. Ήδη πάνω από δύο δωδεκάδες Ρεπουμπλικανοί βουλευτές έχουν ανακοινώσει πως δεν θα είναι ξανά υποψήφιοι, κυρίως επειδή δεν επιθυμούν να βρεθούν στην αντιπολίτευση μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.

Το σκάνδαλο γύρω από τον Τζέφρι Έπσταϊν έπληξε τον Τραμπ ακόμα και στη βάση των υποστηρικτών του. Η δασμολογική πολιτική του έχει αυξήσει το κόστος ζωής για τους Αμερικανούς πολίτες, παρά τις προσπάθειές του να πείσει ότι οι τιμές μειώνονται.

Ο Τραμπ θα επιχειρήσει να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης αυξάνοντας τις πιέσεις στη Βενεζουέλα ή χρησιμοποιώντας στρατιωτική ισχύ διεθνώς – ωστόσο αυτό δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των βασικών ψηφοφόρων του.

Πιθανές εξελίξεις αν αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων στη Βουλή

Εάν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, θα έχουν τη δυνατότητα να οργανώσουν ακροάσεις, να καλέσουν μέλη του υπουργικού συμβουλίου σε καταθέσεις και να ερευνήσουν τα φαινόμενα διαφθοράς που χαρακτηρίζουν τη νυν κυβέρνηση. Δεν αποκλείεται ακόμα και μια τρίτη διαδικασία παραπομπής σε δίκη (impeachment), κάτι πρωτοφανές στα αμερικανικά χρονικά.

Καθώς η οικονομία δύσκολα θα βελτιωθεί μέσα στο επόμενο έτος, η δημοτικότητα του Τραμπ –που ήδη βρίσκεται στο 30%– αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται. Ο ίδιος εμφανίζει σημάδια ψυχικής εξάντλησης, με αλλεπάλληλες μανιακές αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα.

Δυστυχώς όμως, ένας αποδυναμωμένος Τραμπ θα παραμείνει στην εξουσία για ακόμα τρία χρόνια.

Η μοίρα της Ουκρανίας – Κρίσιμη ευθύνη για την Ευρώπη

Η κατάσταση της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία σήμερα είναι κρίσιμη και πλέον βαραίνει τους Ευρωπαίους να τη στηρίξουν τους επόμενους μήνες. Παρά τον αρνητικό ρόλο ενός «τραγικού» προέδρου, μεγάλη πλειοψηφία Αμερικανών εξακολουθεί να στηρίζει την Ουκρανία έναντι της Ρωσίας και δηλώνει πρόθυμη να επαναλάβει αυτή τη βοήθεια στο μέλλον.

Καθώς οι Ρεπουμπλικανοί αρχίζουν σταδιακά να χάνουν τον φόβο τους απέναντι στον Τραμπ, δεν αποκλείεται να σχηματιστεί φιλο-ουκρανική πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Όπως συνέβη καθ’ όλη τη διάρκεια της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία, οι εξελίξεις εκεί αφορούν όχι μόνο τους πολίτες αυτής της χώρας αλλά όλες τις φιλελεύθερες δημοκρατίες ανά τον κόσμο.

Οι χώρες της Ευρώπης βρίσκονται πλέον υπό άμεση απειλή από τη Μόσχα και σταδιακά αναγνωρίζουν ότι το ίδιο τους το συμφέρον διακυβεύεται άμεσα. Ωστόσο, η παγκόσμια δημοκρατία δύσκολα θα επιβιώσει αν ο κάποτε βασικός υπέρμαχός της μετατραπεί σε αυταρχική δύναμη. Γι’ αυτό όσα συμβαίνουν στην αμερικανική εσωτερική πολιτική έχουν επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

*Το άρθρο εκφράζει αποκλειστικά τις απόψεις του συγγραφέα Francis Fukuyama και όχι απαραίτητα αυτές του Kyiv Independent.*