Μύθος ή αλήθεια; Τα καυτερά φαγητά βοηθούν τον μεταβολισμό και τη μείωση του βάρους

Αν έχετε παρακολουθήσει ποτέ ένα επεισόδιο της δημοφιλούς εκπομπής Hot Ones στο YouTube, ξέρετε πώς εξελίσσεται η κατάσταση: οι καλεσμένοι δοκιμάζουν ολοένα και πιο καυτερές σάλτσες, με αποτέλεσμα να ιδρώνουν, να κοκκινίζουν και να απαντούν με δυσκολία στις ερωτήσεις. Η ουσία που ευθύνεται για αυτή την αίσθηση είναι η καψαϊκίνη, η οποία συγκεντρώνεται κυρίως στους σπόρους και τα νεύρα των πιπεριών.

Αν και οι καυτερές πιπεριές δεν είναι θανατηφόρες, μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε επίσκεψη στα επείγοντα, ειδικά αν κάποιος δεν είναι εξοικειωμένος με τόσο έντονη γεύση. Πέρυσι, τρεις ποικιλίες στιγμιαίων νουντλς της νοτιοκορεατικής εταιρείας Samyang κρίθηκαν τόσο καυτερές που η εθνική υπηρεσία τροφίμων της Δανίας τις χαρακτήρισε κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Ωστόσο, το ίδιο συστατικό που κάνει κάποιους να δακρύζουν προσφέρει και οφέλη. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η κατανάλωση καυτερών φαγητών βοηθά στη διατήρηση υγιούς βάρους. Βέβαια, μόνο η κατανάλωση περισσότερων πιπεριών δεν αρκεί για να αποφύγει κανείς τον γιατρό.

Ένας διαδεδομένος μύθος είναι ότι υπάρχουν «αρνητικές θερμίδες», δηλαδή τροφές που απαιτούν περισσότερη ενέργεια για να χωνευτούν απ’ ό,τι προσφέρουν. Αυτό δεν ισχύει, αλλά είναι αλήθεια πως οι πιπεριές μπορούν να αυξήσουν προσωρινά τον μεταβολισμό.

«Η καψαϊκίνη ενεργοποιεί τους κυτταρικούς υποδοχείς στη γλώσσα, γνωστούς ως TRPV1», εξηγεί ο Δρ. William Li, συγγραφέας των βιβλίων “Eat to Beat Your Diet” και “Eat to Beat Disease”. Αυτή η ενεργοποίηση προκαλεί αίσθηση ζέστης και οδηγεί τον εγκέφαλο στην έκκριση της νευροδιαβιβαστικής ουσίας νορεπινεφρίνης. «Η ουσία αυτή προκαλεί μια αλυσιδωτή αντίδραση που ‘ενεργοποιεί’ το καφέ λίπος, έναν ιδιαίτερο τύπο λίπους με μοναδικό μεταβολικό ρόλο».

Το καφέ λίπος (ή brown adipose tissue – BAT) διαφέρει από το λευκό λίπος που αποθηκεύεται γύρω από τα όργανα και χρησιμεύει ως αποθήκη ενέργειας. Το λευκό λίπος σε μεγάλη ποσότητα θεωρείται προβληματικό και συχνά αποκαλείται «κακό λίπος» από διατροφολόγους.

Ο ρόλος του καφέ λίπους και η θερμογένεση

Το καφέ λίπος μοιάζει με λεπτό στρώμα κοντά στους μυς ανάμεσα στις ωμοπλάτες, πίσω από το στέρνο, στον λαιμό και στην κοιλιά. Ο ρόλος του είναι να ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος όταν πέφτει το εξωτερικό θερμόμετρο. Η σκούρα απόχρωσή του οφείλεται στη μεγάλη περιεκτικότητα σε μιτοχόνδρια.

«Όταν η νορεπινεφρίνη που παράγεται από την κατανάλωση καψαϊκίνης ενεργοποιεί το καφέ λίπος, τα κύτταρα του βάζουν μπρος τις ‘μηχανές’ τους (τα μιτοχόνδρια) για να παράγουν θερμότητα – μια διαδικασία που λέγεται θερμογένεση», λέει ο Δρ. Li. Για να παραχθεί αυτή η θερμότητα, το καφέ λίπος αντλεί ενέργεια από τα αποθέματα του λευκού λίπους. «Έτσι, το ‘καλό’ καφέ λίπος καταπολεμά το ‘κακό’ λευκό λίπος όταν ενεργοποιείται». Με άλλα λόγια, τρώγοντας καυτερά φαγητά συμβάλλετε στην καύση του λευκού λίπους.

Σύμφωνα με μια εκτίμηση, η καθημερινή κατανάλωση πικάντικων φαγητών μπορεί να οδηγήσει σε κάψιμο επιπλέον 116 θερμίδων, ποσότητα αντίστοιχη με μια φέτα ψωμί. Αν και αυτό δεν φέρνει θεαματικά αποτελέσματα μόνο του, κάθε μικρή βοήθεια μετράει.

Καυτερά φαγητά και όρεξη: Πώς επηρεάζονται οι διατροφικές συνήθειες

Εξίσου σημαντικό είναι ότι οι πιπεριές μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση της όρεξης. «Η κατανάλωση πιπεριών μειώνει την όρεξη με δύο βασικούς τρόπους», σημειώνει ο Δρ. Li. «Πρώτον, η έντονη γεύση μπορεί να προκαλέσει πόνο σε όσους είναι ευαίσθητοι στα πικάντικα». Αυτός ο πόνος λειτουργεί αποτρεπτικά στο να καταναλώσετε μεγάλες ποσότητες πολύ καυτερού φαγητού.

Ένας βασικός λόγος υπερφαγίας είναι ότι συχνά τρώμε βιαστικά – χρειάζονται περίπου 20 λεπτά για να αντιληφθεί το σώμα ότι έχει χορτάσει. Αν απολαμβάνετε ένα πιάτο γεμάτο πιπεριές habanero ή σαλάτα παπάγιας με ταϊλανδέζικες πιπερίτσες, κατά πάσα πιθανότητα θα τρώτε πιο αργά. Τα πικάντικα φαγητά δύσκολα καταναλώνονται γρήγορα.

«Δεύτερον, η καψαϊκίνη μπορεί να ενεργοποιήσει το κέντρο κορεσμού στον εγκέφαλο», λέει ο Δρ. Li. Έρευνες δείχνουν ότι μειώνει τη γκρελίνη, την ορμόνη της πείνας. Συνολικά, οι πιπεριές βοηθούν στο να καταναλώνουμε λιγότερη ποσότητα φαγητού.

Τα επιπλέον οφέλη των καυτερών φαγητών στην υγεία

Οι πιπεριές έχουν θετική επίδραση στον μεταβολισμό – αλλά αυτός δεν είναι ο μόνος λόγος για να τις εντάξετε στη διατροφή σας. Έρευνα του 2020 έδειξε ότι όσοι τρώνε συστηματικά πιπεριές έχουν 26% μικρότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα και 23% μικρότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο σε σχέση με όσους τις αποφεύγουν.

Μια πιθανή εξήγηση είναι πως η καψαϊκίνη μειώνει τη φλεγμονή και βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. «Η κατανάλωση πιπεριών κάνει καλό στην καρδιά», σημειώνει ο Δρ. Li. «Η καψαϊκίνη βοηθά τα αγγεία να χαλαρώσουν – κάτι που συμβάλλει στη μείωση της πίεσης».

Επιπλέον, τα πικάντικα φαγητά μπορούν να προκαλέσουν ευφορία χάρη στην απελευθέρωση ενδορφινών και ντοπαμίνης – οι φυσικές αυτές ουσίες ανεβάζουν τη διάθεση ως αντίδραση στον πόνο που προκαλεί το κάψιμο από τις πιπεριές, αλλά τα θετικά τους αποτελέσματα διαρκούν περισσότερο από την ίδια την αίσθηση του καψίματος.

Δεν τελειώνουν όμως εδώ τα οφέλη: Οι φρέσκες πιπεριές περιέχουν αντιοξειδωτικά όπως βιταμίνες Α και C, φυτικές ίνες και άλλα θρεπτικά στοιχεία. Και φυσικά προσθέτουν μοναδική γεύση στα πιάτα – γιατί αν ένα υγιεινό φαγητό δεν είναι νόστιμο, δύσκολα θα το προτιμήσουμε συχνά.

Πηγή: popsci.com