«Όλα έχουν χαθεί. Το ναυτικό τους έχει χαθεί. Η αεροπορία τους έχει χαθεί. Σχεδόν τα πάντα», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.

«Το μόνο ερώτημα είναι: να πάμε να το τελειώσουμε; Ή θα υπογράψουν κάποιο έγγραφο; Ας δούμε τι θα γίνει», πρόσθεσε.

Την ίδια ώρα, οι διεργασίες για τη διαμόρφωση ενός προσχεδίου συμφωνίας ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη φαίνεται πως είναι σε προχωρημένο στάδιο, με διεθνή μέσα να αναφέρουν ότι οι σχετικές ανακοινώσεις ενδέχεται να γίνουν μέσα στις επόμενες ώρες.

Σύμφωνα με τα αραβικά δίκτυα Al Arabiya και Al Hadath, «βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για την οριστικοποίηση του κειμένου μιας συμφωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης», ενώ προστίθεται ότι «ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού ενδέχεται να επισκεφθεί το Ιράν αύριο για να ανακοινώσει την τελική έκδοση της συμφωνίας».

Όπως μεταδίδεται, «η τελική έκδοση της συμφωνίας μεταξύ Αμερικής και Ιράν ενδέχεται να ανακοινωθεί εντός ωρών», με τις ίδιες πηγές να σημειώνουν ακόμη ότι «ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων θα διεξαχθεί στην Ισλαμαμπάντ μετά την περίοδο του Χατζ», το ετήσιο ισλαμικό προσκύνημα στη Μέκκα, που φέτος ολοκληρώνεται το Σάββατο 30 Μαΐου.

Οι πληροφορίες αυτές, αν επιβεβαιωθούν, θα σηματοδοτούν σημαντική εξέλιξη στις πολύμηνες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις δύο χώρες, οι οποίες πραγματοποιούνται με διαδοχικούς κύκλους επαφών και έντονη διπλωματική κινητικότητα το τελευταίο διάστημα.

ΗΠΑ και Ιράν προς τελικό σχέδιο συμφωνίας – Ακόμα και εντός ωρών οι ανακοινώσεις

Σε προχωρημένο στάδιο φαίνεται να βρίσκονται οι διεργασίες για τη διαμόρφωση ενός προσχεδίου συμφωνίας ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, με διεθνή μέσα να αναφέρουν ότι οι σχετικές ανακοινώσεις ενδέχεται να γίνουν μέσα στις επόμενες ώρες.

Σύμφωνα με τα αραβικά δίκτυα Al Arabiya και Al Hadath, «βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για την οριστικοποίηση του κειμένου μιας συμφωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης», ενώ προστίθεται ότι «ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού ενδέχεται να επισκεφθεί το Ιράν αύριο για να ανακοινώσει την τελική έκδοση της συμφωνίας».

Όπως μεταδίδεται, «η τελική έκδοση της συμφωνίας μεταξύ Αμερικής και Ιράν ενδέχεται να ανακοινωθεί εντός ωρών», με τις ίδιες πηγές να σημειώνουν ακόμη ότι «ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων θα διεξαχθεί στην Ισλαμαμπάντ μετά την περίοδο του Χατζ», το ετήσιο ισλαμικό προσκύνημα στη Μέκκα, που φέτος ολοκληρώνεται το Σάββατο 30 Μαΐου.

Οι πληροφορίες αυτές, αν επιβεβαιωθούν, θα σηματοδοτούν σημαντική εξέλιξη στις πολύμηνες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις δύο χώρες, οι οποίες πραγματοποιούνται με διαδοχικούς κύκλους επαφών και έντονη διπλωματική κινητικότητα το τελευταίο διάστημα.

Νωρίτερα ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε στη βραζιλιάνικη εφημερίδα Folha de S. Paulo ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον «συνεχίζονται μέσω πακιστανικών διαμεσολαβητών».

«Βασικά, αυτό που θέλουμε δεν είναι απαίτηση αλλά τα δικαιώματά μας», ανέφερε, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Σε αυτό περιλαμβάνεται και το αίτημα του Ιράν για άρση των αμερικανικών κυρώσεων, κάτι που –όπως είπε ο Μπαγκαεΐ– αποτελεί «μέρος των δικαιωμάτων μας».

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, επανέλαβε ότι η Τεχεράνη επιμένει σε μια λύση που θα βασίζεται, όπως υποστηρίζει, στην αποκατάσταση των δικαιωμάτων της χώρας και στην άρση των περιοριστικών μέτρων που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ.

Το Ισλαμαμπάντ έχει αναλάβει ρόλο-κλειδί στην τελική φάση των διαπραγματεύσεων, με τον υπουργό Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσέν Νάκβι, να πραγματοποιεί την Τετάρτη (20/5) το δεύτερο αιφνιδιαστικό ταξίδι του στην Τεχεράνη μέσα σε μία εβδομάδα. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο IRNA και αραβικά δίκτυα όπως το Al-Arabiya, οι διπλωματικές διεργασίες είναι πυρετώδεις, ενώ ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού αναμένεται ακόμη και εντός των επόμενων ωρών στο Ιράν για να επισφραγίσει το τελικό κείμενο.

Το παζάρι των παραχωρήσεων και οι αμερικανικές «κόκκινες γραμμές»

Παρά την ορατή πρόοδο, η ισορροπία παραμένει εξαιρετικά εύθραστη, με τις δύο πλευρές να διαπραγματεύονται σκληρά κάτω από το τραπέζι:

• Η αμερικανική ευελιξία: Η Ουάσιγκτον έχει διαμηνύσει μέσω Πακιστάν ότι επιδεικνύει μια «περιορισμένη ευελιξία» σε οικονομικά ζητήματα, ανοίγοντας το παράθυρο για σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.
• Οι «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ: Ο Λευκός Οίκος παραμένει ανένδοτος στα θέματα ασφαλείας. Απαιτεί την πλήρη και οριστική εγκατάλειψη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και την άμεση αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
• Οι απαιτήσεις και οι επιφυλάξεις του Ιράν: Η Τεχεράνη ζητά αποζημιώσεις για τις πολεμικές καταστροφές, άρση του ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών της και μόνιμη παύση των εχθροπραξιών. Παράλληλα, εκφράζει έντονη δυσπιστία, θεωρώντας τις αμερικανικές εγγυήσεις ανεπαρκείς για την αποτροπή μελλοντικών επιθέσεων.

Τελεσίγραφο Τραμπ και πολεμική ετοιμότητα των Φρουρών της Επανάστασης

Η διπλωματική προσπάθεια διεξάγεται υπό την άμεση απειλή της επανέναρξης των βομβαρδισμών. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται στο τελικό στάδιο, αλλά έστειλε σαφές τελεσίγραφο, δίνοντας στην Τεχεράνη διορία «δύο με τρεις ημέρες» (μέχρι το Σαββατοκύριακο ή τις αρχές της επόμενης εβδομάδας) για να υπογράψει, προειδοποιώντας με ένα νέο «μεγάλο πλήγμα».

Ο Τραμπ, σε μια αποστροφή του λόγου του προς δημοσιογράφους, έφτασε στο σημείο να ισχυριστεί προκλητικά ότι οι ΗΠΑ «ουσιαστικά έχουν καταλάβει» το Ιράν, συμπληρώνοντας ότι δεν βιάζεται, αλλά δεν πρόκειται να επιτρέψει στην Τεχεράνη να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.

Στην ίδια γραμμή, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ξεκαθάρισε ότι οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ είναι έτοιμες να ξαναρχίσουν τις επιχειρήσεις αν το deal ναυαγήσει.

Το Ιράν σηκώνει το γάντι, με τον Πρόεδρο του Κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπάγκερ Γκαλιμπάφ, να δηλώνει ότι η χώρα χρησιμοποίησε την τρέχουσα εκεχειρία για να ανασυντάξει τις δυνάμεις της. Χαρακτηρίζοντας τις αμερικανικές κινήσεις ως προάγγελο ενός νέου γύρου πολέμου, ο Γκαλιμπάφ προειδοποίησε: «Πρέπει να ενισχύσουμε την ετοιμότητά μας να απαντήσουμε δυναμικά και αποτελεσματικά σε πιθανές επιθέσεις. Οι ΗΠΑ θα μετανιώσουν αν επιτεθούν ξανά».

Τραμπ: Θα δώσω μια ευκαιρία στο Ιράν

Μια ευκαιρία στο Ιράν δήλωσε ότι θα δώσει ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προσθέτοντας ότι «δεν βιάζεται» να καταλήξει σε συμφωνία.

Συγκεκριμένα ο Τραμπ ερωτηθείς αν είναι ανοιχτός σε μια περιορισμένη συμφωνία με το Ιράν που θα άνοιγε μόνο το Στενό του Ορμούζ και θα παρέτεινε την εκεχειρία, ανέφερε: «Θα έπρεπε να ανοίξουμε το στενό, οπότε θα δώσουμε μια ευκαιρία. Δεν βιάζομαι. Όλοι λένε, “Α, οι ενδιάμεσες εκλογές”. Δεν βιάζομαι… ».

Όπως είπε μιλώντας σε δημοσιογράφους σε αεροπορική βάση στο Μέριλαντ, η επίτευξη των στόχων της στρατιωτικής επιχείρησης είναι πιο σημαντική από το να θέσει ένα χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωσή της.

Για τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ανέφερε ότι «θα κάνει ό,τι θέλω» σχετικά με μια πιθανή στρατιωτική επίθεση στο Ιράν.

«Είναι πολύ καλός άνθρωπος, θα κάνει ό,τι θέλω. Και είναι εξαιρετικός άνθρωπος… Μην ξεχνάτε ότι ήταν πρωθυπουργός εν καιρώ πολέμου», είπε χαρακτηριστικά προσθέτοντας ότι υπάρχει μεταξύ τους συμφωνία για τον πόλεμο στο Ιράν.

Οι επόμενες ώρες θεωρούνται ιστορικής σημασίας. Εάν οι μεσολαβητικές προσπάθειες του Πακιστάν και οι πιέσεις των αραβικών κρατών του Κόλπου αποδώσουν, η Μέση Ανατολή ενδέχεται να οδηγηθεί σε μια βιώσιμη αποσυμπίεση. Σε αντίθετη περίπτωση, η λήξη του τελεσιγράφου του Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να πυροδοτήσει μια νέα, ακόμη πιο καταστροφική φάση πολεμικών επιχειρήσεων.

«Θα έπρεπε να ανοίξουμε το στενό, οπότε θα δώσουμε μια ευκαιρία. Δεν βιάζομαι. Όλοι λένε, “Α, οι ενδιάμεσες εκλογές”. Δεν βιάζομαι… ».

Όπως είπε μιλώντας σε δημοσιογράφους σε αεροπορική βάση στο Μέριλαντ, η επίτευξη των στόχων της στρατιωτικής επιχείρησης είναι πιο σημαντική από το να θέσει ένα χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωσή της.

Για τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ανέφερε ότι «θα κάνει ό,τι θέλω» σχετικά με μια πιθανή στρατιωτική επίθεση στο Ιράν.

«Είναι πολύ καλός άνθρωπος, θα κάνει ό,τι θέλω. Και είναι εξαιρετικός άνθρωπος… Μην ξεχνάτε ότι ήταν πρωθυπουργός εν καιρώ πολέμου», είπε χαρακτηριστικά προσθέτοντας ότι υπάρχει μεταξύ τους συμφωνία για τον πόλεμο στο Ιράν.

Ο Μάρκο Ρούμπιο σε μήνυμά του στα ισπανικά με αφορμή την Ημέρα της Ανεξαρτησίας της χώρας πρότεινε μια «νέα σχέση» στον λαό της Κούβας.

Στο μήνυμά του κατηγόρησε την κουβανική κυβέρνηση για τα «αφάνταστα δεινά» των κατοίκων του νησιού, μετέδωσε ο ειδησεογραφικός το Axios.

Αυτή είναι η πρώτη φορά που ο Ρούμπιο απευθύνεται απευθείας στους Κουβανούς ως υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, σημείωσε το Axios, εκτιμώντας ότι πρόκειται για μέρος της πολυεπίπεδης στρατηγικής της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να ασκήσει πίεση στην Αβάνα.

«Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο δεν έχετε ηλεκτρικό ρεύμα, καύσιμα ή τρόφιμα είναι εξαιτίας αυτών που ελέγχουν τη χώρα σας, που έχουν λεηλατήσει δισεκατομμύρια δολάρια», τόνισε ο Ρούμπιο στο μήνυμά του.

Αργότερα σήμερα το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ θα ανακοινώσει κατηγορίες εις βάρος του ντε φάκτο ηγέτη της Κούβας, του 94χρονου Ραούλ Κάστρο, επειδή φέρεται να ζήτησε το 1996 την κατάρριψη δύο αεροσκαφών οργάνωσης που ίδρυσαν Κουβανοί εξόριστοι στη Φλόριντα τα οποία κατευθύνονταν στο νησί.

Στο μήνυμά του ο Ρούμπιο επικεντρώθηκε στον ρόλο του επιχειρηματικού ομίλου GAESA που ελέγχεται από τον στρατό και έχει ιδρυθεί από τον Κάστρο. Ο όμιλος εκτιμάται ότι διαθέτει πόρους ύψους 18 δισεκ. δολαρίων και ελέγχει το 70% της κουβανικής οικονομίας.

Ο Αμερικανός υπουργός συνέκρινε τις πλούσιες ελίτ που διοικούν τον GAESA με τη φτώχεια των περισσότερων Κουβανών, εκτιμώντας ότι «η Κούβα δεν ελέγχεται από καμία ‘επανάσταση’. Η Κούβα ελέγχεται από τον GAESA», σχολίασε.

«Ο πρόεδρος Τραμπ προτείνει μια νέα σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και της Κούβα, αλλά αυτό θα πρέπει να γίνει μέσω του κουβανικού λαού, όχι του GAESA», υπογράμμισε.

Η αμερικανική κυβέρνηση προσφέρει «100 εκατομμύρια σε τρόφιμα και φάρμακα σε εσάς, τον λαό», πρόσθεσε ο Ρούμπιο, εξηγώντας ότι θα πρέπει να διανεμηθούν «μέσω της καθολικής εκκλησίας ή άλλων αξιόπιστων φιλανθρωπικών οργανώσεων. Όχι να κλαπούν από τον GAESA».

Πέρα από το εμπάργκο σε ισχύ από το 1962, η Ουάσιγκτον, η οποία δεν κρύβει πως θέλει να δει αλλαγή καθεστώτος στην Αβάνα, επέβαλε στη χώρα τον Ιανουάριο πετρελαϊκό αποκλεισμό, έκτοτε δεν άφησε να περάσει παρά μόλις ένα ρωσικό δεξαμενόπλοιο με αργό.

Στις αρχές Μαΐου, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε περαιτέρω σκλήρυνση των κυρώσεων σε βάρος της Κούβας.

Πλέον, το νησί των 9,6 εκατομμυρίων κατοίκων μαστίζεται από μια άνευ προηγουμένου κοινωνικοοικονομική κρίση, με πολλούς Κουβανούς να μην έχουν πρόσβαση σε αγαθά και προϊόντα πρώτης ανάγκης.

Η κατάσταση του δικτύου ηλεκτροδότησης είναι επίσης κρίσιμη, καθώς η χώρα δεν έχει πλέον αποθέματα καυσίμων. Οι ατελείωτες, επαναλαμβανόμενες διακοπές ρεύματος έχουν προκαλέσει διαδηλώσεις σε συνοικίες της Αβάνας τις τελευταίες ημέρες.

«Καταλήξαμε σε συμφωνία για την εφαρμογή της δασμολογικής συμφωνίας ΕΕ-Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ευρώπη τηρεί τις δεσμεύσεις της», έγραψε στο X.

Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε δώσει στους Ευρωπαίους προθεσμία μέχρι τις 4 Ιουλίου για να επικυρώσουν τη συμφωνία που επιτεύχθηκε έπειτα από διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια του καλοκαιριού του 2025 στο Τέρνμπερι της Σκωτίας.

Ο Αμερικανός ηγέτης, κατά τη διάρκεια επιθεώρησης των εργασιών για τη νέα αίθουσα χορού του Λευκού Οίκου, παραδέχθηκε δημόσια ότι η αιφνιδιαστική αυτή υπαναχώρηση ήταν αποτέλεσμα έντονων διπλωματικών πιέσεων και σχετικών εκκλήσεων από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι Άραβες σύμμαχοι μετέφεραν κοινό μήνυμα στην Ουάσιγκτον, ζητώντας να δοθεί χρόνος στην ενεργή διπλωματία, καθώς τυχόν αντίποινα της Τεχεράνης θα έθεταν σε άμεσο κίνδυνο τις δικές τους ενεργειακές υποδομές.

Η αμερικανική πολεμική μηχανή βρισκόταν σε απόλυτη ετοιμότητα και, σύμφωνα με τις δηλώσεις του Τραμπ την Τρίτη, οι δυνάμεις των ΗΠΑ απείχαν μόλις μία ώρα από την έναρξη των βομβαρδισμών.

Παρά την προσωρινή αναστολή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατήρησε την επιθετική του ρητορική, ξεκαθαρίζοντας ότι ο στρατός παραμένει με το «δάχτυλο στη σκανδάλη» για μια ολοκληρωτική και ευρείας κλίμακας επίθεση, εάν οι τρέχουσες συνομιλίες αποβούν άκαρπες.

Συμπλήρωσε μάλιστα με νόημα ότι η συμφωνία που επιδιώκει θα αποκλείει οριστικά την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Ισλαμική Δημοκρατία.

Στο πεδίο των διαπραγματεύσεων, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την οικονομική και στρατιωτική πίεση που ασκεί στην Τεχεράνη μέσω του ναυτικού αποκλεισμού.

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι οι Ιρανοί «εκλιπαρούν για συμφωνία», στέλνοντας παράλληλα ένα σαφές τελεσίγραφο προς την ηγεσία της χώρας: «Ελπίζω να μην χρειαστεί να πάμε σε πόλεμο, αλλά ίσως πρέπει να τους δώσουμε ένα άλλο μεγάλο χτύπημα. Μπορεί να τους δώσουμε ένα άλλο μεγάλο χτύπημα, θα το γνωρίζετε γρήγορα».

«Λοιπόν, εννοώ, λέω δύο ή τρεις ημέρες, ίσως Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή, κάτι τέτοιο, ίσως στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, επειδή δεν μπορούμε να τους αφήσουμε να έχουν ένα νέο πυρηνικό όπλο».

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη αντέδρασε χλευάζοντας τις παλινωδίες του Τραμπ με τις προθεσμίες, ενώ το ιρανικό επιτελείο προειδοποίησε πως οποιοσδήποτε λάθος υπολογισμός των ΗΠΑ θα συναντήσει τη «σιδηρά γροθιά» των ενόπλων δυνάμεών του.

Η εφημερίδα, επικαλούμενη πηγές που γνωρίζουν την αμερικανική αποτίμηση της πρόσφατης συνόδου κορυφής στο Πεκίνο, αναφέρει ότι το θέμα τέθηκε κατά τη διάρκεια εκτενών συνομιλιών μεταξύ των δύο ηγετών για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι τα σχόλια του Σι αποτέλεσαν μία από τις πιο άμεσες τοποθετήσεις του Κινέζου Προέδρου σχετικά με τον Ρώσο ηγέτη και τον πόλεμο από την έναρξη της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ πρότεινε επίσης κατά τη διάρκεια των συνομιλιών να υπάρξει συντονισμός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι οι τρεις χώρες έχουν κοινά συμφέροντα απέναντι στον θεσμό. Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες, ενώ η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον δεν απάντησε σε σχετικά αιτήματα.

Οι δηλώσεις του Σι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς ο Πούτιν ετοιμάζεται να επισκεφθεί εκ νέου το Πεκίνο για διήμερη σύνοδο κορυφής με τον Κινέζο Πρόεδρο. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο που η στρατηγική συνεργασία Κίνας και Ρωσίας παραμένει στενή, τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και 25 χρόνια μετά τη συνθήκη φιλίας που είχαν υπογράψει οι δύο χώρες.

Παράλληλα, ο πόλεμος φαίνεται να έχει οδηγηθεί σε παρατεταμένο αδιέξοδο. Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν εντείνει τις επιθέσεις με drones σε ρωσικούς στόχους, ακόμη και κοντά στη Μόσχα, μετά τα μεγάλης κλίμακας ρωσικά πλήγματα στο Κίεβο την προηγούμενη εβδομάδα. Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τις επιθέσεις «απολύτως δικαιολογημένες».

Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί επίσης να εκφράζει ανησυχίες για τη στήριξη που παρέχει η Κίνα στη Ρωσία μέσω προϊόντων διπλής χρήσης, τα οποία θεωρεί ότι συμβάλλουν στη διατήρηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Παρότι το Πεκίνο απορρίπτει τις κατηγορίες, δυτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η κινεζική οικονομική και τεχνολογική υποστήριξη παραμένει κρίσιμη για τη Μόσχα καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται χωρίς ορατό τέλος.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωταγωνιστούν σε αυτή την κούρσα, πουλώντας πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας από ό,τι συνήθως, την στιγμή που η κατάσταση στο εσωτερικό της Μέσης Ανατολής αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκη και επώδυνη.

Μέσα από μια ενδελεχή ανάλυση δεδομένων εξαγωγών και τιμολόγησης μηνών από την S&P Global Energy Commodities at Sea και την Argus Media, οι New York Times αποτύπωσαν το μέγεθος των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου και των συναφών προϊόντων, οι οποίες επηρεάστηκαν καθοριστικά από το κλείσιμο του περάσματος.

Ορισμένες όμως χώρες υφίστανται πολύ βαρύτερα πλήγματα, καθώς όσες είχαν προνοήσει να χρησιμοποιήσουν αγωγούς για να διοχετεύσουν το πετρέλαιό τους σε λιμάνια μακριά από τα στενά τα κατάφεραν σαφώς καλύτερα από εκείνες που στερούνται τέτοιων υποδομών.

Οι χώρες που κερδίζουν

• Ηνωμένες Πολιτείες: Ο μεγάλος κερδισμένος της κρίσης, καταγράφοντας κατακόρυφη αύξηση των εξαγωγών κατά 145 εκατομμύρια βαρέλια και πρόσθετα έσοδα ύψους 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

• Ρωσία: Παρά τη μικρή μείωση του όγκου των εξαγωγών κατά 592.000 βαρέλια, επωφελήθηκε από την εκτίναξη των διεθνών τιμών και την προσωρινή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, κερδίζοντας επιπλέον 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Σαουδική Αραβία: Αν και οι εξαγωγές της μειώθηκαν κατά 152 εκατομμύρια βαρέλια, η στρατηγική χρήση των αγωγών παράκαμψης και οι υψηλές τιμές της απέφεραν κέρδη αυξημένα κατά 9,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Ιράν: Μέχρι τα μέσα Απρίλίου εκμεταλλεύτηκε τις υψηλές τιμές καταγράφοντας αύξηση εσόδων κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά τη μείωση των εξαγωγών κατά 3,3 εκατομμύρια βαρέλια, προτού δεχθεί το πλήγμα του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.

• Ομάν: Παρουσίασε θετικό ισοζύγιο με αύξηση εσόδων κατά 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά την πτώση των εξαγωγών κατά 43 εκατομμύρια βαρέλια.

Οι χώρες με την μεγαλύτερη μείωση εσόδων

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Περιόρισαν τις απώλειες χάρη στους εναλλακτικούς αγωγούς, αλλά κατέγραψαν πτώση εξαγωγών κατά 155 εκατομμύρια βαρέλια και μείωση εσόδων κατά 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Κατάρ: Χωρίς εναλλακτικές οδούς εκτός των στενών, είδε τις εξαγωγές του να υποχωρούν κατά 84 εκατομμύρια βαρέλια και τα έσοδα να μειώνονται κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Κουβέιτ: Υπέστη σοβαρό πλήγμα με απώλεια 150 εκατομμυρίων βαρελιών από τις εξαγωγές του, γεγονός που οδήγησε σε μείωση εσόδων κατά 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Ιράκ: Ο μεγαλύτερος χαμένος της περιοχής λόγω της απόλυτης εξάρτησης από τα Στενά του Ορμούζ, με τις εξαγωγές του να κάνουν βουτιά 246 εκατομμυρίων βαρελιών και τα έσοδα να συρρικνώνονται κατά 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η κατανόηση του ποιος κερδίζει και ποιος χάνει σε αυτή τη συγκυρία εξηγεί τους λόγους για τους οποίους ορισμένα κράτη εμφανίζονται πιο ανθεκτικά στις οικονομικές συνέπειες του πολέμου. Σύμφωνα με τον Jim Burkhard, επικεφαλής της παγκόσμιας έρευνας πετρελαίου για την S&P Global Energy, όσο περισσότερο τα στενά παραμένουν κλειστά, τόσο αυτοί που έχουν ωφεληθεί θα συνεχίσουν να κερδίζουν, ενώ για όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα, η κατάσταση θα γίνει ακόμα πιο σοβαρή. Αν τα στενά δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστη δίοδο, οι σημερινοί νικητές θα παγιωθούν, ενώ αν ανοίξουν ξανά, η ικανότητα ανάκαμψης των πληγέντων θα εξαρτηθεί από το πόσο οδυνηρό υπήρξε το διάστημα του αποκλεισμού.

Μεγάλοι κερδισμένοι οι Αμερικάνοι επενδυτές

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, κατάφεραν να μετριάσουν το οικονομικό πλήγμα από έναν πόλεμο που ξεκίνησαν οι ίδιες και το Ισραήλ. Μέχρι τα τέλη Μαρτίου, οι αμερικανικές εταιρείες εξήγαγαν 145 εκατομμύρια βαρέλια περισσότερα από το κανονικό, γεγονός που μεταφράστηκε σε μια θεαματική αύξηση εσόδων κατά 50 δισεκατομμύρια δολάρια.

Αυτή η υπερβάλλουσα παραγωγή κάλυψε ένα μικρό μέρος της χαμένης ενέργειας διεθνώς, συγκρατώντας εν μέρει την περαιτέρω άνοδο των τιμών. Κι όμως, σε αντίθεση με άλλους μεγάλους παραγωγούς, οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν κρατική εταιρεία πετρελαίου, πράγμα που σημαίνει ότι τη μερίδα του λέοντος από αυτά τα έσοδα την καρπώνονται οι μεγάλοι ιδιωτικοί όμιλοι.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτά τα κεφάλαια θα επανεπενδυθούν σε νέες γεωτρήσεις ή προσλήψεις εργαζομένων, οπότε δεν αναμένεται κάποια μεγάλη οικονομική έκρηξη στο Τέξας ή το Νέο Μεξικό. Αντίθετα, τα κέρδη θα κατευθυνθούν στους επενδυτές μέσω υψηλότερων μερισμάτων και τιμών μετοχών, αν και οι τοπικές κυβερνήσεις και οι ιδιοκτήτες γης θα εισπράξουν αυξημένους φόρους και δικαιώματα.

15 δισ. δολάρια κέρδη για τη Ρωσία

Η Ρωσία αναδείχθηκε σε έναν ακόμα μεγάλο ευνοημένο της κρίσης, όχι επειδή αύξησε τον όγκο των πωλήσεών της, αφού οι εξαγωγές της μειώθηκαν κατά 592.000 βαρέλια, αλλά επειδή πληρώνεται πολύ ακριβότερα. Τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 15 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς οι τιμές διεθνώς εκτοξεύθηκαν, ενώ η ξαφνική απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις σε ορισμένα ρωσικά φορτία τον Μάρτιο βοήθησε σημαντικά.

Στις αρχές Απριλίου, το ρωσικό πετρέλαιο στον Κόλπο της Φινλανδίας άγγιξε τα 120 δολάρια το βαρέλι, από μόλις 41 δολάρια προ πολέμου, παρά τις προσπάθειες της Ουκρανίας να πλήξει τις ρωσικές ενεργειακές υποδομές.

Στον αντίποδα, η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο είναι ζοφερή, αναδεικνύοντας την τεράστια σημασία των εναλλακτικών οδών. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δικαιώθηκαν για τις δαπανηρές επενδύσεις που έκαναν πριν από χρόνια σε αγωγούς που παρακάμπτουν τα στενά, όπως ο αγωγός East-West και ο αγωγός του Άμπου Ντάμπι. Οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκαν κατά 152 εκατομμύρια βαρέλια, αλλά τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 9,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατέγραψαν πτώση 155 εκατομμυρίων βαρελιών στις εξαγωγές, χάνοντας μόλις 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα, μια ελάχιστη απώλεια συγκριτικά με το μέγεθος του σοκ. Το ίδιο το Ιράν, που ελέγχει τα στενά, είδε τα έσοδά του να αυξάνονται κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια παρά τη μείωση των εξαγωγών κατά 3,3 εκατομμύρια βαρέλια, όμως η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία μετά τα μέσα Απριλίου, όταν ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ έπληξε καίρια την οικονομία του.

Οι μεγάλοι ηττημένοι της γεωπολιτικής μέγγενης

Οι χώρες που δεν διαθέτουν ούτε τον έλεγχο των στενών ούτε εναλλακτικούς αγωγούς βιώνουν μια πραγματική οικονομική πανωλεθρία.

Το Ομάν κατάφερε να διασώσει μέρος των εσόδων του με αύξηση 2,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων παρά την πτώση των εξαγωγών κατά 43 εκατομμύρια βαρέλια, όμως το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Ιράκ βυθίζονται στην κρίση.

Οι θαλάσσιες εξαγωγές του Κατάρ μειώθηκαν κατά 84 εκατομμύρια βαρέλια, οδηγώντας σε απώλεια 5,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ακόμα χειρότερα, το Κουβέιτ είδε τις εξαγωγές του να κατακρημνίζονται κατά 150 εκατομμύρια βαρέλια, χάνοντας 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το βαρύτερο πλήγμα δέχθηκε το Ιράκ, του οποίου οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 246 εκατομμύρια βαρέλια, προκαλώντας μια τεράστια τρύπα 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα κρατικά ταμεία.

Αν και αρκετοί αξιωματούχοι στον Κόλπο εξετάζουν πλέον την κατασκευή νέων αγωγών, τα έργα αυτά απαιτούν δισεκατομμύρια και πολλά χρόνια για να ολοκληρωθούν, αφήνοντας τις χώρες αυτές έρμαια των διαθέσεων όποιου ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ.

Πάντως ξεκαθάρισε πως αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, έχει δώσει εντολή στις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ «να είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε πλήρη, μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, ανά πάσα στιγμή».

Η ανάρτηση Τραμπ:

«Μου ζητήθηκε από τον εμίρη του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, τον πρίγκιπα της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν Αλ Σαούντ, και τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαΐντ Αλ Ναχάν, να αναβάλουμε την προγραμματισμένη στρατιωτική επίθεσή μας κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, η οποία είχε προγραμματιστεί για αύριο, δεδομένου ότι διεξάγονται επί του παρόντος σοβαρές διαπραγματεύσεις και ότι, κατά τη γνώμη τους, ως Μεγάλοι Ηγέτες και Σύμμαχοι, θα επιτευχθεί μια συμφωνία, η οποία θα είναι απολύτως αποδεκτή από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, καθώς και από όλες τις χώρες της Μέσης Ανατολής και πέραν αυτής.

» Η συμφωνία αυτή θα περιλαμβάνει, κυρίως, ΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΥΡΗΝΙΚΩΝ ΟΠΛΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΙΡΑΝ!

» Με βάση τον σεβασμό μου προς τους προαναφερθέντες ηγέτες, έδωσα εντολή στον υπουργό Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ, στον πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου, στρατηγό Ντάνιελ Κέιν, και στις Ένοπλες Δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών, ότι ΔΕΝ θα πραγματοποιήσουμε την προγραμματισμένη επίθεση κατά του Ιράν αύριο, αλλά τους έδωσα περαιτέρω εντολή να είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε πλήρη, μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, ανά πάσα στιγμή, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί αποδεκτή συμφωνία.

» Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας στο θέμα αυτό! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΡΑΜΠ».

Διπλωματικοί κύκλοι και στρατηγικοί αναλυτές εκφράζουν έντονη ανησυχία ότι η κρίση μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεφύγει από τον έλεγχο, όχι απαραίτητα λόγω μιας συνειδητής επιλογής πολέμου, αλλά εξαιτίας ενός λανθασμένου υπολογισμού είτε από την Ουάσινγκτον είτε από την Τεχεράνη.

Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία στο άμεσο μέλλον, αλλά για πόσο ακόμη μπορεί να διατηρηθεί αυτή η κατάσταση χωρίς νέα στρατιωτική ανάφλεξη.

Την ίδια στιγμή, σε ΗΠΑ και Ισραήλ ενισχύονται οι φωνές που ζητούν νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν.

Θεωρώντας ότι η περαιτέρω πίεση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης και να την αναγκάσει να επιστρέψει στο τραπέζι των συνομιλιών με πιο συμβιβαστική στάση.

Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές αμφισβητούν έντονα αυτή τη στρατηγική.

«Το Ιράν δεν έχει υποκύψει»

Ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ και πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών, εκτιμά ότι η πολιτική της συνεχούς πίεσης έχει ήδη αποτύχει.

«Έχουμε ήδη δοκιμάσει επανειλημμένα αυτή τη θεωρία και το Ιράν δεν υπέκυψε», σημείωσε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι η περιοχή έχει πλέον εισέλθει σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, όπου η πιθανότητα νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης αυξάνεται καθημερινά.

Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters, το πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας, οι πυρηνικές δυνατότητες και ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ δεν αποτελούν απλώς διαπραγματευτικά χαρτιά, αλλά θεμελιώδεις πυλώνες επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Όπως υποστηρίζουν, οποιαδήποτε εγκατάλειψη αυτών των στρατηγικών εργαλείων δεν θα ισοδυναμούσε με συμβιβασμό, αλλά με πλήρη παράδοση.

Παρά τις έμμεσες συνομιλίες που διεξάγονται μέσω πακιστανικής διαμεσολάβησης, ουσιαστική πρόοδος δεν έχει σημειωθεί, καθώς οι απαιτήσεις των δύο πλευρών παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να γεφυρωθούν.

Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ και τα «όχι» της Τεχεράνης

Οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου για διάστημα 20 ετών και να μεταφέρει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου στις ΗΠΑ.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ζητά τον τερματισμό των επιθέσεων, εγγυήσεις ασφαλείας, πολεμικές αποζημιώσεις και αναγνώριση της κυριαρχίας της στα Στενά του Ορμούζ — όρους που η Ουάσινγκτον απορρίπτει κατηγορηματικά.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προειδοποιήσει ότι «ο χρόνος τελειώνει» για την Τεχεράνη, ξεκαθαρίζοντας ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, το Ιράν θα βρεθεί αντιμέτωπο με «πολύ δύσκολες συνέπειες».

Ο Αλί Βαέζ από το International Crisis Group εκτιμά ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν είναι έτοιμη να προχωρήσει στις επώδυνες παραχωρήσεις που απαιτούνται για μια συμφωνία, καθώς τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη θεωρούν ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους.

Στο προσκήνιο στα Στενά του Ορμούζ

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσαν από το συγκεκριμένο πέρασμα.

Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στην περιοχή προκαλεί ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, ενισχύοντας τις πιέσεις στις αγορές ενέργειας και στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.

Ο πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Άλαν Έιρ θεωρεί ότι η προοπτική μιας συνολικής συμφωνίας απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν αναζητά απλώς μια διπλωματική νίκη, αλλά μια στρατηγική και πολιτική ταπείνωση του Ιράν.

Παρά τη σκληρή ρητορική της ιρανικής ηγεσίας, πηγές κοντά στο καθεστώς παραδέχονται ότι η Τεχεράνη δεν επιθυμεί μια παρατεταμένη κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», καθώς η οικονομική κρίση βαθαίνει, ο πληθωρισμός αυξάνεται και η ανεργία επιδεινώνεται.

Οι επιδιώξεις και οι υποχωρήσεις της Τεχεράνης

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ιράν επιδιώκει μια προσωρινή συμφωνία που θα επέτρεπε το άνοιγμα των Στενών υπό ιρανική επιτήρηση, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, αφήνοντας τα πιο δύσκολα ζητήματα — όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και οι κυρώσεις — για μεταγενέστερο στάδιο διαπραγματεύσεων.

Η Τεχεράνη εμφανίζεται επίσης διατεθειμένη να περιορίσει ή να μεταφέρει μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, κατά προτίμηση στη Ρωσία, ώστε να μπορεί να τα ανακτήσει σε περίπτωση που οι ΗΠΑ παραβιάσουν μια μελλοντική συμφωνία. Ωστόσο, μέχρι στιγμής η Ουάσινγκτον απορρίπτει αυτή την πρόταση.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση στο Στενό του Ορμούζ δύσκολα μπορεί να επιλυθεί στρατιωτικά χωρίς τεράστιο κόστος για τις ΗΠΑ. Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής στη Μέση Ανατολή, θεωρεί ότι η διαχείριση της κρίσης θα αποτελέσει καθοριστική δοκιμασία για την εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ.

Από την πλευρά του, ο Αλί Βαέζ υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει ρεαλιστική στρατιωτική λύση για τον έλεγχο των Στενών χωρίς μακροχρόνια και εξαιρετικά δαπανηρή αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο ιρανικό έδαφος, γεγονός που καθιστά τη διπλωματία τη μοναδική βιώσιμη επιλογή.

«Δεν ανατρέψαμε το καθεστώς»

Παρά τα επιχειρησιακά κέρδη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων, αρκετοί αναλυτές τονίζουν ότι δεν επιτεύχθηκε στρατηγικό πλήγμα ικανό να αλλάξει ουσιαστικά τη στάση της Τεχεράνης.

«Δεν ανατρέψαμε το καθεστώς. Αντίθετα, έχουμε απέναντί μας ένα πιο ριζοσπαστικοποιημένο Ιράν, το οποίο εξακολουθεί να διαθέτει πυραυλικές δυνατότητες και εμπλουτισμένο ουράνιο», υπογράμμισε ο Σιτρινόβιτς.

Όπως προειδοποιεί, η υποτίμηση της αντοχής του ιρανικού καθεστώτος ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσινγκτον σε μια νέα και ακόμη πιο επικίνδυνη σύγκρουση, βασισμένη στην εσφαλμένη εκτίμηση ότι η διαρκής πίεση θα εξαναγκάσει τελικά την Τεχεράνη σε συνθηκολόγηση.