ΟΟΣΑ: Η Ελλάδα παράδειγμα εκπαιδευτικής προσαρμογής στις ψηφιακές δεξιότητες και τεχνητή νοημοσύνη

Σύμφωνα με στοιχεία, που προκύπτουν από την αξιολόγηση του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα (2026 report) στην έκθεση «Improving Learning Outcomes in Greece», αναγνωρίζεται σαφώς ότι υπάρχει ισχυρή επένδυση και δυναμική στον ψηφιακό μετασχηματισμό, ότι υιοθετείται μία στρατηγική κατεύθυνση με έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες και την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο Οργανισμός αναγνωρίζει, ότι πλέον υπάρχει στη χώρα μας μία συνεκτική στρατηγική αλλά το ζητούμενο είναι η υλοποίηση και τα αποτελέσματα. Επιπλέον, ο ΟΟΣΑ βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη ως μεγάλη ευκαιρία προειδοποιώντας ταυτόχρονα για τις βλαβερές συνέπειες της κατάχρησης.

Σύμφωνα με τον Ανδρέα Σλάιχερ, τον επικεφαλής της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης του ΟΟΣΑ και «αρχιτέκτονα» του διεθνούς προγράμματος αξιολόγησης PISA, η Ελλάδα -μαζί με την Εσθονία, η οποία θεωρείται διαχρονικά ηγέτιδα δύναμη στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης στην Ευρώπη- αναδεικνύεται ως ένα από τα πλέον δυναμικά παραδείγματα εκπαιδευτικής προσαρμογής στη σύγχρονη εποχή, καθώς συγκαταλέγεται σήμερα ανάμεσα στις χώρες, που όχι απλώς ακολουθούν τις εξελίξεις, αλλά συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωσή τους. Αναφερόμενος στη σαφή πρόοδο της χώρας μας, ο ίδιος κάνει λόγο για «σημαντικές επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και εκπαιδευτικούς πόρους», ενώ επισημαίνει ότι έχει δημιουργηθεί «ισχυρή δυναμική για ψηφιακό πειραματισμό στα σχολεία». Η σύγκριση αυτή δεν αφορά μόνο στις υποδομές, αλλά κυρίως στη στρατηγική, καθώς η ελληνική προσέγγιση δίνει έμφαση στην ολιστική ενσωμάτωση της τεχνολογίας, δηλαδή, από τη διδασκαλία μέχρι τη διοίκηση και την επικοινωνία σχολείου–οικογένειας.

Οι μεταρρυθμίσεις που διαμορφώνουν το ψηφιακό οικοσύστημα της εκπαίδευσης

Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού οικοσυστήματος στην εκπαίδευση βασίστηκε σε μία σειρά παρεμβάσεων, οι οποίες υλοποιούνται τα τελευταία χρόνια, με αφετηρία τη θητεία του Κυριάκου Πιερρακάκη ως υπουργού Παιδείας και συνέχιση αλλά και εμπλουτισμό αυτών, υπό τη νυν υπουργό, Σοφία Ζαχαράκη. Έχουν εισαχθεί ψηφιακές πλατφόρμες εκπαιδευτικού υλικού, υβριδικά μοντέλα διδασκαλίας, εργαλεία επικοινωνίας σχολείου και οικογένειας αλλά και εκτεταμένη αναβάθμιση εξοπλισμού στις σχολικές αίθουσες.

Πιο αναλυτικά, έχει δημιουργηθεί η πλατφόρμα digital school, ένα εγχείρημα, που χρηματοδοτείται σε σημαντικό βαθμό από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιδιώκει να μειώσει τις εκπαιδευτικές ανισότητες και να εξασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση στη γνώση, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης.

Αναφορικά με τα νέα εργαλεία για μαθητές, εκπαιδευτικούς αλλά και γονείς, ξεχωρίζει το Ψηφιακό φροντιστήριο με οργανωμένο εκπαιδευτικό υλικό και βιντεομαθήματα με έμφαση στην προετοιμασία των υποψηφίων για τις Πανελλαδικές εξετάσεις. Η υβριδική διδασκαλία, που επιτρέπει τη συμμετοχή μαθητών από απομακρυσμένες περιοχές. Οι εφαρμογές επικοινωνίας, όπως το e-Parents, που ενισχύουν τη διασύνδεση σχολείου και οικογένειας.

Εκτεταμένη είναι, επίσης, η επένδυση σε υποδομές με δεκάδες χιλιάδες διαδραστικούς πίνακες να έχουν ήδη εγκατασταθεί σε σχολεία, ενώ συστήματα όπως το myschool εκσυγχρονίζουν τη διοικητική λειτουργία της εκπαίδευσης. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός επεκτείνεται και στην ειδική αγωγή, με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της πρόσβασης.

Η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η ελληνική στρατηγική ξεχωρίζει γιατί δεν περιορίζεται στον εξοπλισμό των σχολείων, αλλά επεκτείνεται στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων, στην εισαγωγή γνώσεων τεχνητής νοημοσύνης και στη συνεργασία με εξωτερικούς φορείς και οικοσυστήματα καινοτομίας. Η κατεύθυνση αυτή ευθυγραμμίζεται με τις γενικές οδηγίες του ΟΟΣΑ για την αξιοποίηση της AI στην εκπαίδευση. Σε αντίθεση με άλλες χώρες που βρίσκονται ακόμη σε θεωρητικό στάδιο, η Ελλάδα δοκιμάζει ήδη πρακτικές εφαρμογές σε σχολικές αίθουσες, με έμφαση τόσο στην εξατομικευμένη μάθηση όσο και στην ψηφιακή ασφάλεια των μαθητών. Όπως επισημαίνεται, μάλιστα, σε σχετικές αναλύσεις του οργανισμού, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να υποστηρίξει «εξατομικευμένη μάθηση σε μεγάλη κλίμακα», υπό την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιείται με παιδαγωγικά κριτήρια και με εγγυήσεις ασφάλειας. Ταυτόχρονα, ο οργανισμός προειδοποιεί ότι η άκριτη χρήση της τεχνολογίας μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση επιδόσεων χωρίς ουσιαστική μάθηση, αναδεικνύοντας την ανάγκη ισορροπίας. Σημειώνεται, ακόμη, ότι η εκπαίδευση έχει πλέον καταστεί «κεντρικός πυλώνας της στρατηγικής ανάκαμψης και μεταρρυθμίσεων» της χώρας.

Οι δηλώσεις Σλάιχερ και οι προκλήσεις

Ιδιαίτερο βάρος έχουν οι τοποθετήσεις του Αντρέας Σλάιχερ σε διεθνή fora για την εκπαίδευση και την τεχνητή νοημοσύνη, όπου έχει επισημάνει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που «κινήθηκαν ταχύτερα από τον μέσο όρο» στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων μετά την πανδημία, παρουσιάζει «ισχυρή πολιτική βούληση» για μεταρρυθμίσεις και αναπτύσσει ένα «συνεκτικό πλαίσιο ψηφιακής εκπαίδευσης». Παράλληλα, έχει τονίσει ότι χώρες, όπως η Εσθονία αποτελούν διαχρονικά πρότυπα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ελλάδα κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, αν και δεν έχει ακόμη φτάσει στο ίδιο επίπεδο ωριμότητας.

Παρά τη θετική αποτίμηση, οι εκθέσεις του ΟΟΣΑ διατηρούν έναν σαφώς ισορροπημένο τόνο. Συγκεκριμένα, επισημαίνεται ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον «ισχυρό μεταρρυθμιστικό πλαίσιο», όμως η πρόκληση βρίσκεται στην πλήρη εφαρμογή των πολιτικών και κυρίως στη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, επίσης, στις ανισότητες μεταξύ μαθητών, στην ανάγκη στήριξης των εκπαιδευτικών καθώς και στη διασφάλιση, ότι η τεχνολογία λειτουργεί ως εργαλείο μάθησης και όχι ως αυτοσκοπός.