Σύμφωνα με το αμερικανικό μέσο, το οποίο επικαλείται ανακοίνωση του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, η Ελλάδα πρόκειται να καταβάλει στο Ισραήλ το ποσό για την ανάπτυξη ενός «ολοκληρωμένου, πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας». Το συγκεκριμένο σύστημα θα ενισχύσει τις δυνατότητες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων απέναντι σε σύγχρονες εναέριες απειλές, μεταξύ των οποίων drones και βαλλιστικοί πύραυλοι.

Οι New York Times επισημαίνουν ότι, παρά το γεγονός πως το Ισραήλ διαθέτει μικρότερο μόνιμο στρατό σε σύγκριση με αρκετούς από τους αντιπάλους του, η αμυντική του βιομηχανία συγκαταλέγεται στις ισχυρότερες παγκοσμίως. Οι δυνατότητές της, όπως σημειώνεται, έχουν αναδειχθεί ακόμη περισσότερο μέσα από τις αλλεπάλληλες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή μετά την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς κατά του Ισραήλ το 2023, γεγονός που οδήγησε στην έναρξη του πολέμου στη Γάζα.

Το δημοσίευμα εντάσσει τη συμφωνία και στο ευρύτερο πλαίσιο της προσπάθειας ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, να ενισχύσουν τις αμυντικές τους δυνατότητες. Οι αλλαγές στις τακτικές και στις απειλές που εμφανίζονται στο σύγχρονο πεδίο μάχης έχουν καταστήσει την αναβάθμιση των οπλοστασίων ολοένα και πιο επιτακτική.

Όπως αναφέρουν οι Times, ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και η σύγκρουση Ιράν – Ισραήλ με αμερικανική εμπλοκή, έχουν επηρεάσει τα αποθέματα πυρομαχικών των δυτικών χωρών και έχουν αναδείξει τους κινδύνους που προκαλούν νέες μορφές απειλών, όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει πιέσεις προς τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, υποστηρίζοντας ότι τα κράτη-μέλη δεν συνεισφέρουν όσο θα έπρεπε. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ζητήσει οι στρατιωτικές δαπάνες των χωρών της Συμμαχίας να φτάσουν το 5% του ΑΕΠ έως το 2035.

Η ισραηλινή αεράμυνα στο επίκεντρο και η εμπειρία από τις ιρανικές επιθέσεις

Τα ισραηλινά συστήματα αεράμυνας, με αιχμή το Iron Dome και το αντιπυραυλικό σύστημα Arrow, έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον ξένων ενόπλων δυνάμεων, καθώς έχουν δοκιμαστεί επανειλημμένα σε πραγματικές συνθήκες τα τελευταία χρόνια.

Οι NYT σημειώνουν ότι τα συγκεκριμένα συστήματα έχουν σε μεγάλο βαθμό αντιμετωπίσει μαζικές επιθέσεις που προέρχονταν από διαφορετικά μέτωπα. Το Ιράν έχει εκτοξεύσει εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον του Ισραήλ, ενώ η Χαμάς στη Γάζα και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχουν πραγματοποιήσει χιλιάδες εκτοξεύσεις ρουκετών.

Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου μεταξύ Ιράν και Ισραήλ πέρυσι, σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, οι ιρανικές δυνάμεις εκτόξευσαν περισσότερους από 550 βαλλιστικούς πυραύλους και 1.000 drones κατά ισραηλινών στόχων. Παρά τις επιθέσεις, οι οποίες προκάλεσαν τον θάνατο 32 ανθρώπων, οι απώλειες παρέμειναν σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες που είχαν εκτιμήσει αρκετοί στρατιωτικοί αναλυτές.

Στα 19,2 δισ. δολάρια οι ισραηλινές αμυντικές εξαγωγές

Το δημοσίευμα των Times αναφέρεται επίσης στην ισχυρή πορεία των ισραηλινών αμυντικών εξαγωγών. Παρά τη διεθνή κριτική που έχει προκαλέσει η στρατιωτική δράση του Ισραήλ στον πόλεμο της Γάζας, χώρες τόσο στην Ευρώπη όσο και σε άλλες περιοχές εξακολουθούν να δείχνουν ενδιαφέρον για την απόκτηση ισραηλινών οπλικών συστημάτων.

Σύμφωνα με στοιχεία του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, τα έσοδα από τις αμυντικές εξαγωγές της χώρας αυξήθηκαν κατά σχεδόν 30% το 2025, φτάνοντας τα 19,2 δισ. δολάρια. Σημαντικό μέρος της αύξησης αυτής αποδίδεται στις πωλήσεις συστημάτων αεράμυνας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γερμανία, της οποίας το Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Δεκέμβριο αγορές ύψους 3,1 δισ. δολαρίων για το ισραηλινό αντιπυραυλικό σύστημα Arrow-3, παρά την αυξανόμενη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό της χώρας για τη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ.

Στο τέλος του ρεπορτάζ, οι New York Times επικαλούνται δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας της Ελλάδας, Νίκου Δένδια, ο οποίος ανέφερε τη Δευτέρα ότι η Ελλάδα θα αποτελέσει την πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που θα αποκτήσει το συγκεκριμένο ισραηλινό σύστημα. Παράλληλα, το δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι η Αθήνα διαθέτει ήδη αμερικανικής κατασκευής συστήματα Patriot, τα οποία αποτελούν μέρος της υφιστάμενης ελληνικής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας.

Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, η οποία θα μεταδοθεί την Κυριακή το βράδυ από το Al Jazeera Arabic, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας δεσμεύει τα συμβαλλόμενα μέρη να προχωρούν σε συντονισμένες ενέργειες σε περίπτωση που κάποιο από αυτά δεχθεί εξωτερική επίθεση.

«Η συμφωνία αυτή έστειλε ένα σημαντικό μήνυμα στον κόσμο», δήλωσε ο Ερντογάν, προσθέτοντας ότι η συμμετοχή της Αιγύπτου συγκαταλέγεται στις επιλογές για τη μελλοντική επέκτασή της.

Η συμφωνία, γνωστή και ως «Συμφωνία της Μέκκας», υπεγράφη την περασμένη Παρασκευή από τον Ερντογάν, τον πρίγκιπα της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ. Η συμφωνία προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τους τρεις θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων τους, μια διάταξη συλλογικής αποτροπής που οι αναλυτές έχουν συγκρίνει με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αξιωματούχοι στο Ισλαμαμπάντ έχουν προειδοποιήσει να μην ερμηνευθεί ως ισοδύναμο του ΝΑΤΟ ή ως κατευθυνόμενη εναντίον οποιασδήποτε μεμονωμένης χώρας.

Ο Ερντογάν αναφέρθηκε σε μια σειρά περιφερειακών ζητημάτων, μεταξύ των οποίων οι εντάσεις στο Στενό του Ορμούζ και οι πόλεμοι στη Συρία, τη Γάζα και τον Λίβανο.

Ο Τούρκος ηγέτης δήλωσε ότι η επαναλειτουργία του Στενού αποτελεί προτεραιότητα για την Άγκυρα, υποστηρίζοντας ότι το παρατεταμένο κλείσιμο δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα κανενός. Αναγνώρισε τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε το Κατάρ στις προσπάθειες διαμεσολάβησης για την παύση των εχθροπραξιών στην περιοχή.

Στο πλευρό της Συρίας, Γάζας και Λιβάνου

Ο Ερντογάν δεσμεύτηκε ότι η Τουρκία δεν θα αφήσει τους γείτονές της να αντιμετωπίσουν μόνοι τους τις περιφερειακές αναταραχές, αναφερόμενος συγκεκριμένα στη Συρία, τη Γάζα και τον Λίβανο.

Ανέφερε ότι η Άγκυρα θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να στηρίξει τη σταθερότητα στη Συρία, επισημαίνοντας τα σχέδιά του να επισκεφθεί τη χώρα, και ότι οι Κούρδοι της Συρίας θα έχουν «μερίδιο στην ειρήνη και τη σταθερότητα». Η Τουρκία θα συνεχίσει επίσης να ενισχύει τους δεσμούς με τις κουρδικές κοινότητες και να διαφυλάσσει τα δικαιώματά τους σε ολόκληρη την περιοχή, πρόσθεσε.

Όσον αφορά τη Γάζα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία «δεν μπορεί να αφήσει τη Γάζα μόνη της» και θα κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να την υποστηρίξει. Ανέφερε ότι η Χαμάς τηρεί τις δεσμεύσεις της με καλή πίστη, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει τον πόλεμο.

Όσον αφορά το Λίβανο, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι οι συνεχιζόμενες ισραηλινές επιθέσεις αποτελούν πηγή σοβαρής ανησυχίας για την Άγκυρα. Ανέφερε ότι είχε θέσει το ζήτημα της ανάγκης να τερματιστεί ο πόλεμος στο Λίβανο με τον πρόεδρο των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στην Τουρκία, τονίζοντας τον ρόλο της Ουάσινγκτον στην παύση των εχθροπραξιών.

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να υποστηρίζει το Σουδάν και χαρακτήρισε τις σχέσεις του με τον επικεφαλής του Συμβουλίου Κυριαρχίας, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, ως καλές. Ανέφερε επίσης ότι οι σχέσεις της Άγκυρας με τη Λιβύη είναι σταθερές και ότι η Τουρκία δεν θα την εγκαταλείψει.

Όσον αφορά την Ευρώπη, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν φαίνεται διατεθειμένη να δεχτεί την Τουρκία, προσθέτοντας ότι η ένταξη δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα για την Άγκυρα και ότι η Ευρώπη θα είναι «η χαμένη».

Ο Τούρκος πρόεδρος είπε επίσης ότι είχε λάβει μια υπόσχεση από τον Τραμπ σχετικά με τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 και ότι περιμένει να τηρηθεί.

Η Τουρκία αποκλείστηκε από το  πρόγραμμα F-35 το 2019, μετά την παραλαβή των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400, το οποίο, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την τεχνολογία του αεροσκάφους stealth. Στεκόμενος δίπλα στον Ερντογάν κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα άρει τις κυρώσεις CAATSA που επιβλήθηκαν στην Τουρκία τον Δεκέμβριο του 2020 λόγω της αγοράς του S-400, και πρόσθεσε ότι η επανένταξη στο πρόγραμμα F-35 είναι «κάτι που σίγουρα θα εξετάζαμε».

Ωστόσο, οποιαδήποτε πώληση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αντίσταση στο Κογκρέσο, ενώ ένας νόμος του 2020 απαγορεύει στο Πεντάγωνο να μεταβιβάσει αεροσκάφη F-35 στην Τουρκία, όσο αυτή διατηρεί το σύστημα S-400.

Βάσει της συμφωνίας, οι δύο χώρες αναμένεται να προχωρήσουν στην αναδιοργάνωση της ρωσικής παρουσίας στη συριακή ακτή, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο μνημόνιο.

Η ανακοίνωση έρχεται έπειτα από 18 μήνες εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Δαμασκού και Μόσχας, με επίκεντρο το καθεστώς και το μέλλον της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί λεπτομέρειες σχετικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας και τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιηθεί η αναδιοργάνωση.

Στο επίκεντρο οι ρωσικές βάσεις

Οι εγκαταστάσεις στην Ταρτούς και τη Χμέιμιμ αποτελούν κομβικά σημεία της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία και έχουν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για τη Μόσχα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Η συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών σηματοδοτεί, επομένως, ένα νέο στάδιο στις σχέσεις Συρίας – Ρωσίας, καθώς η τύχη των ρωσικών εγκαταστάσεων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που καλούνται να διαχειριστούν οι δύο χώρες.

Παρά την υπογραφή του MoU, παραμένουν άγνωστες κρίσιμες παράμετροι, όπως η ακριβής έκταση της ρωσικής παρουσίας που θα διατηρηθεί, το καθεστώς λειτουργίας των εγκαταστάσεων και το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών.

Οι επόμενες κινήσεις Δαμασκού και Μόσχας αναμένεται να αποσαφηνίσουν το νέο πλαίσιο για τη ρωσική στρατιωτική παρουσία στη συριακή ακτή.

«Ουσιαστικά, ο ΑΔΜΗΕ ενώνει δυνάμεις με έναν πολύ μεγάλο γαλλικό επενδυτικό όμιλο, ο οποίος έχει κάνει την υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Γερμανίας. ‘Αρα, έχει κάνει ένα παρόμοιο έργο, 2,8 δισ., αντίστοιχης τεχνικής δυσκολίας», εξήγησε ο κ. Παπασταύρου, μιλώντας στην τηλεόραση του ΟΡΕΝ, προσθέτοντας παράλληλα ότι πρόκειται για ένα δύσκολο έργο με τεχνικές,γεωπολιτικές και οικονομικές δυσκολίες

«Κανείς δεν είπε ότι όλα αυτά τα προβλήματα λύνονται ως διά μαγείας σε μία μέρα. Ένα είναι σίγουρο, η δημιουργία αυτής της νέας ισχυρής δυναμικής βοηθάει σίγουρα όλες αυτές τις δυσκολίες να αντιμετωπιστούν με πολύ καλύτερο τρόπο. Γιατί ουσιαστικά διευρύνει τη βάση των συμμετεχόντων. Δεν είναι ένα θέμα Ελλάδας, Κύπρου, Τουρκίας. Είναι ένα ευρωπαϊκό θέμα», υπογράμμισε ο Υπουργός, τονίζοντας ότι η συμφωνία αυτή δείχνει παράλληλα, πόσο στενές είναι οι σχέσεις της Ελλάδας με τη Γαλλία.

Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου η υλοποίηση του GSI αναμένεται να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσόγειου.

Ανέφερε επίσης ότι τις επόμενες μέρες ολοκληρώνεται η μελέτη κόστους-οφέλους για το κομμάτι Κύπρος-Ισραήλ και θα υποβληθεί στις ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών.

«Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις είναι απαραίτητες για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Και κυρίως της Ανατολικής Μεσογείου. ‘Αρα, προχωρούμε με αποφασιστικά βήματα, έτσι ώστε να μπορεί να ολοκληρωθεί η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ είπε χαρακτηριστικά

Ερωτηθείς σχετικά με τη στάση της Τουρκίας,  κ. Παπασταύρου είπε: «Νομίζω η ιστορία έχει δείξει ότι εμείς θα προστατεύσουμε τον εαυτό μας και πρέπει καταρχήν να στηριζόμαστε στις δικές μας δυνάμεις. Όμως ζούμε σε έναν κόσμο πολύ σύνθετο, που αλλάζει καθημερινά, και είναι αποφασιστικής σημασίας η χώρα μας να δημιουργεί ισχυρές συμμαχίες».

«Η άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στο πεδίο είναι κάτι που δεν συναρτάται με τις αντιδράσεις κανενός. Έχει να κάνει με τη δική μας αποφασιστικότητα, πάντα μέσα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασσας και πάντα δημιουργώντας συμμαχίες και ενώνοντας δυνάμεις», υπογράμμισε, και επεσήμανε: «Η στρατηγική που έχει η Ελλάδα για την Ανατολική Μεσόγειο είναι μια στρατηγική δημιουργίας, ανάπτυξης και προόδου για όλες τις χώρες της περιοχής, χωρίς αποκλεισμούς, αλλά χωρίς να αποδεχόμαστε οποιεσδήποτε εκβιαστικές πρακτικές και απειλές. Γιατί οι απειλές δεν έχουν πια θέση στη σύγχρονη Ανατολική Μεσόγειο».

   “Είμαστε σε συζητήσεις με τους Ιρανούς και πιστεύω ότι υπάρχει ευκαιρία να καταλήξουμε σήμερα ή αύριο σε συμφωνία για να ανοίξει το στενό και να προχωρήσουμε προς μια πιο κανονική θέση σε αυτή τη σύγκρουση”, είπε ο Σκοτ Μπέσεντ σε συνέντευξη στο αμερικανικό δίκτυο CNBC.

   Στην έναρξη της συνεδρίασης η τιμή του πετρελαίου σημείωνε άνοδο όμως γύρω στις 15:30 ώρα Ελλάδας η τιμή του βαρελιού του πετρελαίου Μπρεντ για παράδοση τον Οκτώβριο υποχωρούσε κατά 2,29% στα 81,85 δολάρια.

   Το αμερικανικό ισοδύναμό του WTI για παράδοση τον Σεπτέμβριο υποχωρούσε 3.10% στα 77,85 δολάρια το βαρέλι.

   “Η εντατικοποίηση των ισραηλινών πληγμάτων τις τελευταίες ημέρες” στη Γάζα, “δεν είναι τίποτε άλλο από άλλη μία προσπάθεια να εκτροχιαστεί η εφαρμογή του σχεδίου και να εμποδιστούν ειρηνικές λύσεις στη σύγκρουση”, δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Ματζέντ αλ Ανσάρι.

   Εξάλλου, ο εκπρόσωπος δήλωσε ότι συνεχίζονται οι προσπάθειες για την επίτευξη διπλωματικής επίλυσης της σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν και ότι οι μεσολαβητές –το Κατάρ, το Πακιστάν και το Ομάν– συντονίζουν τις ενέργειές τους προκειμένου να διευκολύνουν τις διαπραγματεύσεις και να ανταλλάξουν κείμενα μεταξύ των δύο πλευρών.

   Προχθές Παρασκευή, ο αρχηγός του αμερικανικού κράτους απειλούσε κατά τη διάρκεια του υπουργικού του συμβουλίου πως θα έδινε διαταγή να χτυπηθεί «πολύ δυνατά» το Ιράν.

   Χθες ανέφερε μέσω Truth Social ότι ο στρατός των ΗΠΑ ήταν «έτοιμος» να πλήξει «την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν σε επίπεδο στρατιωτικού τρόμου και ισχύος (…) που ο κόσμος είχε να δει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».

   Παρ’ όλ’ αυτά, συνέχισε, επειδή «το ζήτησαν» το Ιράν και άλλες «μεσανατολικές χώρες», πήρε την απόφαση να ακυρώσει «οποιαδήποτε επίθεση».

   «Στη βάση αυτού του αιτήματος, δέχτηκα (…) για το καλό του κόσμου (…) να ακυρώσω την επίθεση, με προϋπόθεση να συναφθεί γρήγορα συμφωνία. Το Ισραήλ ενώνεται μαζί μου σε αυτή τη δέσμευση», έγραψε.

   Η ανακοίνωση του ρεπουμπλικάνου ακολούθησε την προειδοποίηση της κυβέρνησής του στους πολίτες των ΗΠΑ να εξετάσουν το ενδεχόμενο να «φύγουν» από τη Μέση Ανατολή εξαιτίας ενδεχόμενης «κλιμάκωσης» του πολέμου στην περιοχή.

   Σύμφωνα με αμερικανικά ΜΜΕ, η κυβέρνηση Τραμπ εξέταζε την πιθανότητα να διατάξει νέους μαζικούς βομβαρδισμούς, πιθανόν μέσα στο σαββατοκύριακο, εναντίον ιδίως ιρανικών ενεργειακών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων διυλιστηρίων και ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών· ωστόσο, σύμφωνα με το CBS News, το οποίο επικαλέστηκε πηγές του τις οποίες δεν κατονόμασε, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος δεν είχε δώσει το πράσινο φως.

   Στο μήνυμά του ο κ. Τραμπ τόνισε πως η όποια συμφωνία της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει «το πλήρες και απόλυτο άνοιγμα του στενού του Ορμούζ», φράση που πληκτρολόγησε με κεφαλαία γράμματα, όπως συνηθίζει για έμφαση, καθώς και «το τέλος της ιρανικής πυρηνικής απειλής».

   Ο σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν τηλεφώνησε χθες στο Ντόναλντ Τραμπ για να εκφράσει τις ανησυχίες του για τις συνέπειες των σχεδιαζόμενων αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων, ιδίως τα ιρανικά αντίποινα, ανέφερε ο αμερικανικός ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios, επικαλούμενος πηγές του στην κυβέρνηση Τραμπ, τις οποίες δεν κατονόμασε.

   «Αποκλιμάκωση»

   Μια από τις πηγές του Axios ανέφερε ότι ο σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος παρότρυνε τον κ. Τραμπ «να αποκλιμακώσει» τον πόλεμο, να «απόσχει» από τους βομβαρδισμούς που σχεδιάζονταν.

   Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε αμέσως όταν το Γαλλικό Πρακτορείο του ζήτησε να σχολιάσει την πληροφορία.

   Την Πέμπτη το Πακιστάν, χώρα που διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο, διαβεβαίωνε ότι οι αντίπαλες πλευρές διαπραγματεύονταν ενόψει αποκλιμάκωσης, ειδικά στο στενό του Ορμούζ, θαλάσσιο πέρασμα στρατηγικής σημασίας στο επίκεντρο της σύγκρουσης, που έκλεισε de facto η Τεχεράνη.

   Ο ιρανικός στρατός από την άλλη κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι τροφοδοτεί «τις εντάσεις» στην περιοχή και προειδοποίησε: «κάθε χώρα που αποτελεί αμυντική ασπίδα της εγκληματικής και επιθετικής Αμερικής θα τυλιχτεί στις φλόγες του πολέμου».

   Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που ανταπέδωσε εξαπολύοντας πυραύλους και drones εναντίον κρατών σε όλη την περιοχή.

   Η επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου εκτροχίασε την καταρχήν συμφωνία, το «πρωτόκολλο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», που υπέγραψαν οι ΗΠΑ και το Ιράν στα μέσα Ιουνίου και υποτίθεται πως θα άνοιγε τον δρόμο για διαπραγματεύσεις 60 ημερών με σκοπό να τερματιστεί οριστικά ο πόλεμος.

I welcome the agreement between Israel and Lebanon.

This is a critical step away from escalation. Because there can be no peace in the Middle East with Lebanon in flames.

My thanks to the US for the mediation.

Key next steps are the disarmament of non-state groups and…

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) June 27, 2026

Η επικεφαλής της Κομισιόν υπογράμμισε, επίσης, ότι η σταθερότητα στην περιοχή δεν μπορεί να επιτευχθεί όσο ο Λίβανος παραμένει στο επίκεντρο των συγκρούσεων.

«Χαιρετίζω τη συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. Πρόκειται για ένα κρίσιμο βήμα μακριά από την κλιμάκωση, επειδή δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη στη Μέση Ανατολή με τον Λίβανο να φλέγεται», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Την ίδια ώρα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε επίσης τις ευχαριστίες της προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον ρόλο τους στη διαμεσολάβηση που οδήγησε στη συμφωνία, επισημαίνοντας ότι τα επόμενα βήματα είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας.

Όπως τόνισε, προτεραιότητες παραμένουν ο αφοπλισμός των «μη κρατικών ένοπλων ομάδων», καθώς και η διατήρηση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου.

Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να στηρίξει τη διαδικασία προς μια διαρκή περιφερειακή σταθερότητα, τόσο σε πολιτικό όσο και σε ανθρωπιστικό επίπεδο.

Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε ότι η ΕΕ θα κινητοποιήσει 100 εκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη των εκτοπισμένων, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή της να συμβάλει στην αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών συνεπειών της κρίσης και στην ενίσχυση της σταθερότητας στην περιοχή.

Τι προβλέπει η συμφωνία Ισραήλ – Λιβάνου

Η συμφωνία προβλέπει την υλοποίηση δύο πιλοτικών σχεδίων, στο πλαίσιο των οποίων οι IDF θα αποχωρήσουν από μικρές περιοχές που ελέγχει σήμερα και τη θέση τους θα αναλάβουν ο στρατός του Λιβάνου.

Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματικοί θα συνεργαστούν με τον λιβανέζικο στρατό για την εφαρμογή των πιλοτικών σχεδίων και κυρίως για να επιβεβαιώσουν ότι στις περιοχές αυτές δεν υπάρχει παρουσία της Χεζμπολάχ.

Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, η μία περιοχή βρίσκεται βόρεια του ποταμού Λιτάνι και η δεύτερη νότια του ποταμού.
 
Ειδικότερα, όπως αναφέρουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι, το Ισραήλ και ο Λίβανος συμφώνησαν σε δύο περιοχές κοντά στην κίτρινη γραμμή, όπου θα εφαρμοστεί πιλοτικά ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ και η μεταβίβαση του ελέγχου στον λιβανέζικο  στρατό: η μία περιοχή βρίσκεται εκτός της κίτρινης γραμμής και νότια του Λιτάνι, ενώ η δεύτερη εκτός της αρχικής κίτρινης γραμμής και βόρεια του Λιτάνι.

Αν και η αποχώρηση των IDF θα είναι περιορισμένη, πρόκειται για την πρώτη υποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από τότε που το Ισραήλ επέκτεινε τον έλεγχό του στον νότιο Λίβανο κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.

Παρά τη διπλωματική πρόοδο, παραμένει αβέβαιο κατά πόσο η συμφωνία μπορεί να εφαρμοστεί πλήρως όσο η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να είναι οπλισμένη και να διατηρεί ισχυρή επιρροή στον Λίβανο.

Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ διατηρείται σε γενικές γραμμές από το περασμένο Σάββατο, αν και το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει αρκετές επιθέσεις εναντίον στόχων που, όπως υποστηρίζει, συνιστούσαν άμεση απειλή από τη Χεζμπολάχ.

Υπενθυμίζεται ότι το «μνημόνιο κατανόησης» μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, το οποίο υπεγράφη στις 17 Ιουνίου, περιλαμβάνει πρόβλεψη για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και στο μέτωπο του Λιβάνου, όρο που, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, είχε θέσει η Τεχεράνη ως προϋπόθεση της συμφωνίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε πως το Ιράν ήταν απελπισμένο, επανέλαβε πως η χώρα είναι «τελειωμένη» και τόνισε πως η Ουάσινγκτον θα περιμένει να δει πώς θα κυλήσει το διάστημα των 60 ημερών που αναφέρεται στο Μνημόνιο Κατανόησης για να καθορίσει τα επόμενα βήματά της. Παράλληλα, τοποθετήθηκε για το περίφημο, πλέον, ταμείο των 300 δισ. δολαρίων για την ανασυγκρότηση του Ιράν, λέγοντας πως από την Ουάσινγκτον δεν θα λάβει «ούτε δεκάρα!».

«Δεν συμφωνήσαμε από απελπισία, το Ιράν το έκανε. Είναι ΤΕΛΕΙΩΜΕΝΟΙ! Θα περιμένουμε να περάσουν οι 60 ημέρες. Δεν θα πάρουν ούτε δεκάρα, ούτε δέκα σεντ!» έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε τις τελευταίες ημέρες αισιόδοξος. Αμερικανοί αξιωματούχοι μιλούσαν ανοιχτά για επικείμενη υπογραφή μνημονίου κατανόησης, ενώ Καταριανοί μεσολαβητές ταξίδευαν μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον μεταφέροντας προτάσεις και διορθώσεις της τελευταίας στιγμής.

Ωστόσο η ισραηλινή επίθεση στα νότια προάστια τηςλιβανικής πρωτεύουσας, στο προπύργιο της Χεζμπολάχ, απείλησε να ανατρέψει όσα οικοδομούνταν επί μήνες στο διπλωματικό παρασκήνιο.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται.

Για την Τεχεράνη, η Χεζμπολάχ δεν είναι απλώς ένας σύμμαχος. Είναι το σημαντικότερο στρατηγικό της εργαλείο στην Ανατολική Μεσόγειο και βασικό στοιχείο του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης», του δικτύου οργανώσεων που υποστηρίζει το Ιράν από τον Λίβανο έως το Ιράκ και την Υεμένη.

Έτσι, η ισραηλινή επίθεση δεν αντιμετωπίστηκε μόνο ως χτύπημα κατά της Χεζμπολάχ αλλά ως έμμεση πρόκληση προς το ίδιο το Ιράν.

Τραμπ: Η πρωϊνή επίθεση στην Βηρυτό δεν έπρεπε να είχε συμβεί

Ο Τραμπ κάλεσε όλες τις πλευρές να «υποχωρήσουν» μετά την επίθεση στη Βηρυτό, η οποία, όπως είπε, δεν έπρεπε να είχε συμβεί.

«Το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να αμυνθεί έναντι απειλών, αλλά η επίθεση στην οποία απαντούσε ήταν πολύ μικρή και χωρίς νόημα, κανείς δεν τραυματίστηκε, δεν σκοτώθηκε και δεν πρέπει να διαταράξει αυτή τη σημαντική διαδικασία», έγραψε στο Truth Social.

Είπε ότι μια συμφωνία ήταν κοντά και θα «έφερε ειρήνη στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

«Δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες επιθέσεις από το Ισραήλ οπουδήποτε στον Λίβανο, αλλά δεν πρέπει επίσης να υπάρξουν άλλες επιθέσεις από οποιοδήποτε άλλο μέρος, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ, εναντίον του Ισραήλ», είπε προσθέτοντας, «Ας μην το χαλάσουμε!»

Πεζεσκιάν: Το ανώτατο όργανο ασφαλείας του Ιράν υποστηρίζει «την οδό του διαλόγου»

Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας υποστηρίζει την «οδό του διαλόγου» με τις ΗΠΑ, δήλωσε σήμερα ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, μετά από κριτική που ασκήθηκε από υπερσυντηρητικούς κατά της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας.

Το Συμβούλιο, το ανώτατο όργανο ασφαλείας του Ιράν, «κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρέπει να ακολουθηθεί η οδός του διαλόγου», τόνισε ο Πεζεσκιάν μιλώντας σε μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα από την ιστοσελίδα της προεδρίας.

Το Συμβούλιο λαμβάνει τις «αποφάσεις σχετικά με τον πόλεμο και τις διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε.

Η οργή της Τεχεράνης

Οι πρώτες αντιδράσεις από την ιρανική ηγεσία ήταν ιδιαίτερα σκληρές.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ αμφισβήτησε ανοιχτά την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το επιχείρημα της Τεχεράνης είναι απλό:

Αν οι ΗΠΑ ενημερώθηκαν από το Ισραήλ πριν από το χτύπημα και δεν το απέτρεψαν, τότε είτε δεν θέλουν είτε δεν μπορούν να ελέγξουν τον στενότερο σύμμαχό τους στην περιοχή.

Σε κάθε περίπτωση, λένε οι Ιρανοί, η αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Ακόμη πιο σκληρές ήταν οι τοποθετήσεις στρατιωτικών αξιωματούχων.

Ανώτατοι διοικητές του στρατού προειδοποίησαν ότι τα «εγκλήματα», όπως τα χαρακτήρισαν, δεν θα μείνουν αναπάντητα.

Οι δηλώσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία διότι προέρχονται από κύκλους που παραδοσιακά αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε προσπάθεια προσέγγισης με τη Δύση.

Τι προβλέπει η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία

Παρότι καμία πλευρά δεν έχει δημοσιοποιήσει το πλήρες κείμενο, οι πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει σκιαγραφούν το περίγραμμα μιας νέας πυρηνικής συνεννόησης.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες:

• Το Ιράν δεσμεύεται να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
• Αποδέχεται ενισχυμένους μηχανισμούς επιθεώρησης.
• Περιορίζει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
• Οι ΗΠΑ εξετάζουν σταδιακή άρση οικονομικών κυρώσεων.
• Προβλέπεται μηχανισμός επαλήθευσης της συμμόρφωσης.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πλαίσιο που θυμίζει σε αρκετά σημεία την πυρηνική συμφωνία του 2015, την οποία ο ίδιος ο Τραμπ είχε εγκαταλείψει κατά την πρώτη του θητεία.

Η μεγάλη διαφορά είναι ότι τώρα η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να επιδιώκει μια πιο περιορισμένη συμφωνία, επικεντρωμένη κυρίως στο πυρηνικό πρόγραμμα και λιγότερο σε ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας.

Γιατί ο Τραμπ θέλει τώρα συμφωνία

Για τον Αμερικανό πρόεδρο, μια συμφωνία με το Ιράν θα αποτελούσε σημαντική διπλωματική επιτυχία.

Θα μπορούσε να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως απόδειξη ότι πέτυχε εκεί όπου απέτυχαν οι προκάτοχοί του.

Παράλληλα, η αποκλιμάκωση με το Ιράν θα περιόριζε έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία: την πιθανότητα στρατιωτικής σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο.

Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται το Στενό του Ορμούζ.

Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Οποιαδήποτε κρίση θα μπορούσε να προκαλέσει έκρηξη στις διεθνείς τιμές ενέργειας και νέες πληθωριστικές πιέσεις παγκοσμίως.

Γι’ αυτό και ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτζ, επέμεινε ότι οποιαδήποτε απόπειρα παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ θα ήταν απαράδεκτη.

Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ

Η συμφωνία δεν προκαλεί μόνο αντιδράσεις στη Μέση Ανατολή.

Στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν ήδη εμφανιστεί ισχυρές αντιστάσεις.

Ορισμένοι Δημοκρατικοί κατηγορούν τον Λευκό Οίκο ότι προσφέρει υπερβολικές παραχωρήσεις.

Υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη μπορεί να κερδίσει οικονομική ανάσα χωρίς να εγκαταλείψει ουσιαστικά τις στρατηγικές της φιλοδοξίες.

Παράλληλα, φιλοϊσραηλινοί κύκλοι εκφράζουν ανησυχίες ότι μια τέτοια συμφωνία θα επιτρέψει στο Ιράν να ανακτήσει οικονομικούς πόρους, τους οποίους θα μπορούσε αργότερα να διοχετεύσει σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς ή οι Χούθι.

Αντιδράσεις και μέσα στο Ιράν

Όμως ούτε η ιρανική ηγεσία έχει εξασφαλίσει ομοφωνία.

Στη συντηρητική πτέρυγα του καθεστώτος υπάρχουν ισχυρές αντιδράσεις.

Διαδηλώσεις στη Μασχάντ και συνθήματα κατά του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί φανερώνουν ότι πολλοί θεωρούν πως η κυβέρνηση υποχωρεί απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Για τους σκληροπυρηνικούς, η συμφωνία κινδυνεύει να εκληφθεί ως παραδοχή αδυναμίας.

Αυτό καθιστά ακόμη πιο δύσκολη τη λήψη τελικής απόφασης από τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος παραμένει ο τελικός κριτής κάθε στρατηγικής επιλογής.

Ο παράγοντας Νετανιάχου

Πίσω από τις εξελίξεις βρίσκεται και ένας δεύτερος, εξίσου σημαντικός παράγοντας.

Το Ισραήλ αντιμετωπίζει με εξαιρετική επιφύλαξη οποιαδήποτε συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να διατηρήσει έστω και μέρος των πυρηνικών του δυνατοτήτων.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί την Τεχεράνη υπαρξιακή απειλή.

Για πολλούς αναλυτές, οι ισραηλινές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, ακόμη και αν έχουν καθαρά στρατιωτική λογική, επηρεάζουν αναπόφευκτα και το διπλωματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίσσονται οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν.

Η σύγκρουση στη Βηρυτό λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η περιοχή παραμένει εύφλεκτη και ότι ακόμη και ένα τοπικό επεισόδιο μπορεί να ανατρέψει ευρύτερους σχεδιασμούς.

Το μεγάλο ερώτημα

Η ουσία είναι πως η συμφωνία δεν κρίνεται πλέον μόνο στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων.

Κρίνεται στη Βηρυτό, στη Γάζα, στο νότιο Λίβανο, στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Στενό του Ορμούζ.

Κάθε πύραυλος που εκτοξεύεται από τη Χεζμπολάχ, κάθε ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα και κάθε δήλωση στρατιωτικού διοικητή μπορεί να επηρεάσει τις ισορροπίες.

Γι’ αυτό και, ενώ πριν από λίγες ημέρες το ερώτημα ήταν πότε θα υπογραφεί η συμφωνία, σήμερα το ερώτημα είναι αν θα υπογραφεί τελικά.

Και αν η Μέση Ανατολή θα επιτρέψει στη διπλωματία να προλάβει για άλλη μια φορά τον πόλεμο.