Μέρκελ ή Ντράγκι για την διαπραγμάτευση με τον Πούτιν σκέφτονται οι Ευρωπαίοι-Αποκάλυψη Financial Times

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει το ενδεχόμενο να ορίσει έναν κοινό διαπραγματευτή για πιθανές συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, την ώρα που οι διεθνείς προσπάθειες για ειρήνευση παραμένουν αβέβαιες.

Στο τραπέζι των υποψηφίων βρίσκονται σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες, όπως ο Μάριο Ντράγκι και η Άνγκελα Μέρκελ, ενώ αναφέρονται επίσης ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ και ο πρώην πρόεδρος Σάουλι Νιινίστο.

Σύμφωνα με αξιωματούχους, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ αναμένεται να εξετάσουν το ζήτημα σε συνάντηση στην Κύπρο, με στόχο να καθοριστεί ποιος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει την Ένωση σε πιθανές συνομιλίες με τη Μόσχα.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να μην αντιτίθεται σε παράλληλες ευρωπαϊκές επαφές με τη Ρωσία, παρά τις συνεχιζόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις υπό αμερικανική ηγεσία.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι η Ένωση προετοιμάζεται για «ενδεχόμενες συνομιλίες με τον Πούτιν», ενώ ο πρόεδρος της Ουκρανία Βολοντίμιρ Ζελένσκι τόνισε την ανάγκη για ισχυρή ευρωπαϊκή εκπροσώπηση στις διαπραγματεύσεις.

Ο Ρώσος πρόεδρος έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτός σε συνομιλίες με ευρωπαίο εκπρόσωπο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ εκφράζουν ανησυχίες ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να αναδείξει εσωτερικές διαφωνίες εντός της Ένωσης.

Η επιστροφή της Μέρκελ

Το Κίεβο φαίνεται να τάσσεται υπέρ του Μάριο Ντράγκι, ο οποίος αναγνωρίζεται ως μια αξιόπιστη και σεβαστή προσωπικότητα. Ωστόσο, παρότι το όνομά του συζητείται στις Βρυξέλλες για τη θέση του απεσταλμένου, όπως σημειώνει το Politico «δεν υπάρχει καμία δημόσια ένδειξη πως ο οικονομικά προσανατολισμένος Ντράγκι ενδιαφέρεται για τον ρόλο».  Από την άλλη, είναι κοινή παραδοχή πως εάν υπάρχει ένα πρόσωπο που γνωρίζει όσο λίγοι πως να «χειρίζεται» τον Βλαντιμίρ Πούτιν, αυτή είναι η Άνγκελα Μέρκελ. Η πρώην Καγκελάριος της Γερμανίας είχε αναπτύξει στενή σχέση με τον Ρώσο Πρόεδρο όσο κρατούσε τα ηνία της χώρας της (από το 2005 έως το 2021) και – επί της ουσίας – της ΕΕ.

Πέρα από την εξαιρετική συνεργασία που είχαν σε οικονομικό και ενεργειακό επίπεδο, η Μέρκελ είχε ηγηθεί και των συμφωνιών του Μινσκ (2014 και 2015) στις προηγούμενες κρίσεις στην Ουκρανία. Παρότι αυτές επικρίθηκαν αργότερα ως ανεπαρκείς και ως «απλή μετάθεση του προβλήματος στο μέλλον» (και η ίδια έχει παραδεχθεί ότι ήταν περισσότερο «μια προσπάθεια να δοθεί χρόνος στην Ουκρανία»), είναι γεγονός πως με αυτές αποφεύχθηκε η άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία. Δεν είναι λίγοι εξάλλου οι πολιτικοί αναλυτές που εκτιμούν ότι εάν η Μέρκελ βρισκόταν στην ηγεσία της Γερμανίας, ο πόλεμος δεν θα είχε ξεκινήσει ποτέ και η Ευρώπη θα είχε αποφύγει αυτή την ιστορική κρίση, με τρομακτικές συνέπειες που άλλαξαν ριζικά τον κόσμο.

Υπενθυμίζεται πως η πρώην καγκελάριος ήταν επίσης η ηγέτιδα που είχε μπλοκάρει την επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία στην περιβόητη σύνοδο του Βουκουρεστίου το 2008, προειδοποιώντας τους Συμμάχους πως πρόκειται για ένα «παιχνίδι με τη φωτιά». Τότε ο Πούτιν, σύμφωνα με όσα αναφέρει η ίδια στην αυτοβιογραφία της, της είχε πει πως δυστυχώς εσύ δεν θα είσαι πάντα Καγκελάριος και όταν αποχωρήσεις το σχέδιο θα για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θα προχωρήσει. Η «προφητεία» του Ρώσου Προέδρου επιβεβαιώθηκε και λίγους μήνες μετά την αποχώρησή της από την Καγκελαρία ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Δεν είναι τυχαίο πως στην πρώτη φάση του πολέμου, όταν ακόμη διαφαινόταν κάποιο περιθώριο διαπραγματεύσεων, το Κρεμλίνο είχε επικαλεστεί την Άνγκελα Μέρκελ ως «κατάλληλο μεσολαβητή» για να αναζητηθεί η «χρυσή τομή» για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Υπενθυμίζεται πως στα τέλη του 2021, η Μέρκελ είχε προτείνει τη δημιουργία ενός διπλωματικού σχήματος διαλόγου μεταξύ ΕΕ και Ρωσίας, πρόταση που δεν βρήκε στήριξη από άλλα κράτη-μέλη, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στην καταστροφική σύγκρουση.

Στον αντίποδα, οι πολέμιοι της Άνγκελα Μέρκελ την κατηγορούν ως την βασική υπεύθυνη για την μεγάλη ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας, αλλά και της ΕΕ, από τη Ρωσία. Η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας, πρόσφατα, υπερασπίστηκε την ενεργειακή πολιτική της και τη στήριξή της στον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 2, ενώ τη Δευτέρα (18/5) προχώρησε σε μια δημόσια παρέμβαση, εκφράζοντας τη λύπη της που η Ευρώπη δεν συμμετέχει σε διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν. Παράλληλα, τόνισε ότι, ενώ θα ήταν «λάθος να υποτιμήσει κανείς» τον Ρώσο ηγέτη, θα ήταν επίσης λάθος να υποβαθμιστούν οι «ίδιες οι δυνατότητες» της Ευρώπης. Πάντως όταν ρωτήθηκε αν θα αναλάμβανε έναν τέτοιο ρόλο, η πρώην καγκελάριος απάντησε ότι πιθανότατα «άλλοι είναι καταλληλότεροι», καθώς ο Πούτιν συνηθίζει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη μόνο εν ενεργεία ηγέτες. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ερωτηθείς για το θέμα, δήλωσε ότι οι εταίροι της ΕΕ «συζητούν σε βάθος αυτό το ζήτημα», όμως αρνήθηκε να συζητήσει επί συγκεκριμένων ονομάτων.

Δύσκολος γρίφος η επιλογή του «εκλεκτού»

Η επιλογή του προσώπου που θα μπορούσε να καθίσει στο τραπέζι με τον Βλαντιμίρ Πούτιν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τις προσδοκίες της Ευρώπης. Τι θα απαιτούσε για τη μεταπολεμική σχέση με τη Ρωσία, ποιες είναι οι «κόκκινες γραμμές» για μια πιθανή διευθέτηση στην Ουκρανία και ποιες προϋποθέσεις θα έθετε για την έναρξη οποιωνδήποτε συνομιλιών με το Κρεμλίνο, ανέφεραν στους FT πηγές που έχουν γνώση των παρασκηνιακών διεργασιών. Ενδεικτικό του κλίματος στο εσωτερικό της Ευρώπης είναι πως ορισμένες κυβέρνησης εμφανίζονται δυσαρεστημένες ακόμη και με την ίδια τη συζήτηση, φοβούμενες ότι θα αποκαλύψει τις διαιρέσεις στην ΕΕ σχετικά με την Ουκρανία και τη Ρωσία. «Αυτό δεν είναι κάτι που το συζητάς δημόσια πριν το κάνεις», σημείωσε ευρωπαίος διπλωμάτης.

Θετικός ο Πούτιν αρκεί… οι Ευρωπαίοι να ξέρουν τη θέλουν

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτός σε συνομιλίες με Ευρωπαίο εκπρόσωπο, υπό την προϋπόθεση ότι ο απεσταλμένος «δεν έχει πει κάθε λογής άσχημα πράγματα» για τη Ρωσία. Σε αυτό το πλαίσιο ανέφερε και τον προκάτοχο της Μέρκελ, Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος έχει απορριφθεί κατηγορηματικά τόσο από τους Ευρωπαίους όσο και από το Κίεβο ως «φιλορώσος λομπίστας».

Ο Ντμίτρι Πεσκόφ, εκπρόσωπος του Ρώσου προέδρου, επαίνεσε την περασμένη εβδομάδα τις ευρωπαϊκές προσπάθειες για αποκατάσταση διαύλου επικοινωνίας με τη Μόσχα, με το Κρεμλίνο πάντως να υπογραμμίζει πως το ευρωπαϊκό όραμα για την Ουκρανία – όπως αυτό έχει εκφραστεί μέχρι σήμερα από κορυφαίους ευρωπαίους αξιωματούχους – παραμένει θεμελιωδώς απαράδεκτο. «Ελπίζουμε ότι θα επικρατήσει μια πρακτική προσέγγιση και ότι θα υπάρξει κάποια πραγματική επίδραση», δήλωσε ο Πεσκόφ και πρόσθεσε με νόημα: «Ο Πούτιν απέχει μόνο ένα τηλεφώνημα για τις ευρωπαϊκές χώρες».

Πρόσωπα στη Μόσχα που συμμετέχουν σε παρασκηνιακές επαφές ανέφεραν στους Financial Times πως για την ώρα «Ευρωπαίοι δεν λένε ακόμη κάτι ουσιαστικό». «Είναι μόνο συνθήματα όπως “στηρίζουμε μια δίκαιη ειρήνη για την Ουκρανία”», σχολίασε χαρακτηριστικά ρωσική πηγή. Η Μόσχα ενδέχεται να προτιμά να συνομιλεί απευθείας με μια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη αντί με την ΕΕ συνολικά, πρόσθεσε η ίδια πηγή, επειδή «όπως παραδέχονται και οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι, η κοινή τους θέση θα ήταν αδύναμη, αφού θα προσπαθούσαν να ικανοποιήσουν τις πιο περιθωριακές χώρες για να διατηρήσουν την ευρωπαϊκή ενότητα».