Ενέργεια, κρίσιμα ορυκτά και άμυνα στο επίκεντρο των συνομιλιών ΕΕ – Καναδά

Η ενεργειακή συνεργασία αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά πεδία της νέας σχέσης, μεταξύ Ε.Ε. και Καναδά, ο οποίος διαθέτει σημαντικά αποθέματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και κρίσιμων ορυκτών, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην προσπάθεια της Ευρώπης να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της. Ωστόσο, η δημιουργία μιας απευθείας ενεργειακής γέφυρας μεταξύ Καναδά και Ε.Ε. δεν είναι απλή υπόθεση, εξαιτίας της έλλειψης υποδομών και νομικού καθεστώτος. Σε κάθε περίπτωση πέρα από τις τωρινές συνομιλίες αναμένεται μ΄ ενδιαφέρον η Σύνοδος ΕΕ–Καναδά στις 29 και 30 Οκτωβρίου στο Μόντρεαλ, όπου αναμένεται να συγκεκριμενοποιηθούν οι τομείς και οι μηχανισμοί της νέας συνεργασίας.

Όπως επισημαίνει το καναδικό Global News, ο Καναδάς διαθέτει υποδομές για εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη δυτική του ακτή προς την Ασία, όμως δεν διαθέτει αντίστοιχη υποδομή στην ανατολική ακτή για μεγάλης κλίμακας εξαγωγές προς την Ευρώπη.

Το στοίχημα της ψηφιακής τεχνολογίας

Η κατασκευή νέων υποδομών θα μπορούσε να απαιτήσει ακόμη και μία δεκαετία. Μία από τις λύσεις που εξετάζονται βραχυπρόθεσμα είναι οι λεγόμενες συμφωνίες ανταλλαγής φορτίων LNG, ώστε ποσότητες που προορίζονται για την Ασία να μπορούν εμπορικά να αντικατασταθούν με φορτία προς την Ευρώπη.

Το βάρος και οι δυο πλευρές ρίχνουν στα κρίσιμα ορυκτά, που πρωτοστατεί η Κίνα, ειδικά μετά τη συνάντηση με τον Αμερικανό Πρόεδρο. Οι κινέζικες επιχειρήσεις, πέρα από τα δικά τους κοιτάσματα, όπως κι άλλες ασιατικές εταιρίες, έχουν αγοράσει γαίες στην Αφρική.

Ο Καναδός ηγέτης, Μαρκ Κάρνεϊ, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, υποστήριξε ότι Καναδάς και Ευρώπη πρέπει να συνεργαστούν για την ασφάλεια εφοδιασμού σε κρίσιμες πρώτες ύλες, αλλά και σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι ημιαγωγοί, η καθαρή ενέργεια και οι διαστημικές τεχνολογίες. Ο Καναδάς διαθέτει κοιτάσματα περισσότερων από 34 κρίσιμων ορυκτών και συγκαταλέγεται στους σημαντικούς παραγωγούς.

Η συνεργασία ήδη επεκτείνεται και στην άμυνα. Ο Καναδάς έχει ήδη ενταχθεί στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, το οποίο προβλέπει χρηματοδότηση ύψους 150 δισ. ευρώ για κοινές αμυντικές προμήθειες. Η συμμετοχή του δίνει στις καναδικές εταιρείες πρόσβαση σε συμβάσεις που χρηματοδοτούνται μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού, αν και μέχρι σήμερα η πρακτική συνεργασία παραμένει περιορισμένη.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η πρόταση για βαθύτερη συνεργασία στις νέες τεχνολογίες. Ο Κάρνεϊ έχει προτείνει τη δημιουργία μιας «τεχνολογικής συμμαχίας» με την Ευρώπη, με συνεργασία στην τεχνητή νοημοσύνη, τους κβαντικούς υπολογιστές, την κυβερνοασφάλεια και τα προηγμένα συστήματα πληροφορικής. Παράλληλα, οι δύο πλευρές εξετάζουν στενότερη συνεργασία στην έρευνα, την εκπαίδευση και την κινητικότητα φοιτητών και εργαζομένων.

Το «associate member» και τι πραγματικά σημαίνει

Παράλληλα με τις επιμέρους συμφωνίες, η πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για να γίνει ο Καναδάς το πρώτο συνδεδεμένο μέλος «associate member» της ΕΕ έχει ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση. Το καθεστώς αυτό, ωστόσο, δεν έχει σήμερα συγκεκριμένο νομικό ορισμό στις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, η πρόταση δεν σημαίνει ένταξη του Καναδά στην ΕΕ, αλλά αποτελεί μια νέα μορφή στενότερης συνεργασίας που θα πρέπει να καθοριστεί μέσα από τις διαπραγματεύσεις των δύο πλευρών.

Ο Καναδάς έχει ήδη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ μέσω της συμφωνίας CETA, ενώ η εμπορική σχέση έχει ενισχυθεί σημαντικά από την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας. Η νέα πρόταση έρχεται να επεκτείνει τη συνεργασία πέρα από το εμπόριο, σε τομείς όπως η ενέργεια, η άμυνα, τα κρίσιμα ορυκτά, η τεχνολογία και η ασφάλεια.

Ο  Κάρνεϊ έχει υπογραμμίσει ότι ο στόχος δεν είναι η δημιουργία ενός νέου γεωπολιτικού μπλοκ, αλλά η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και η διαφοροποίηση των οικονομικών και στρατηγικών σχέσεων του Καναδά. Όπως ανέφερε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η συνεργασία με την Ευρώπη θα μπορούσε να μειώσει τις εξαρτήσεις του Καναδά από μεμονωμένες χώρες ή εταιρείες σε κρίσιμους τομείς.