Νέα ηγεσία στη Χαμάς: Ο Χαλίλ αλ-Χάγια αναλαμβάνει τα ηνία – Το παρασκήνιο και οι αποφάσεις που θα κρίνουν τη Γάζα

Η Χαμάς αποκτά νέα ηγεσία σε μια από τις πιο επικίνδυνες περιόδους της ιστορίας της. Η εκλογή του Χαλίλ αλ-Χάγια στην προεδρία του πολιτικού γραφείου βρίσκει την παλαιστινιακή οργάνωση αντιμέτωπη με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Γάζα, τις εύθραυστες διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός και την αυξανόμενη διεθνή πίεση. Ο νέος επικεφαλής θα πρέπει να χαράξει τη στρατηγική απέναντι στο Ισραήλ, να διατηρήσει τη συνοχή ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική πτέρυγα και να ισορροπήσει στις σχέσεις με το Ιράν, το Κατάρ, την Τουρκία και την Αίγυπτο. Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό της Χαμάς παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα: οι όροι για τον τερματισμό του πολέμου, το μέλλον του οπλισμού της και η θέση της οργάνωσης στη μεταπολεμική Γάζα.

Σπύρος Σιδέρης

Ο αλ-Χάγια αναλαμβάνει, επομένως, όχι απλώς μια ηγετική θέση, αλλά την ευθύνη για αποφάσεις που μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη την περιοχή.

Η σκληρή μάχη για την ηγεσία

Η εκλογή του νέου προέδρου του πολιτικού γραφείου ολοκλήρωσε μια εσωτερική διαδικασία με έντονο παρασκήνιο και ισχυρές αντιπαραθέσεις.

Σύμφωνα με πηγές της οργάνωσης που επικαλείται η αραβική εφημερίδα Asharq Al-Awsat, ο Χαλίλ αλ-Χάγια εξασφάλισε την υποστήριξη στελεχών που θεωρούνται πολιτικά κοντά στον πρώην ηγέτη της Χαμάς, Γιαχία Σινουάρ. Ο αλ-Χάγια είχε διατελέσει αναπληρωτής του Σινουάρ στην ηγεσία της Γάζας και συμμετείχε στενά στη διαμόρφωση της πολιτικής της οργάνωσης.

Οι ίδιες πηγές περιγράφουν μια σκληρή αναμέτρηση με τον πρώην επικεφαλής της Χαμάς Χάλεντ Μεσάαλ, ο οποίος εκπροσωπεί μια περισσότερο επιφυλακτική προσέγγιση ως προς τη στενή σύνδεση με την Τεχεράνη. Η πρώτη ψηφοφορία, σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεν ανέδειξε νικητή, γεγονός που αποτυπώνει την ένταση της εσωτερικής αντιπαράθεσης.

Μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, ο Μεσάαλ συνεχάρη τον αλ-Χάγια και δήλωσε ότι σέβεται την απόφαση του Συμβουλίου Σούρα, διαβεβαιώνοντας ότι θα συνεργαστεί μαζί του. Η δημόσια τοποθέτησή του είχε στόχο να προβάλει εικόνα ενότητας, χωρίς όμως να αναιρεί τις διαφορετικές προσεγγίσεις που καταγράφηκαν κατά την εκλογική διαδικασία.

Το Ιράν και η κληρονομιά του Σινουάρ

Η ανάδειξη του αλ-Χάγια ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία της Χαμάς με το Ιράν, τον σημαντικότερο στρατιωτικό και οικονομικό υποστηρικτή της οργάνωσης.

Ο διοικητής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Εσμαΐλ Καανί, έσπευσε να τον συγχαρεί, χαρακτηρίζοντάς τον σύμβολο της «αντίστασης και της θυσίας». Παρουσίασε, παράλληλα, την εκλογή του ως επιβεβαίωση ότι η Χαμάς θα παραμείνει προσηλωμένη στην ένοπλη αντίσταση.

Στελέχη της οργάνωσης απορρίπτουν, πάντως, την εικόνα δύο σαφώς διαχωρισμένων στρατοπέδων —ενός φιλοϊρανικού και ενός πιο επιφυλακτικού— υποστηρίζοντας ότι οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά. Αναγνωρίζουν, ωστόσο, ότι ο αλ-Χάγια διαθέτει στενές σχέσεις με υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους, οι οποίες αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα την περίοδο κατά την οποία ήταν αναπληρωτής του Σινουάρ.

Για την ηγεσία που παραμένει στη Γάζα, η διατήρηση της σχέσης με την Τεχεράνη θεωρείται αναγκαία, καθώς κανένας άλλος περιφερειακός παράγοντας δεν έχει προσφέρει στη Χαμάς ανάλογη στρατιωτική υποστήριξη.

Οι δύσκολες ισορροπίες εκτός Γάζας

Η στενή σχέση με το Ιράν δεν σημαίνει ότι ο νέος επικεφαλής μπορεί να αγνοήσει τις υπόλοιπες περιφερειακές δυνάμεις.

Το Κατάρ και η Τουρκία, που φιλοξενούν στελέχη της Χαμάς και διατηρούν ανοικτούς διαύλους με την οργάνωση, παραμένουν βασικοί πολιτικοί εταίροι. Εξίσου κρίσιμη είναι η Αίγυπτος, λόγω του ρόλου της στις συνομιλίες για την κατάπαυση του πυρός και της γεωγραφικής της σύνδεσης με τη Λωρίδα της Γάζας.

Στην ατζέντα του αλ-Χάγια βρίσκονται επίσης οι σχέσεις με τη νέα ηγεσία της Συρίας, αλλά και οι επαφές με δυτικές χώρες μέσω των μεσολαβητών. Ο ίδιος έχει ήδη αποκτήσει σημαντική διαπραγματευτική εμπειρία, καθώς ηγήθηκε της αντιπροσωπείας της Χαμάς στις συνομιλίες για εκεχειρία και απελευθέρωση ομήρων.

Πηγές της οργάνωσης υποστηρίζουν ότι πρόθεσή του είναι να αποφύγει την πλήρη εξάρτηση από έναν μόνο περιφερειακό άξονα. Η επιδίωξη αυτή, όμως, δυσκολεύει όσο ο πόλεμος συνεχίζεται και οι χώρες που συνομιλούν με τη Χαμάς διατηρούν διαφορετικές προτεραιότητες.

Το στοίχημα της κατάπαυσης του πυρός

Το πιο επείγον ζήτημα για τη νέα ηγεσία είναι η επίτευξη συμφωνίας που θα οδηγήσει σε οριστικό τερματισμό του πολέμου στη Γάζα.

Ο αλ-Χάγια έχει βρεθεί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων, χωρίς όμως να διαθέτει απόλυτη ελευθερία κινήσεων. Σύμφωνα με στελέχη της Χαμάς, οι αποφάσεις λαμβάνονται έπειτα από διαβούλευση ανάμεσα στην πολιτική ηγεσία εκτός Γάζας και στα πολιτικά και στρατιωτικά στελέχη που βρίσκονται στο εσωτερικό της Λωρίδας.

Η υποστήριξη που φέρεται να απολαμβάνει από τη διοίκηση στη Γάζα ενισχύει τη θέση του. Τα στελέχη στο πεδίο εξακολουθούν να έχουν αποφασιστικό λόγο, καθώς ελέγχουν τα σημαντικότερα επιχειρησιακά ζητήματα και επιμένουν ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να προβλέπει πλήρη και όχι προσωρινή παύση του πολέμου.

Ο αφοπλισμός, το πιο επικίνδυνο μέτωπο

Το μέλλον των όπλων της Χαμάς αποτελεί ίσως το δυσκολότερο θέμα στις διαπραγματεύσεις και τη μεγαλύτερη εσωτερική δοκιμασία για τον νέο ηγέτη.

Σημαντικό τμήμα της ηγεσίας στη Γάζα απορρίπτει την πλήρη παράδοση του οπλισμού και προκρίνει μια μακροχρόνια εκεχειρία, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει τουλάχιστον 15 χρόνια. Στο τραπέζι φέρονται να βρίσκονται προτάσεις για περιορισμό της χρήσης των όπλων, συγκέντρωσή τους σε συγκεκριμένους χώρους ή αποθήκευσή τους υπό την επιτήρηση των μεσολαβητών.

Καμία από αυτές τις προτάσεις δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι σχετικές συζητήσεις συνεχίζονται, ενώ πηγές της Χαμάς τονίζουν ότι η τελική απόφαση δεν θα ληφθεί προσωπικά από τον αλ-Χάγια, αλλά θα απαιτήσει ευρεία συμφωνία στην ηγεσία της οργάνωσης.

Ο Χαλίλ αλ-Χάγια αναλαμβάνει, λοιπόν, μια οργάνωση στρατιωτικά πιεσμένη, πολιτικά διχασμένη και αντιμέτωπη με απαιτήσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της ταυτότητάς της. Η στάση του απέναντι στον αφοπλισμό, οι δεσμοί του με το Ιράν και οι χειρισμοί του στις συνομιλίες θα δείξουν αν η Χαμάς θα επιλέξει μια πιο πραγματιστική πολιτική πορεία ή αν θα παραμείνει προσηλωμένη στη στρατηγική που ακολούθησε υπό τον Γιαχία Σινουάρ.