Ισραήλ-Λίβανος: Το σχέδιο που μπορεί να αλλάξει τα πάντα στις διαπραγματεύσεις

Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στον Λίβανο και το Ισραήλ εισέρχονται στην πιο κρίσιμη φάση τους, όμως πίσω από τις κλειστές πόρτες της Ρώμης εξελίσσεται ένα παρασκήνιο που θυμίζει πολιτικό θρίλερ. Η έβδομη συνάντηση των δύο πλευρών δεν αφορά πλέον γενικές δεσμεύσεις, αλλά το αν όσα συμφωνήθηκαν μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι λεγόμενες «πειραματικές ζώνες», που θεωρούνται το πρώτο ουσιαστικό τεστ αξιοπιστίας της διαδικασίας. Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό του Λιβάνου η πολιτική αντιπαράθεση οξύνεται, με την κυβέρνηση και τη Χεζμπολάχ να ανταλλάσσουν σφοδρές κατηγορίες, ενώ οι διεθνείς παίκτες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, γνωρίζοντας ότι μια αποτυχία θα μπορούσε να ανατρέψει τις εύθραυστες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

Σπύρος Σιδέρης

Οι «πειραματικές ζώνες» στο επίκεντρο

Η νέα συνάντηση στη Ρώμη επικεντρώνεται στην αξιολόγηση των περιοχών που έχουν ενταχθεί στο πιλοτικό μοντέλο εφαρμογής της συμφωνίας. Οι στρατιωτικές αντιπροσωπείες των δύο χωρών εξετάζουν κατά πόσο το μοντέλο μπορεί να επεκταθεί σε νέες περιοχές της νότιας λιβανικής επικράτειας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Βηρυτός προτίθεται να ζητήσει τη δημιουργία μιας δεύτερης πειραματικής ζώνης, αυτή τη φορά σε περιοχές που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο. Η λιβανική πλευρά εκτιμά ότι μόνο έτσι θα αποδειχθεί στην πράξη η πρόθεση υλοποίησης της συμφωνίας και όχι απλώς η διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας.

Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένουν τα δύσκολα ζητήματα των χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων, της ασφάλειας στον νότιο Λίβανο και της χρηματοδότησης για την ανοικοδόμηση των περιοχών που επλήγησαν από τις συγκρούσεις.

Η μεγάλη διαφωνία που μπορεί να μπλοκάρει τη συμφωνία

Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών εξακολουθούν να είναι σημαντικές.

Ο λιβανικός στρατός φέρεται να ζητά την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από περιοχές που εξακολουθούν να θεωρούνται κατεχόμενες, υποστηρίζοντας ότι μια νέα πιλοτική εφαρμογή χωρίς ουσιαστικές αποχωρήσεις δεν θα είχε πολιτικό αντίκρισμα στο εσωτερικό της χώρας.

Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ συνδέει κάθε νέα αποχώρηση με πρόσθετες εγγυήσεις ασφαλείας και κυρίως με τον περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για οποιαδήποτε ευρύτερη συμφωνία, καθώς δύσκολα μπορεί να γίνει αποδεκτό από το σύνολο του λιβανικού πολιτικού συστήματος.

Παρασκήνιο, πιέσεις και τα σχέδια των μεγάλων δυνάμεων

Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις εξελίσσεται έντονο διπλωματικό παρασκήνιο.

Η Ιταλία, που φιλοξενεί τις συνομιλίες, επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της ως αξιόπιστου διαμεσολαβητή, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να προωθούν μια στρατηγική σταδιακής επέκτασης των πειραματικών ζωνών, με στόχο να δημιουργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης πριν ανοίξουν τα πιο δύσκολα κεφάλαια.

Την ίδια στιγμή, διπλωματικοί κύκλοι δεν αποκλείουν μια περιορισμένη συμφωνία-γέφυρα, που θα επιτρέψει στις δύο πλευρές να εμφανίσουν πολιτικά οφέλη χωρίς να επιλυθούν οριστικά όλα τα ανοιχτά ζητήματα.

Η αυξημένη παρουσία στρατιωτικών αξιωματούχων στις συνομιλίες ενισχύει την εκτίμηση ότι το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί από τις πολιτικές διακηρύξεις στις πρακτικές λεπτομέρειες εφαρμογής.

Σκληρή πολιτική σύγκρουση στη Βηρυτό

Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, στο εσωτερικό του Λιβάνου η πολιτική αντιπαράθεση γίνεται ολοένα πιο έντονη.

Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, κατηγόρησε την πολιτική ηγεσία ότι οδηγείται σε επικίνδυνες υποχωρήσεις απέναντι στο Ισραήλ και κάλεσε σε εθνικό διάλογο με τη συμμετοχή της οργάνωσης.

Η απάντηση του πρωθυπουργού Ναουάφ Σαλάμ ήταν άμεση. Κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι οδήγησε τη χώρα σε πολεμικές περιπέτειες, προσφέροντας στο Ισραήλ τα προσχήματα για στρατιωτικές επιχειρήσεις, καταστροφές και μαζικούς εκτοπισμούς αμάχων.

Η αντιπαράθεση αυτή αποτυπώνει το βαθύ πολιτικό ρήγμα που διαπερνά τον Λίβανο, με τις συνομιλίες να μετατρέπονται σε ακόμη ένα πεδίο εσωτερικής σύγκρουσης.

Μπορεί τελικά να υπάρξει «λευκός καπνός»;

Παρά τις δυσκολίες, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η τρέχουσα φάση των επαφών είναι η πιο ουσιαστική των τελευταίων μηνών, καθώς το ενδιαφέρον έχει πλέον στραφεί στην εφαρμογή όσων έχουν συμφωνηθεί.

Ωστόσο, οι διαφωνίες γύρω από την ασφάλεια, την παρουσία της Χεζμπολάχ και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια.

Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν οι πειραματικές ζώνες μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα για μια σταδιακή αποκλιμάκωση ή αν θα προστεθούν στη μακρά λίστα των προσπαθειών που έμειναν χωρίς αποτέλεσμα. Μέχρι τότε, το βλέμμα παραμένει στραμμένο στη Ρώμη, όπου κάθε κίνηση και κάθε διαρροή αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.