“Θεός, πόλεμος και Πεντάγωνο”- Η φράση του Χέγκσεθ που άναψε φωτιές στις ΗΠΑ

Μια ομιλία που ξεκίνησε ως παρουσίαση της νέας στρατηγικής των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων κατέληξε να ανοίξει ένα από τα πιο ευαίσθητα μέτωπα στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών: πόσο κοντά μπορεί να φτάσει η θρησκευτική πίστη στην κρατική και στρατιωτική εξουσία χωρίς να παραβιάζεται η γραμμή που χωρίζει Εκκλησία και κράτος; Ο Πιτ Χέγκσεθ, μιλώντας στη βάση των Πεζοναυτών στο Κουάντικο της Βιρτζίνια, δεν περιορίστηκε σε drones, στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις και νέες διοικήσεις. Ανακοίνωσε τη δημιουργία Γραφείου Θρησκευτικών Υποθέσεων στο Πεντάγωνο, επικαλέστηκε τη Βίβλο, μίλησε για «πνευματική μάχη» και έκλεισε με παράφραση του Ησαΐα: «Κύριε, εδώ είμαι, στείλε με», συνδέοντας στη συνέχεια τη φράση με τους Κόκκινους Χιτώνες, τους κομμουνιστές και τους ισλαμιστές.

Μέσα σε λίγα λεπτά, μια στρατιωτική ομιλία μετατράπηκε σε πεδίο πολιτισμικής σύγκρουσης, με επικριτές να μιλούν για θρησκευτικοποίηση του στρατού και υποστηρικτές του Χέγκσεθ να βλέπουν επιστροφή στις «παραδοσιακές αξίες» της Αμερικής.

Το γραφείο που θα αναφέρεται απευθείας στον Χέγκσεθ

Η εξαγγελία που προκάλεσε τις περισσότερες αντιδράσεις αφορά το Γραφείο Θρησκευτικών Υποθέσεων, το οποίο, σύμφωνα με τον Χέγκσεθ, δεν θα χαθεί στη συνηθισμένη γραφειοκρατική αλυσίδα του Πενταγώνου.

Το νέο γραφείο θα αναφέρεται απευθείας στον υπουργό, δίνοντας στους στρατιωτικούς ιερείς πρόσβαση στα ανώτατα επίπεδα λήψης αποφάσεων. Ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν πρόκειται για έναν ακόμη μηχανισμό «χαρτοβασιλείου», αλλά για δομή με ουσιαστικό ρόλο σε πόρους, υποδομές και πολιτικές που αφορούν τη θρησκευτική υποστήριξη των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο Χέγκσεθ δήλωσε ακόμη ότι λιγότερο από το 5% του προσωπικού δηλώνει μη θρησκευόμενο και, κατά τη δική του ερμηνεία, το υπόλοιπο 95% «αναγνωρίζει έναν Παντοδύναμο Θεό».

Η συγκεκριμένη αναφορά ήταν αρκετή για να πυροδοτήσει νέα συζήτηση γύρω από το εάν η θρησκευτική πίστη αντιμετωπίζεται πλέον ως προσωπικό δικαίωμα ή ως στοιχείο θεσμικής ταυτότητας.

«Ο πραγματικός πόλεμος είναι πνευματικός»

Η θρησκευτική γλώσσα δεν σταμάτησε στην οργανωτική εξαγγελία.

Ο Χέγκσεθ παρέπεμψε στον Ψαλμό 33:12, υπενθυμίζοντας τη φράση «μακάριο το έθνος του οποίου Θεός είναι ο Κύριος», ενώ συνέδεσε την πνευματική υγεία με τη σωματική ετοιμότητα των στρατιωτών.

Στη συνέχεια ανέβασε ακόμη περισσότερο τον τόνο, λέγοντας ότι ενώ ο στρατός διεξάγει φυσικούς πολέμους, η μάχη είναι και «πνευματική». Πρόσθεσε ότι «ο Θεός είναι καλός, το κακό δεν είναι και ο αμερικανικός στρατός πρέπει να καταλαβαίνει τη διαφορά».

Το φινάλε της ομιλίας ήταν εκείνο που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση.

Παραφράζοντας το Ησαΐας 6:8, είπε: «Κύριε, εδώ είμαι, στείλε με», συνδέοντας τη φράση με διαφορετικούς ιστορικούς αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών: τους βρετανικούς Κόκκινους Χιτώνες, τους κομμουνιστές και, τέλος, τους ισλαμιστές.

Από τον Ησαΐα στις κατηγορίες περί «σταυροφορίας»

Στον αραβικό δημόσιο διάλογο, η αναφορά στους ισλαμιστές προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις.

Χρήστες των κοινωνικών δικτύων διερωτήθηκαν εάν η Ουάσινγκτον επιστρέφει στη γλώσσα των «σταυροφοριών», ενώ άλλοι κατηγόρησαν τη Δύση για δύο μέτρα και δύο σταθμά: από τη μία καταδικάζει τη θρησκευτική πολεμική ρητορική όταν εμφανίζεται στον μουσουλμανικό κόσμο και από την άλλη ένας κορυφαίος Αμερικανός αξιωματούχος χρησιμοποιεί βιβλικές αναφορές μέσα σε στρατιωτική ομιλία.

Οι αντιδράσεις αυτές βρήκαν μεγάλη απήχηση σε αραβικά μέσα και κοινωνικά δίκτυα, όπου αρκετοί σχολιαστές μίλησαν για επικίνδυνη σύγχυση ανάμεσα στη θρησκευτική πίστη και στη στρατιωτική ισχύ.

Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη διαφορά που δεν μπορεί να αγνοηθεί: ο Χέγκσεθ δεν ανακοίνωσε θρησκευτικό πόλεμο κατά του Ισλάμ. Η επίμαχη αναφορά έγινε στο πλαίσιο ιστορικής και θρησκευτικής παράφρασης και χρησιμοποίησε τον όρο «ισλαμιστές», όχι «μουσουλμάνοι».

Αυτό, πάντως, δεν ήταν αρκετό για να περιορίσει τη θύελλα.

Η σύγκρουση φτάνει στο Σύνταγμα

Οι σοβαρότερες θεσμικές αντιδράσεις προήλθαν από οργανώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες που υπερασπίζονται τον διαχωρισμό Εκκλησίας και κράτους.

Η οργάνωση Americans United for Separation of Church and State, η οποία έχει ήδη κινηθεί νομικά κατά προηγούμενων θρησκευτικών πρωτοβουλιών στο Πεντάγωνο, υποστήριξε ότι το νέο γραφείο κινδυνεύει να δώσει στον χριστιανισμό προνομιακό ρόλο στη διαμόρφωση στρατιωτικής πολιτικής.

Η πρόεδρός της, Ρέιτσελ Λέιζερ, τόνισε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις οφείλουν να προστατεύουν τη θρησκευτική ελευθερία όλων των στελεχών, όπως προβλέπει το Σύνταγμα.

Και εκεί βρίσκεται η ουσία της αντιπαράθεσης.

Ο αμερικανικός στρατός περιλαμβάνει χριστιανούς, εβραίους, μουσουλμάνους, ινδουιστές, άθεους και ανθρώπους άλλων πεποιθήσεων. Για τους επικριτές του Χέγκσεθ, το θέμα δεν είναι αν ένας στρατιώτης μπορεί να προσεύχεται — αυτό αποτελεί κατοχυρωμένο δικαίωμα — αλλά αν μία συγκεκριμένη θρησκευτική παράδοση αρχίζει να παρουσιάζεται ως μέρος της επίσημης ταυτότητας του στρατεύματος.

Το Πεντάγωνο μπαίνει βαθύτερα στον πολιτισμικό πόλεμο

Η θρησκευτική διάσταση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Από τότε που ανέλαβε το Πεντάγωνο, ο Χέγκσεθ έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση σε μια ατζέντα «πολεμικού ήθους» και παραδοσιακών αξιών, καταργώντας πολιτικές που ο ίδιος συνδέει με τη λεγόμενη «woke» κουλτούρα.

Παράλληλα, στο Πεντάγωνο πραγματοποιούνται από το 2025 μηνιαίες θρησκευτικές εκδηλώσεις και προσευχές.

Γι’ αυτό και οι επικριτές του δεν αντιμετωπίζουν το νέο Γραφείο Θρησκευτικών Υποθέσεων ως μια απλή διοικητική μεταρρύθμιση.

Το θεωρούν μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής ταυτότητας μέσα στις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Κάπως έτσι, μια βιβλική αναφορά που ακούστηκε σε μια στρατιωτική βάση της Βιρτζίνια ξεπέρασε μέσα σε λίγες ώρες τα όρια του Πενταγώνου και άνοιξε συζήτηση από την Ουάσινγκτον μέχρι τον αραβικό κόσμο.

Γιατί πίσω από τις λέξεις του Χέγκσεθ βρίσκεται ένα πολύ πιο δύσκολο ερώτημα:

Πού τελειώνει η προσωπική πίστη και πού αρχίζει η κρατική εξουσία όταν η τελευταία κρατά στα χέρια της τα ισχυρότερα όπλα του κόσμου;