Ισραήλ: Το παρασκήνιο που μπλοκάρει τη συμφωνία για τη Γάζα

Οι ισραηλινές αμυντικές δυνάμεις παρεμβαίνουν πλέον ανοιχτά στη διαπραγμάτευση για τη Γάζα, στηρίζοντας τη σκληρή γραμμή του Μπενιαμίν Νετανιάχου και θέτοντας τρεις όρους πριν από οποιαδήποτε αποχώρηση στρατευμάτων. Πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις έχει στηθεί ένα σκληρό παζάρι ανάμεσα στην ισραηλινή κυβέρνηση, το αμερικανικής έμπνευσης Συμβούλιο Ειρήνης, τους μεσολαβητές και τη Χαμάς. Μια λέξη αφαιρέθηκε από ανακοίνωση, μια κρίσιμη συνάντηση περιγράφηκε ως «δύσκολη» και ένα σχέδιο που προέβλεπε παράλληλα βήματα φαίνεται να άλλαξε κατεύθυνση μέσα σε λίγες ώρες. Το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν εγκαταλείπει την αποκαλούμενη κίτρινη γραμμή, η Χαμάς μιλά για ανατροπή των συμφωνηθέντων και ο Νικολάι Μλαντένοφ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας αποστολής όπου κάθε φράση μπορεί να κρίνει αν η εκεχειρία θα περάσει στη δεύτερη φάση ή θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο.

Οι τρεις όροι του ισραηλινού στρατού

Σύμφωνα με την ισραηλινή δημόσια ραδιοτηλεόραση Καν, η στρατιωτική ηγεσία έχει καταθέσει τρεις βασικές προϋποθέσεις για τη συμφωνία των δεκαπέντε σημείων που παρουσίασε το Συμβούλιο Ειρήνης.

Η πρώτη αφορά την πλήρη ελευθερία στρατιωτικής δράσης μέσα στη Γάζα. Οι ανώτατοι αξιωματικοί απορρίπτουν οποιοδήποτε πλαίσιο θα περιόριζε τη δυνατότητα του στρατού να επεμβαίνει όταν θεωρεί ότι προκύπτει νέα απειλή για το Ισραήλ.

Η δεύτερη «κόκκινη γραμμή» αφορά τα όπλα που πρόκειται να παραδώσει η Χαμάς. Ο ισραηλινός στρατός απαιτεί άμεση εποπτεία της διαδικασίας και δεν δέχεται ο έλεγχος να περάσει αποκλειστικά στην τεχνοκρατική παλαιστινιακή διοίκηση που προβλέπεται να αναλάβει τη διακυβέρνηση του θύλακα.

Ο τρίτος και πλέον κρίσιμος όρος είναι ότι δεν πρέπει να υπάρξει ούτε μερική ούτε σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων πριν ολοκληρωθεί ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς.

Η συνάντηση που άλλαξε τις διατυπώσεις

Οι απαιτήσεις του στρατού ενισχύουν τη θέση του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος συναντήθηκε στην Ιερουσαλήμ με τον Νικολάι Μλαντένοφ, ανώτατο εκπρόσωπο για τη Γάζα στο Συμβούλιο Ειρήνης.

Ισραηλινές πηγές χαρακτήρισαν τη συνάντηση ιδιαίτερα δύσκολη. Ο Μλαντένοφ και ο σύμβουλος του Συμβουλίου, Άρι Λάιτστοουν, φέρονται να ζήτησαν από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό να περιορίσει τις επιθέσεις και να τηρήσει το αμερικανικό σχέδιο. Ο Νετανιάχου αρνήθηκε, επικαλούμενος τη συνεχιζόμενη απειλή από τη Χαμάς.

Λίγο αργότερα, το Συμβούλιο Ειρήνης ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ δεν θα αρχίσει να αποσύρεται πίσω από την κίτρινη γραμμή πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία αφοπλισμού.

Η λεπτομέρεια που προκάλεσε αναστάτωση ήταν η αφαίρεση της λέξης «πλήρης» από προηγούμενη εκδοχή της ανακοίνωσης για την ισραηλινή αποχώρηση. Η αλλαγή ερμηνεύτηκε ως σαφής μετατόπιση προς τις θέσεις της ισραηλινής κυβέρνησης.

Το παρασκήνιο του αφοπλισμού

Το Ισραήλ δεν διαφωνεί μόνο με το χρονοδιάγραμμα. Αντιδρά και στη συμμετοχή εκπροσώπων του Κατάρ και της Τουρκίας στη διεθνή επιτροπή που θα επιβλέπει την εφαρμογή του αφοπλισμού.

Παράλληλα, απορρίπτει την πρόταση για αποθήκευση των βαρέων όπλων και ζητά την καταστροφή τους. Η διαφορά είναι ουσιαστική: η αποθήκευση θα μπορούσε να επιτρέψει τη μελλοντική ανάκτηση του οπλισμού, ενώ η καταστροφή του θα περιόριζε δραστικά τις στρατιωτικές δυνατότητες της Χαμάς.

Το σκηνικό περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τον ισχυρισμό του Ισραήλ ότι δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του Καΐρου για το συγκεκριμένο σχέδιο και δεν είχε τη δυνατότητα να καταθέσει εγκαίρως τις ενστάσεις του.

Ανακούφιση στο Ισραήλ, οργή στη Χαμάς

Η αλλαγή στάσης του Συμβουλίου Ειρήνης προκάλεσε ικανοποίηση στο Ισραήλ. Η συνεδρίαση του περιορισμένου υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας μετατέθηκε, σε μια κίνηση που ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος.

Στην άλλη πλευρά, η Χαμάς αντέδρασε έντονα, ζητώντας επίσημες εξηγήσεις για την εφαρμογή της δεύτερης φάσης της εκεχειρίας. Ο νέος επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της οργάνωσης, Χαλίλ αλ Χάγια, συναντήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με τον επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν.

Ο αλ Χάγια χαρακτήρισε τις τελευταίες συνομιλίες «καθοριστικές» και κάλεσε τους μεσολαβητές να υποχρεώσουν το Ισραήλ να τηρήσει τις δεσμεύσεις του.

Οι εκλογές βαραίνουν τις αποφάσεις

Η εσωτερική πολιτική σκηνή του Ισραήλ επηρεάζει άμεσα τη διαπραγμάτευση. Ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με δύσκολη εκλογική αναμέτρηση, ενώ οι ακροδεξιοί εταίροι του ζητούν συνέχιση της πίεσης στη Χαμάς και διατήρηση της στρατιωτικής παρουσίας στη Γάζα.

Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς έχει ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για τη διατύπωση του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι αποκλίνει από όσα θεωρούσε συμφωνημένα το Ισραήλ.

Η ισραηλινή πλευρά φαίνεται να ποντάρει σε δύο εκτιμήσεις: ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν επιθυμεί ανοιχτή σύγκρουση με το Ισραήλ και ότι η Χαμάς εμφανίζεται πιο ευέλικτη εξαιτίας της στρατιωτικής πίεσης και της αποδυνάμωσης των περιφερειακών της στηριγμάτων.

Ωστόσο, οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η οργάνωση μπορεί να αποδεχθεί διοικητικές αλλαγές χωρίς να εγκαταλείψει τον πραγματικό έλεγχο. Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει μια τεχνοκρατική κυβέρνηση στο προσκήνιο, με τη Χαμάς να διατηρεί επιρροή από τα παρασκήνια.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται και ο κίνδυνος: οι τρεις ισραηλινές «κόκκινες γραμμές» μπορεί να μην λειτουργήσουν ως βάση συμφωνίας, αλλά ως ο μηχανισμός που θα τινάξει στον αέρα τη δεύτερη φάση της εκεχειρίας.