CNN: Ο κόσμος του Τραμπ- Πώς επιταχύνει ο ίδιος την παγκόσμια αστάθεια

Στη Νέα Υόρκη είναι στραμμένο σήμερα (22/09) το ενδιαφέρον της διεθνούς διπλωματίας, καθώς οι ηγέτες του κόσμου συγκεντρώνονται για την ετήσια Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και αναμένεται και η ομιλία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιστρέφει στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και αναμένεται να δώσει ομιλία περίπου στις 17:00 (ώρα Ελλάδας) σε μια ταραχώδη συγκυρία για τον κόσμο αλλά και για την προεδρία του. Όπως αναφέρει το CNN, οι δύο μεγάλοι πόλεμοι του πλανήτη, στο Ιράν και στην Ουκρανία, δεν περιορίζονται πλέον, παράλληλα, οι ειδικοί προειδοποιούν για καταστροφικά σενάρια στα οποία η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να εξαφανίσει την ανθρωπότητα, η ραγδαία άνοδος των τιμών της ενέργειας κλονίζει τις βιομηχανικές οικονομίες και η δημοτικότητά του καταρρέει.

Εν τω μεταξύ, οι παγκόσμιοι θεσμοί που στήριζαν τη σχετική σταθερότητα καταρρέουν. Τα Ηνωμένα Έθνη, όπου συγκεντρώνονται αυτή την εβδομάδα οι ηγέτες του κόσμου, φαίνονται ανίκανα, καθώς οι ισχυροί ηγέτες περιφρονούν τις βασικές αξίες τους: τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη διεθνή βοήθεια.

Σε οποιαδήποτε άλλη περίοδο των τελευταίων 80 ετών, οι ΗΠΑ θα συνέβαλαν στην αποκατάσταση της σταθερότητας. Ωστόσο, παραδόξως, η υπερδύναμη της Δύσης αποτελεί πλέον παράγοντα παγκόσμιας αστάθειας, περιγράφει το CNN.

«Η Αμερική άλλαξε»

Η ετήσια ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έρχεται σε μια στιγμή που η δημοτικότητά του καταρρέει ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου και ενώ βρίσκεται εγκλωβισμένος σε έναν πόλεμο που είχε ορκιστεί να μην συμμετέχει ποτέ.

Ωστόσο, ο Τραμπ αναμένεται να υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ τόσο ισχυρές ή τόσο σεβαστές. Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι θα καυχηθεί για τη διάδοση της παγκόσμιας ειρήνης και την αντιμετώπιση κρίσεων που οι προκάτοχοί του απέφυγαν.

«Η χώρα μας χαίρει και πάλι σεβασμού. Μας σέβονται όσο ποτέ άλλοτε. Πηγαίνω σε συναντήσεις και όλοι σηκώνονται όρθιοι. Δεν σηκώνονταν όρθιοι για τον προηγούμενο πρόεδρό μας· δεν τους ένοιαζε για αυτόν», δήλωσε ο Τραμπ νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος του κόσμου δεν συμφωνεί.

Σύμμαχοι που έχουν περιθωριοποιηθεί, όπως ο Καναδάς και χώρες της Ευρώπης, σπεύδουν – όσο και αν φαίνεται απίστευτο – να ενωθούν για να προστατευθούν από τον πρώην εγγυητή της ασφάλειάς τους: τις ΗΠΑ. Η εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ, που γίνονται ολοένα και πιο άγριες, εξαφανίζεται.

«Η Αμερική έχει αλλάξει», δήλωσε τον περασμένο μήνα ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ. Ωστόσο, ενώ ο Τραμπ οραματίζεται τις ΗΠΑ ως υπέρτατες, η δύναμή τους φαίνεται πλέον εύθραυστη.

Η επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος, παρά όλα όσα του έριξε ο Τραμπ, γελοιοποιεί τη ρητορική του περί κυριαρχίας. Ο πόλεμος που, σύμφωνα με τον Τραμπ, θα τελείωνε σε λίγες εβδομάδες, αλλά πλησιάζει τον όγδοο μήνα, αποκαλύπτει τα όρια της αμερικανικής δύναμης. Η πεποίθηση του Τραμπ ότι αποτελεί παγκόσμια επιτυχία αγνοεί τα στοιχεία από πολλές δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι αντιμετωπίζεται με περιφρόνηση σε όλο τον κόσμο. Είναι το διεθνές αντίστοιχο της αλαζονικής του δήλωσης ότι οι ΗΠΑ διανύουν μια «χρυσή εποχή» στο εσωτερικό, ακόμη και όταν οι ψηφοφόροι του απονέμουν τα χαμηλότερα ποσοστά αποδοχής.

Στην πρώτη του ομιλία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, το 2017, ο Τραμπ παρουσίασε μια εξωτερική πολιτική που θα ταρακουνούσε τη Δύση μέχρι τα θεμέλιά της. «Ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, θα βάζω πάντα την Αμερική πρώτη, ακριβώς όπως εσείς, ως ηγέτες των χωρών σας, θα βάζετε πάντα – και πρέπει πάντα να βάζετε – τις χώρες σας πρώτες», είπε. Κατά τη δεύτερη θητεία του, ολοκλήρωσε αυτή τη μεταμόρφωση.

Ο «Τραμπ 2.0» αναβίωσε τον ιμπεριαλισμό, ειδικά στο Δυτικό Ημισφαίριο. Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας πρόκειται να γεμίσει τα αποθέματα των ΗΠΑ στο πλαίσιο μιας 100ετούς παραχώρησης, μετά την ανατροπή του δικτάτορα Νικολάου Μαδούρο από τον Τραμπ και την αποδοχή της Ντέλσι Ροντρίγκεζ, της εικονικής ηγέτιδας ενός καθεστώτος που αρνείται τη δημοκρατία, με την οποία αναμένεται επίσης να συναντηθεί αυτή την εβδομάδα.

Η έκρηξη επιτυχίας στη Βενεζουέλα γέννησε μια αλαζονεία που έπεισε τον Τραμπ ότι θα μπορούσε να καταστρέψει με παρόμοιο τρόπο το καθεστώς στο Ιράν. Τώρα είναι ένας ακόμη Αμερικανός πρόεδρος που έχει βυθιστεί σε έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή τον οποίο δεν μπορεί ούτε να κερδίσει ούτε να εγκαταλείψει.

Η Τεχεράνη έχει δώσει το ίδιο μάθημα για το πώς ο σύγχρονος πόλεμος με τη χρήση drones μπορεί να ταπεινώσει μια μεγάλη δύναμη, όπως έκανε το Κίεβο στη Μόσχα, παρά το γεγονός ότι τόσο η Ουκρανία όσο και το Ιράν υπέστησαν καταστροφικές ζημιές.

Ο Τραμπ συνειδητοποίησε επίσης πέρυσι μια άλλη νέα πραγματικότητα της γεωπολιτικής του 21ου αιώνα. Ο εμπορικός πόλεμος του με την Κίνα έληξε όταν το Πεκίνο περιόρισε τις εξαγωγές ορυκτών σπάνιων γαιών, τα οποία τροφοδοτούν την αμερικανική τεχνολογία και μια οικονομία που εξαρτάται υπερβολικά από την τεχνητή νοημοσύνη.

Ένας παραδοσιακός πρόεδρος θα συγκέντρωνε παγκόσμιες συμμαχίες για την αντιμετώπιση κοινών απειλών. Ωστόσο, οι δασμολογικοί πόλεμοι του Τραμπ και οι απειλές κατά της κυριαρχίας προκάλεσαν αυτό που ο Κάρνι αποκαλεί «ρήξη» στα συστήματα συμμαχιών που η Ουάσιγκτον είχε χρησιμοποιήσει ως πολλαπλασιαστή δύναμης.

Το ζήτημα της εμπιστοσύνης

Η διάσπαση των αμερικανικών συμμαχιών ίσως να ήταν αδιανόητη πριν από τον Τραμπ. Ωστόσο, το να εξοργίζει τους συμμάχους δεν είναι απλώς ένα περιστατικό, αποτελεί νίκη για το κίνημα «MAGA», το οποίο ενοχλούνταν από το γεγονός ότι οι σύμμαχοι δημιουργούσαν δαπανηρά κράτη πρόνοιας υπό την αμυντική ασπίδα των ΗΠΑ.

Υπάρχει επίσης μια αναμφισβήτητη στρατηγική νίκη για τις ΗΠΑ, καθώς οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να αντιμετωπίζουν σοβαρά τη χρηματοδότηση της δικής τους άμυνας.

Ο πρόεδρος είχε επίσης δίκιο να ανησυχεί για την αυξανόμενη γεωπολιτική πρόκληση καθώς λιώνουν οι πάγοι των πόλων. Ωστόσο, η επιθετική στάση του δείχνει επίσης πώς υπονομεύει τη δύναμη της Αμερικής. Θα μπορούσε εύκολα να είχε επιτύχει τη νέα αμυντική συμφωνία που θα υπογράψει με τη Γροιλανδία αυτή την εβδομάδα, για παράδειγμα, χωρίς να απειλήσει να εισβάλει σε ένα κυρίαρχο έδαφος της Δανίας, μέλους του ΝΑΤΟ.

Τα λάθη του Τραμπ

Μια τέτοια συμπεριφορά ενδέχεται να σπαταλά τη δύναμη των ΗΠΑ για τα επόμενα χρόνια.

Ο Τραμπ δεν ευθύνεται για την τρομακτική γρήγορα εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και τη δυνατότητά της να αλλάξει τον κόσμο. Οι πολιτικές των ΗΠΑ που, χωρίς να το θέλουν, ενισχύουν την Κίνα, επιλέχθηκαν από προηγούμενους προέδρους. Το μίσος του Πούτιν για τη Δύση, που φουντώνει εδώ και καιρό, μπορεί να αναχθεί στην ήττα του Ψυχρού Πολέμου.

Το κλίμα άρχισε να αλλάζει πολύ πριν ο Τραμπ κερδίσει τον Λευκό Οίκο, ακόμα κι αν ο ίδιος εξακολουθεί να το αρνείται. Και η Δύση δεν σκέφτηκε ποτέ πραγματικά τι θα ακολουθούσε, όταν οι αναμνήσεις της ενότητας της δεκαετίας του 1940 ξεθώριασαν μαζί με τη «μεγαλύτερη γενιά».

Ωστόσο, το… ταμπεραμέντο του αποτελεί πλέον καθρέφτη της πολιτικής εποχής στην οποία κυβερνά. Θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ακόμη πιο ακραία σύγκρουση των παγκόσμιων προκλήσεων. Και τροφοδοτεί ερωτήματα που συσσωρεύονται εδώ και καιρό σχετικά με τη βιωσιμότητα της αμερικανικής ισχύος.