Γιατί αξίζει να παρατηρήσουμε τον Άντι Μπέρναμ

Η περίπτωση του Άντι Μπέρναμ αξίζει προσοχής ως μία πιθανή αλλαγή προτύπου ηγεσίας στη Βρετανία, κάτι που από μόνο του έχει σημασία σε αντιδιαστολή με την οικτρή αποτυχία του ηγετικού μοντέλου στην Ευρώπη και την αλματώδη επιρροή της ακροδεξιάς και των λαϊκιστών. Δεν είναι μόνο η σύνθεση μιας πολιτικής πρότασης συναισθηματισμού, στροφής στην κοινωνία και πολιτικού ρεαλισμού, ταυτόχρονα, που ακούσαμε από τον Βρετανό πρωθυπουργό στο συνέδριο των Εργατικών. Ίσως το πιό εντυπωσιακό απ΄ όλα ήταν η γενναία ομολογία ότι το Brexit “προκάλεσε περισσότερο κακό παρά καλό” και η προοπτική να ηγηθεί ο Μπάρναμ μιας εκστρατείας “ReJoin” (επανένταξης στην ΕΕ) μετά τις επόμενες εκλογές και εφόσον τις κερδίσει.

Από τον μοιραίο Ντέϊβιντ Κάμερον που, πριν δέκα χρόνια, έπαιξε στα ζάρια τις τύχες της Βρετανίας, και τους Μπόρις Τζόνσον και Νάϊτζελ Φαρατζ που ηγήθηκαν στον ακραίο λαϊκισμό του Brexit, έως την Τερέζα Μέϊ, τη Λιζ Τρας, τονΡίσι Σούνακ, ακόμα και τον Κιρ Στάρμερ, που επένδυσαν στην ουτοπία του “Brexit can work”, η βρετανική πολιτική σκηνή δεν έχασε μόνο χρόνο και οικονομικούς πόρους, ακόμα χειρότερα βύθισε το Ηνωμένο Βασιλείο στον διχασμό. Τα πρόσφατα παραδείγματα της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Ιρλανδίας που αυτονομούνται και επιθυμούν την σύνδεσή τους με την ΕΕ, είναι χαρακτηριστικά.

Μιλώντας στο BBC, ο Μπέρναμ επιβεβαίωσε πλήρως αυτό που υπονόησε στο συνέδριο των Εργατικών σχετικά με το “ReJoin EU”. Είπε πώς θα μπορούσε να κάνει εκστρατεία για την επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ στις επόμενες γενικές εκλογές και περιέγραψε τρεις επιλογές: Η μία είναι η επανένταξη στην ΕΕ, η άλλη η επανένταξη στην ενιαία αγορά του μπλοκ και η άλλη η τελωνειακή ένωση.

Η επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ δεν είναι καθόλου βέβαιη και δεν θα είναι και εύκολη. Ούτε, φυσικά, μπορεί να ισχυριστεί κανείς πώς θα βρει υποστηρικτές στις Βρυξέλλες και αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που έχουν βολευτεί στην αλλαγή των συσχετισμών και στον δυσλειτουργικό μικρομεγαλισμό του Βερολίνου και του Παρισιού. Εάν η ΕΕ διολισθήσει εντελώς στην απραξία, την πλήρη κατάρρευση του κοινωνικού κεκτημένου υπό το δόγμα της “πολεμικής οικονομίας”, και, εν τέλει, στην ακροδεξιά, δεν θα έχει καν νόημα να συζητήσει κανείς, μετά από μερικά χρόνια, την επανένταξη της Βρετανίας.

Παρόλα αυτά, το νέο πρότυπο που προβάλλει ο Μπέρναμ παραμένει ενδιαφέρον. Η συναισθηματικά φορτισμένη ομιλία του στο συνέδριο των Labours (συγκλόνισε η αναφορά στο όραμα του πατέρα του που πέθανε πριν λίγο καιρό από Αλτσχάϊμερ) καταχειροκροτήθηκε,κυρίως, επειδή “έσκισε το πολιτικό εγχειρίδιο των τελευταίων 40 ετών” (The Independent). Υποσχέθηκε να άρει την απαγόρευση της παρουσίας του Δημοσίου στις εταιρείες ύδρευσης (ανάκτηση του δημοσίου ελέγχου στο νερό), πώς θα μηδενίσει (από 5% που είναι σήμερα) τον ΦΠΑ στο ηλεκτρικό ρεύμα, εκτεταμένα δημόσια προγράμματα στέγασης κ.ά. Και φάνηκε ρεαλιστής και έτοιμος να αναλάβει το πολιτικό κόστος της αλλαγής του συστήματος “triple lock” για τις συντάξεις (ένα σύστημα που όχι μόνο τις κρατά σταθερές, ενίοτε τις αυξάνει σημαντικά, σε σύνδεση με τον πληθωρισμό και το κόστος ζωής) για να χρηματοδοτήσει ένα Εθνικό Ταμείο Φροντίδας- κάτι που δεν χαροποίησε, προφανώς, τα εργατικά συνδικάτα.

Στις σημερινές συνθήκες οικονομικής και ενεργειακής κρίσης, ο Μπέρναμ ανακοίνωσε πολιτικές που θα έπρεπε εδώ και καιρό να έχει σκεφτεί και αποφασίσει η ΕΕ. Αντ’ αυτού, η Γερμανία του Μερτς, ως ατμομηχανή (όχι, πιά, της οικονομίας) της ευρωπαϊκής εσωστρέφειας και προπύργιο της πιο τοξικής και ακραίας έκφρασης της ακροδεξιάς, καθοδηγεί την Ευρώπη στον διχασμό και την αποδόμηση του κοινωνικού της μοντέλου.

Γι’ αυτό η περίπτωση Μπέρναμ αποκτά υπεραξία. Ως ένα πρότυπο απέναντι στο ευρωπαϊκό κενό. Έχει μπροστά του δύο χρόνια μέχρι τις εκλογές (2029) για να πείσει τους Βρετανούς, σ’ αυτό το διάστημα, δε, θα δοκιμαστεί ως προς τις σχέσεις που θα προσπαθήσει να αναπτύξει με την Ευρώπη, τον τρόπο που θα αντιμετωπίσει τον Τραμπ και τις βρετανικές παραφυάδες του (Φάρατζ) που καλπάζουν στις δημοσκοπήσεις, ενώ θα έχει ενδιαφέρον το πώς θα σταθεί ως προς τους δύο ανοικτούς πολέμους (ρωσοουκρανικό, Μέση Ανατολή).

Αναμφίβολα, αξίζει να τον παρακολουθήσουμε. Και, ακόμα περισσότερο, αξίζει να τον μελετήσει η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία που έχει απωλέσει την σύνδεσή της με τις κοινωνίες, αλλά και η εγχώρια κεντροαριστερά που παλινωδεί και ανατροφοδοτεί τον κατακερματισμό της.

'I'm not getting rid of the triple lock completely, I'm adjusting it'

Andy Burnham spoke to #BBCBreakfast about plans to end the existing state pension triple lock from 2030 to help fund a new national care servicehttps://t.co/wSmKyAQU4d pic.twitter.com/PGFeIXjVai

— BBC Breakfast (@BBCBreakfast) September 30, 2026

'I'm considering everything that might help people in very difficult times'

Andy Burnham has told #BBCBreakfast he is still looking at what extra support he can give people to deal with the rising cost of energy bills and fuel, but 'people wouldn't thank me for making unfunded… pic.twitter.com/HA70H0gaxM

— BBC Breakfast (@BBCBreakfast) September 30, 2026