Η πολιτική σταθερότητα απαιτεί και θεσμική σταθερότητα…

Για την κυβέρνηση τα μη κρατικά ΑΕΙ ήταν μία εμβληματική μεταρρύθμιση που, παρότι προκάλεσε αντιδράσεις, εφαρμόστηκε και διαφημίστηκε ως μεγάλη τομή στο εκπαιδευτικό σύστημα που έφερε στη χώρα σημαντικές επενδύσεις από ξένα πανεπιστήμια. Η πρόσφατη απόφαση, όμως, του Συμβουλίου Επικρατείας ανέδειξε σοβαρές θεσμικές δυσλειτουργίες και νομοθετικά κενά. Η κατάσταση, όμως, είναι χειρότερη απ΄ ότι φαίνεται.

Η επιστολή του επικεφαλής ενός εξ αυτών, του Keele Univercity, ήρθε να αποκαλύψει πώς η προβεβλημένη μεταρρύθμιση αφέθηκε στην τύχη της με μεγάλη προχειρότητα. Ο πανεπιστημιακός Οδυσσέας Ζώρας, που εγκαλεί την κυβέρνηση για “συστηματική υπονόμευση” του νόμου που ψήφισε, δεν είναι ένα τυχαίο πρόσωπο και δεν εμφορείται βεβαίως από κάποια αντιπολιτευτική διάθεση.

Είναι ο άνθρωπος που προετοίμασε ολόκληρο το θεσμικό πλαίσιο για τα μη κρατικά ΑΕΙ, επί της θητείας δύο υπουργών Παιδείας, της Νίκης Κεραμέως και του Κυριάκου Πιερρακάκη, για να γίνει τελικά νόμος του κράτους που πολιτικά πιστώθηκε στον δεύτερο.

Αν η απόφαση του ΣτΕ έφερε στο φως την θεσμική προχειρότητα στην ίδρυσή τους, η παραίτηση Ζώρα από το Keele και η δημόσια παρέμβασή του αποκαλύπτουν κάτι περισσότερο.

Τι αναφέρει ο άνθρωπος που εκπόνησε το θεσμικό πλαίσιο ώστε να μετουσιωθεί σε “νόμο Πιερρακάκη” και να ενισχύσει το μεταρρυθμιστικό προφίλ της κυβέρνησης:

1. “Δεν μπορώ, ωστόσο, αποχωρώντας, να αποσιωπήσω μία πραγματικότητα που όλο αυτό το διάστημα δεν επιβάρυνε απλώς αλλά συστηματικά-η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας-υπονόμευσε το έργο μας: τη διαρκή αδράνεια και τις παλινωδίες της πολιτείας στην υλοποίηση του ίδιου του νομοθετικού πλαισίου που η ίδια θέσπισε για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.
2. Δεν αρκεί να ψηφίζεται ένας νόμος αν η εφαρμογή του αφήνεται στην τύχη. Χρειάζεται πολιτική βούληση, θεσμική συνέπεια και έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων που η ίδια η πολιτεία όφειλε να έχει προβλέψει.
3. Οφείλω να το πω χωρίς περιστροφές: η πολιτεία δεν στάθηκε στο ύψος της δέσμευσης που η ίδια ανέλαβε. Καλωσόρισε την επένδυση, αλλά δεν διασφάλισε το θεσμικό της πλαίσιο. Υποσχέθηκε σταθερότητα αλλά άφησε τα ιδρύματα εκτεθειμένα σε νομική αβεβαιότητα που θα μπορούσε -και έπρεπε- να είχε αποφευχθεί. Η θεσμική σταθερότητα δεν είναι φιλοφρόνηση προς τους επενδυτές. Είναι υποχρέωση του κράτους δικαίου.”

Που καταλήγουμε: το ΣτΕ επισήμανε τα θεσμικά κενά και αφαίρεσε τις άδειες λειτουργίας από ορισμένα εκ των ιδρυμάτων αυτών, οι “επενδυτές” εμφανίζονται εξοργισμένοι διότι άλλα τους υποσχέθηκαν και άλλα συνάντησαν, ο δε εμπνευστής του νόμου καταγγέλει πώς η κυβέρνηση δεν διασφάλισε το θεσμικό πλαίσιο και δεν διαμόρφωσε συνθήκες σταθερότητας.

Ο Ζώρας δεν διευκρινίζει εάν η αρχή του προβλήματος ήταν στην περίοδο της θητείας Πιερρακάκη -μετά την ψήφιση του νόμου-, ή της Σοφίας Ζαχαράκη που τον διαδέχτηκε. Έχει σημασία, όμως το γεγονός ότι μία τόσο σοβαρή μεταρρύθμιση μένει μετέωρη και απαιτούνται εμβαλωματικές παρεμβάσεις μήπως και διασωθεί, το χρεώνεται η ίδια η κυβέρνηση.

Μπορεί το Keele να μην είναι Harvard, Columbia, ή MIT (που την περίοδο ψήφισης του νόμου υποτίθεται ότι συνωστίζονταν για να “επενδύσουν” στην Ελλάδα), όμως είναι βέβαιο πώς η παρέμβαση Ζώρα και το “μπάχαλο” που ανέδειξε το ΣτΕ θα φτάσουν με ταχύτητα φωτός σε κάθε δυνητικό ανάλογο “επενδυτή”.

Ποιός ή τι φταίει, ας το βρουν στο Μαξίμου. Όταν, όμως, έχεις αναγαγάγει την πολιτική σταθερότητα σε πολιτικό έμβλημα απαιτείται με συνέπεια να εγγυάσαι και την θεσμική σταθερότητα. Κι αυτή τη φορά δεν φταίει καμία αντιπολίτευση, ιδιαίτερα όταν τα βασικά κόμματα αυτής έχουν προσχωρήσει ,λιγότερο ή περισσότερο, στην ιδέα περί μη κρατικών (μη κερδοσκοπικών) ΑΕΙ και επισημαίνουν μόνο την ανάγκη για δημόσιο έλεγχο.

Υ.Γ Σε μία πρόσφατη δημοσκόπηση (Opinion Poll), η κοινωνία είναι διχασμένη σχετικά με την αναγκαιότητα ίδρυσης τέτοιων πανεπιστημίων. Κυρίως στην ηλικιακή κατηγορία 17-29 ετών. Όσα συμβαίνουν είναι πολύ πιθανό να μεταστρέψουν την κοινή γνώμη και να υπονομεύσουν εντελώς μία προσπάθεια που, υπό προϋποθέσεις, θα είχε θετικό αποτέλεσμα.