Το δημοσίευμα επιμένει πως ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν τον φόβο πως το Ισραήλ σκόπευε να δολοφονήσει τους κορυφαίους διαπραγματευτές του Ιράν, την ώρα που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιδίωκε μια κρίσιμη συμφωνία υψηλού ρίσκου για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η ιστορική εφημερίδα επικαλείται νυν και πρώην αξιωματούχους που γνωρίζουν το θέμα πως στο στόχαστρο του Ισραήλ ήταν ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο Αμπάς Αραγτσί, υπουργός Εξωτερικών του Ιράν.

Το γεγονός αυτό δημιούργησε έντονη δυσαρέσκεια στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την Εφημερίδα των Συντακτών, ώστε την άνοιξη προχώρησε στο εξαιρετικά ασυνήθιστο βήμα να ζητήσει από ενδιάμεσους να προειδοποιήσουν το Ιράν για τις προθέσεις του Ισραήλ να δολοφονήσει τα κεντρικά στελέχη της κυβέρνησης.

Αμερικανοί ειδοποίησαν το Ιράν για τις προθέσεις του Ισραήλ υποστηρίζει η εφημερίδα

«Αν σκοτώσεις αυτούς τους ανθρώπους, σκοτώνεις τους ρεαλιστές», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος, όπως και άλλοι, μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας προκειμένου να σχολιάσει την αμερικανική άποψη για την εκστρατεία στοχευμένων δολοφονιών του Ισραήλ.

Ήδη από τον Μάρτιο, όταν η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ άρχισε να εξετάζει διπλωματικές επιλογές για τον τερματισμό του πολέμου, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ενημερώσει τους Ισραηλινούς ομολόγους τους ότι δεν θα έπρεπε να συνεχιστούν οι δολοφονίες της πολιτικής ηγεσίας του Ιράν, σύμφωνα με διπλωμάτη.

Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν πως το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αισθάνθηκαν την ανάγκη να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο και να προειδοποιήσουν το ίδιο το Ιράν ότι οι κορυφαίοι διαπραγματευτές του κινδύνευαν να δολοφονηθούν, καταδεικνύει την ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ και τη περιορισμένη επιρροή της κυβέρνησης Τραμπ στην ισραηλινή κυβέρνηση.

«Αυτό δείχνει την απόκλιση των πολεμικών στόχων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, καθώς και τη θεμελιώδη αποφασιστικότητα του πρωθυπουργού του Ισραήλ να υπονομεύσει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση θα μπορούσαν να ολοκληρώσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος σε θέματα άμυνας τόσο Ρεπουμπλικανικών όσο και Δημοκρατικών κυβερνήσεων.

Η ισραηλινή πρεσβεία στην Ουάσιγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα.

Αμερικανός αξιωματούχος ούτε επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε το ζήτημα αυτό. Σε δηλώσεις του τόνισε πως «ο Πρόεδρος θέλει να αφεθεί η ειρηνευτική διαδικασία να εξελιχθεί».

Τις αμερικανικές ανησυχίες για τις προθέσεις των Ισραηλινών για δολοφονίες είχε μεταφέρει νωρίτερα στο κοινό της και η εφημερίδα «New York Times».

Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν πόλεμο με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Ισραήλ δολοφόνησε δεκάδες Ιρανούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες, μεταξύ αυτών και τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ενώ ο αμερικανικός στρατός επικεντρώθηκε στην αποδυνάμωση του ιρανικού ναυτικού και των πυραυλικών δυνατοτήτων της χώρας.

Διαφοροποίηση μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ

Έτσι, ενώ αρχικά ο στόχος ήταν κοινός στη συνέχεια υπήρξε διαφοροποίηση ως προς τις απόψεις. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι το στρατιωτικό και θρησκευτικό κατεστημένο της Τεχεράνης θα διατηρούσε τον έλεγχο της εξουσίας.

Περισσότερες διαφωνίες εμφανίστηκαν μετά τη δολοφονία του κορυφαίου Ιρανού αξιωματούχου εθνικής ασφάλειας, Αλί Λαριτζανί, στα μέσα Μαρτίου, σύμφωνα με αξιωματούχους.

«Το σημείο καμπής δεν ήταν η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Καμενεΐ αλλά η δολοφονία του Λαριτζανί», δήλωσε Δυτικός αξιωματούχος. «Οι ΗΠΑ αναζητούσαν έναν Ιρανό αξιωματούχο με τον οποίο θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν και ξαφνικά είχε εξαφανιστεί».

Το τελευταίο διάστημα, οι δυο άνδρες που το Ισραήλ φέρεται πως είχε βάλει στο στόχαστρο για να δολοφονηθούν ήταν οι βασικοί συνομιλητές των Αμερικανών αξιωματούχων για την επίτευξη μιας αρχικής εκεχειρίας τον Απρίλιο και στη συνέχεια μιας συμφωνίας-πλαισίου για τον τερματισμό του πολέμου τον Ιούνιο.

Ακόμη και πριν επιτευχθεί αυτή η συμφωνία-πλαίσιο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι και ισχυρές φιλοϊσραηλινές ομάδες πίεσης στην Ουάσιγκτον άρχισαν να την επικρίνουν, καθώς έκλεινε τον δρόμο στον στόχο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Την ίδια στιγμή άνοιγε τον δρόμο για την άρση οικονομικών κυρώσεων σε αντάλλαγμα για περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ

Τον περασμένο Μάρτιο, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε δημόσια να εννοηθεί ότι η εκστρατεία δολοφονιών του Ισραήλ δυσχέραινε τις διαπραγματεύσεις με το ιρανικό καθεστώς. «Ξέρετε, είναι λίγο δύσκολο», είπε τότε στους δημοσιογράφους. «Τους έχουν εξοντώσει όλους. Δεν θέλω να σκοτωθούν».

Ο Γκαλιμπάφ ήταν μεταξύ των ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων που βρίσκονταν σε κτίριο το οποίο χτυπήθηκε από το Ισραήλ κατά τον περσινό δωδεκαήμερο πόλεμο, σύμφωνα με μέσα ενημέρωσης της Μέσης Ανατολής που επικαλούνται το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars.

Οι New York Times ανέφεραν επίσης ότι ο Γκαλιμπάφ λίγο έλειψε να σκοτωθεί και φέτος, όταν το Ισραήλ έπληξε συνάντηση ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων σε υπόγειο καταφύγιο.

Οι απόπειρες δολοφονίας του Γκαλιμπάφ, του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, καθώς και άλλων υψηλόβαθμων Ιρανών αξιωματούχων, έχουν προκαλέσει ανησυχίες τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στη Μέση Ανατολή ότι ο πόλεμος ίσως εγκατέστησε στην εξουσία ένα πιο αδίστακτο καθεστώς, αποφασισμένο να εκδικηθεί, στη θέση ενός ηλικιωμένου ηγέτη, του οποίου η κυριαρχία στην εξουσία θεωρούνταν ότι είχε αρχίσει να εξασθενεί.

Η δεξίωση διοργανώθηκε από την πρεσβεία της χώρας στην Ελλάδα, στο Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Παρουσία εκατοντάδων προσκεκλημένων -μεταξύ των οποίων στελέχη της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης- πραγματοποιείται η εκδήλωση με οικοδέσποινα την Αμερικανίδα πρέσβη, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.

Παρόντες ήταν πολιτικοί, επιχειρηματίες, τραπεζίτες κ.ά. Ανάμεσα τους ο πρώην πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο υπουργός Εθνικής άμυνας Νίκος Δένδιας, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης, ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης, η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ο υφυπουργός Οικονομίας Χάρης Θεοχάρης, ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας Kώστας Κατσαφάδος με τη σύζυγό του και την ξαδέλφη του, δικηγόρο Θεοδώρα Μιχαλολιάκου, ο υπεύθυνος για τη Συνταγματική Αναθεώρηση Ευρυπίδης Στυλανίδης, η αυτοδιοικητική Βίκυ Χατζηβασιλείου κ.ά.

Στην πρόσκληση ανταποκρίθηκαν ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, με τη σύζυγό του και CEO της CrediaBank Ελένη Βρεττού, o CEO του Ιατρικού Ομίλου Χρήστος Αποστολόπουλος με τη σύζυγό του κ.α

Από το ΠΑΣΟΚ παρόντες ήταν οι: Δημήτρης Μάντζος, Νάντια Γιαννακοπούλου, Μιχάλης Κατρίνης και ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας αλλά και η αρχηγός της Ελπίδας, Μαρία Καρυστιανού.

O Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR με τη σύζυγό του και CEO της CrediaBank Ελένη Βρεττού. Παρούσα και η Μαριάννα Λάτση αλλά και η Δέσποινα Μοιραράκη.

Το παρόν έδωσε και ο γιος της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, Ρόναν.

Σπύρος Σιδέρης

Το αποτέλεσμα δεν είναι ακόμη πολιτική λύση. Είναι όμως ένα πρώτο σήμα ότι οι δύο πλευρές αναζητούν μηχανισμούς αποκλιμάκωσης, υπό την ασφυκτική πίεση της οικονομίας, της ασφάλειας, του πυρηνικού φακέλου και του Λιβάνου.

Το πρώτο κέρδος της Ντόχα

Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ ανακοίνωσε ότι οι μεσολαβητές από τη Ντόχα και το Ισλαμαμπάντ ολοκλήρωσαν χωριστές συναντήσεις με τους Αμερικανούς και Ιρανούς διαπραγματευτές.

Ο εκπρόσωπος του καταριανού ΥΠΕΞ, Μάτζεντ αλ-Ανσάρι, έκανε λόγο για «θετική πρόοδο» στα ζητήματα που συνδέονται με το μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε στο Ισλαμαμπάντ, με βάση τα αποτελέσματα της Συνόδου της λίμνης της Λουκέρνης.

Οι πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συζητήσεις το επόμενο διάστημα, με νέο ραντεβού να ορίζεται το συντομότερο δυνατό μετά την ολοκλήρωση των τελετών αποχαιρετισμού του πρώην Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν.

Τα παγωμένα δισεκατομμύρια στο τραπέζι

Το πιο απτό αποτέλεσμα φαίνεται να αφορά τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Σύμφωνα με το αμερικανικό Axios, ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε αρχική κατανόηση για την πρώτη δόση αυτών των χρημάτων.

Περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια δεν πρόκειται να μεταφερθούν απευθείας σε μετρητά στην Τεχεράνη. Θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά βασικών αγαθών, με ένα μέρος των προμηθειών να προέρχεται από την αμερικανική αγορά. Πρόκειται για μηχανισμό ελεγχόμενης αποδέσμευσης, ώστε τα χρήματα να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν ελεύθερα από το Ιράν.

Η φόρμουλα αυτή επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να εμφανίζεται ότι δεν χαλαρώνει άνευ όρων την πίεση, ενώ δίνει στην Τεχεράνη ένα οικονομικό αποτέλεσμα που μπορεί να παρουσιάσει στο εσωτερικό της.

Η σκιά του Ορμούζ

Πίσω από τις τεχνικές λεπτομέρειες υπάρχει το μεγάλο γεωπολιτικό αγκάθι: τα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ φέρονται να μετέφεραν προς την ιρανική πλευρά σαφές μήνυμα ότι η ιδέα επιβολής τελών διέλευσης από το Ορμούζ μπορεί να τινάξει στον αέρα τις πιθανότητες τελικής συμφωνίας.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, χώρες του Κόλπου συζητούν ήδη μηχανισμούς διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά, μετά τη λήξη του προηγούμενου πλαισίου που συνδεόταν με τον ιρανικό φάκελο.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι στη Ντόχα φαίνεται να διαμορφώθηκε μια προσωρινή κατανόηση: να παραμείνει η κατάσταση ήρεμη την επόμενη εβδομάδα, ώστε να δοθεί χρόνος στην εφαρμογή των όρων του μνημονίου και στη συνέχιση των τεχνικών διαβουλεύσεων.

Η ιρανική ανάγνωση: όλα ή τίποτα

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαρίμπ Αμπαντί ανακοίνωσε την ολοκλήρωση του γύρου συνομιλιών με Κατάρ και Πακιστάν και επιβεβαίωσε την πρώτη συνεδρίαση της ομάδας παρακολούθησης της εφαρμογής του μνημονίου.

Σύμφωνα με την ιρανική εκδοχή, η Τεχεράνη έθεσε στο τραπέζι τις «παραβιάσεις» που αποδίδει στις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως σε σχέση με τον πρώτο όρο του μνημονίου, ο οποίος αφορά τον τερματισμό του πολέμου στον Λίβανο.

Η ιρανική θέση είναι σαφής: οι δεσμεύσεις του μνημονίου αποτελούν ενιαίο πακέτο και δεν μπορούν να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Με άλλα λόγια, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οικονομία, ασφάλεια, Λίβανος, Ορμούζ και πυρηνικό πρόγραμμα δεν είναι ξεχωριστοί φάκελοι, αλλά κομμάτια της ίδιας διαπραγμάτευσης.

Η Ουάσιγκτον δίνει χρόνο, αλλά κρατά την απειλή

Από την αμερικανική πλευρά, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι τεχνικές ομάδες συζητούν στη Ντόχα τις λεπτομέρειες, μεταξύ των οποίων και τη ναυσιπλοΐα. Τόνισε ότι η εντολή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ είναι να προχωρήσει η διαδικασία προς συμφωνία και να υπάρξει διαπραγμάτευση με καλή πίστη.

Η αισιοδοξία, όμως, συνοδεύεται από προειδοποίηση. Ο Βανς ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια του Ιράν να ξαναχτίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα ή να επαναλάβει επιθέσεις σε πλοία θα αλλάξει τους αμερικανικούς υπολογισμούς.

Ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε θετικός, λέγοντας ότι οι συναντήσεις στο Κατάρ πήγαν καλά και ότι η διαδικασία για τον πυρηνικό αφοπλισμό του Ιράν «προχωρά». Πρόκειται για γλώσσα αισιοδοξίας, αλλά όχι για ανακοίνωση συμφωνίας.

Το δύσκολο επόμενο βήμα

Οι συνομιλίες της Ντόχα δεν ήταν ακόμη επίσημη διαπραγμάτευση για τελική συμφωνία. Ήταν όμως η προετοιμασία της. Ο Γαρίμπ Αμπαντί μίλησε για εξειδικευμένες ομάδες εργασίας που θα παρακολουθούν την εφαρμογή του μνημονίου και θα ανοίξουν τον δρόμο για την επόμενη φάση.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η προσωρινή ηρεμία μπορεί να αντέξει. Το μνημόνιο έχει ορίζοντα τουλάχιστον 60 ημερών, με στόχο την επέκταση της εκεχειρίας και τη συζήτηση κρίσιμων ζητημάτων: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τα ερευνητικά του προγράμματα, τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και μια πιο μόνιμη διευθέτηση.

Η Ντόχα, λοιπόν, δεν έδωσε λύση. Έδωσε όμως σήμα. Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη δεν έχουν εμπιστοσύνη η μία στην άλλη, αλλά έχουν λόγους να αποφύγουν την έκρηξη. Το Κατάρ και το Πακιστάν προσπαθούν να κρατήσουν ανοιχτό τον δίαυλο. Οι χώρες του Κόλπου παρακολουθούν τα Στενά του Ορμούζ με αγωνία. Και το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει τα παγωμένα δισεκατομμύρια σε πολιτικό και οικονομικό οξυγόνο.

Αν αυτό είναι η αρχή μιας συμφωνίας ή απλώς μια ακόμη ανάπαυλα πριν από την επόμενη κρίση, θα φανεί στο επόμενο ραντεβού. Προς το παρόν, η Ντόχα έδειξε ότι το μεγάλο παζάρι έχει ξεκινήσει.

Σύμφωνα με το BBC, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ απέρριψε το εκτελεστικό διάταγμα του Ντόναλντ Τραμπ με μία απόφαση σταθμό 6-3, γεγονός που προκάλεσε τη έντονη δυσαρέσκεια του Αμερικανού Προέδρου.

Η νομοθεσία εδώ και περίπου 150 χρόνια προέβλεπε πως όποιος γεννιέται στις ΗΠΑ λαμβάνει αυτομάτως αμερικανική υπηκοότητα. Ο Πρόεδρος Τραμπ επιχείρησε αυτό το δικαίωμα των παιδιών, που γεννιούνται στις ΗΠΑ να το καταργήσει στο πλαίσιο της αντιμεταναστευτικής του πολιτικής.

Ο Πρόεδρος Τραμπ είχε εκδώσει διάταγμα για την κατάργηση της αυτόματης χορήγησης υπηκοότητας σε βρέφη που γεννιούνται από γονείς μετανάστες, που βρίσκονται στη χώρα παράνομα ή με προσωρινή βίζα.

Η δικαστική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου κλείνει οριστικά την πόρτα στις προσπάθειες του Τραμπ και ο Πρόεδρος δεν έχει πολλά περιθώρια ανάκλησής της. Ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς συνέταξε τη γνώμη της πλειοψηφίας για την ιθαγένεια ανοίγοντας ξανά τον δρόμο για τα παιδιά των μεταναστών, να μην είναι χωρίς πατρίδα.

«Έχουμε δει πολλούς ασυνήθιστους συνασπισμούς στο δικαστήριο», τόνισε ο ανώτατος δικαστικός. «Εδώ είναι έξι δικαστές του δικαστηρίου, οι οποίοι επιβεβαιώνουν ορισμένες αρχές ερμηνείας σ’ ένα πολύ σημαντικό και αμφιλεγόμενο ζήτημα και έχουν δηλώσει ότι ο πρόεδρος δεν μπορεί να υπερβεί τα όρια του Συντάγματος. Αυτό το μέρος θα πρέπει να είναι πολύ καθησυχαστικό για τον κόσμο».

Ο Ντέιβιντ Λίμπρον, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Ράις και πρώην κοσμήτορας της νομικής σχολής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, λέει ότι ο Ρόμπερτς «εξέδωσε μια εξαιρετική γνωμοδότηση που ερμηνεύει πιστά την ιστορία της 14ης τροπολογίας και την κατανόησή της».

Κατά την κρίση του ανώτατου δικαστηρίου, επίσης, οι πολιτείες μπορούν να απαγορεύσουν σε τρανς αθλητές να συμμετέχουν σε γυναικεία αθλήματα στα σχολεία για λόγους ισότητας. Τέλος, ήρε την απαγόρευση σχετικά με τον τρόπο συντονισμού των δαπανών των προεκλογικών εκστρατειών.

Πρόκειται, σύμφωνα με την ΕΡΤ για το νομοθετικό κείμενο που μετουσιώνει σε συγκεκριμένα δασμολογικά μέτρα την κοινή δήλωση της 21ης Αυγούστου 2025 για «αμοιβαίο, δίκαιο και ισορροπημένο εμπόριο» μεταξύ Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Κανονισμός κινείται σε δύο βασικούς άξονες, αντίστοιχα προς τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η ΕΕ στην κοινή δήλωση.

Μηδενισμός δασμών σε βιομηχανικά προϊόντα 

Μηδενίζονται οι τελωνειακοί δασμοί του κοινού δασμολογίου για ευρύτατη γκάμα αμερικανικών εισαγωγών, από αγροτικά προϊόντα (πατάτες, λαχανικά, εσπεριδοειδή, ξηρούς καρπούς) έως ολόκληρα κεφάλαια της Συνδυασμένης Ονοματολογίας που καλύπτουν σχεδόν το σύνολο της μεταποιητικής βιομηχανίας, όπως τα χημικά, τα φαρμακευτικά, τα πλαστικά, τα υφάσματα, τα μέταλλα, τα μηχανήματα, τα οχήματα, η αεροναυπηγική ή τα όργανα ακριβείας. Πρόκειται, ουσιαστικά, για την υλοποίηση της δέσμευσης της ΕΕ να καταργήσει τους δασμούς σε όλα τα βιομηχανικά εμπορεύματα αμερικανικής προέλευσης.

Μερική αναστολή δασμών σε ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα 

Για ντομάτες, αγγούρια, αγκινάρες, εσπεριδοειδή και χυμούς σταφυλιών αναστέλλεται μόνο το κατ’ αξίαν στοιχείο του δασμού, ενώ διατηρείται το ειδικό δασμολογικό στοιχείο που ενεργοποιείται όταν η τιμή εισαγωγής είναι χαμηλότερη της τιμής εισόδου. Πρόκειται για ασπίδα προστασίας για τους Ευρωπαίους παραγωγούς από πρακτικές ντάμπινγκ.

Δασμολογικές ποσοστώσεις

Ανοίγουν είκοσι ξεχωριστές δασμολογικές ποσοστώσεις με μηδενικό ή μειωμένο εντός ποσόστωσης συντελεστή, για προϊόντα που κρίθηκαν στρατηγικής σημασίας για τις διατλαντικές αξιακές αλυσίδες. Δηλαδή, για το χοιρινό κρέας (25.000 τόνοι), το κρέας βίσωνα (3.000 τόνοι), τα γαλακτοκομικά και τα τυριά (από 10.000 τόνους κάθε κατηγορία), οι ξηροί καρποί (500.000 τόνοι), το σογιέλαιο (400.000 τόνοι), αλλά και τα θαλασσινά, όπως ο μπακαλιάρος Αλάσκας, ο σολομός και οι γαρίδες, καθώς και προϊόντα όπως η σκόνη κακάο, ο καφές και διάφορα παρασκευάσματα ζαχαροπλαστικής. Οι ποσοστώσεις θα ανανεώνονται σε δωδεκάμηνες περιόδους με αφετηρία την 1η Ιουλίου 2026.

Η ασφαλιστική δικλείδα και το ζήτημα χάλυβα-αλουμινίου

Ο νέος Κανονισμός αφήσει στην Επιτροπή σημαντικά περιθώρια ελιγμών. Το άρθρο 3 την εξουσιοδοτεί να αναστείλει εν όλω ή εν μέρει την εφαρμογή των άρθρων 1 και 2 αν οι ΗΠΑ δεν τηρήσουν την κοινή δήλωση, με ρητή αναφορά στο σενάριο όπου η λήξη ή αντικατάσταση του προσωρινού δασμού του άρθρου 122 του αμερικανικού εμπορικού νόμου του 1974 (που επιβλήθηκε με προεδρικό διάταγμα στις 20 Φεβρουαρίου 2026) θίξει τη δασμολογική μεταχείριση που ίσχυε έως τις 24 Φεβρουαρίου 2026.

Ξεχωριστή πρόβλεψη αφορά χάλυβα και αλουμίνιο, τομείς που δεν καλύπτονται από το ανώτατο όριο 15% και όπου παραμένουν σε ισχύ οι αμερικανικοί δασμοί 50%. Αν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 οι ΗΠΑ εξακολουθούν να επιβάλλουν δασμό άνω του 15% σε παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου ενωσιακής καταγωγής, η Επιτροπή αποκτά την εξουσία να επαναφέρει δασμούς στα αντίστοιχα αμερικανικά προϊόντα ως αντίμετρο.

Επίσης, προβλέπεται μηχανισμός διασφάλισης, ώστε αν οι νέες δασμολογικές προτιμήσεις οδηγήσουν σε τέτοια αύξηση εισαγωγών που να προκαλεί ή να απειλεί να προκαλέσει σοβαρή ζημία στον ενωσιακό κλάδο παραγωγής, η Επιτροπή να μπορεί να κινήσει έρευνα (ύστερα από αίτημα τριών ή περισσότερων κρατών μελών ή του ίδιου του κλάδου παραγωγής) και να αναστείλει τα μέτρα.

Πόσο επηρεάζεται η Ελλάδα

Σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του διατλαντικού εμπορίου, που, σύμφωνα με στοιχεία του Συμβουλίου, ξεπέρασε το 1,77 τρισ. ευρώ το 2025 σε αγαθά και υπηρεσίες, η ελληνική έκθεση στις ΗΠΑ είναι μικρή σε απόλυτους όρους, αλλά εμπορικά σημαντική. 

Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής Πρεσβείας στην Ουάσινγκτον, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ διαμορφώθηκαν σε 2,4 δισ. ευρώ το 2025, σχεδόν αμετάβλητες σε σχέση με το 2024 (-0,3%), ενώ οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 8,5% στα 2,34 δισ. ευρώ. Το συνολικό διμερές εμπόριο έφτασε τα 4,75 δισ. ευρώ, με το ελληνικό πλεόνασμα να συρρικνώνεται στα 60 εκατ. ευρώ από 250 εκατ. το 2024 — κυρίως λόγω της αύξησης των ενεργειακών εισαγωγών (1,18 δισ. ευρώ, με το 95% να αφορά LNG). Χωρίς τα πετρελαιοειδή, η Ελλάδα διατηρεί πλεόνασμα 660 εκατ. ευρώ απέναντι στις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ αντιστοιχούν περίπου στο 4,8%-5% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, καθιστώντας τες έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς προορισμούς εκτός ΕΕ. Στα κλαδικά στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για την περίοδο μετά την επιβολή των αμερικανικών δασμών (Απρίλιος-Σεπτέμβριος 2025), φαίνεται ανάμεικτη εικόνα, με ενίσχυση για τα φύλλα αργιλίου (+30%), τα φαρμακευτικά σκευάσματα με αλκαλοειδή (+71,2%) και τους στροβιλοκινητήρες (+97,4%), ενώ υποχώρησαν τα παρασκευάσματα τροφίμων (-13,5%), τα μέρη αεροσκαφών (-13,4%) και κυρίως η φέτα, οι εξαγωγές της οποίας μειώθηκαν σχεδόν στο μισό σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Με δεδομένο ότι αρκετά από αυτά τα προϊόντα (αλουμίνιο, φαρμακευτικά, μηχανήματα) εμπίπτουν πλέον στο καθεστώς μηδενικού δασμού εισαγωγής στην ΕΕ για τα αντίστοιχα αμερικανικά είδη, η άμεση επίπτωση του νέου Κανονισμού στην Ελλάδα αφορά κυρίως τη φθηνότερη πρόσβαση αμερικανικών αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων στην εγχώρια αγορά, παρά τη μεταχείριση των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, που έχει καθοριστεί να έχει ανώτατο όριο 15%. Ένα ευαίσθητο σημείο που παραμένει ανοιχτό, και απασχολεί ιδιαίτερα την ελληνική πλευρά, είναι η αμερικανική απαίτηση να μην αναγνωρίζεται η προστασία των προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Ένα  ζήτημα που αφορά άμεσα προϊόντα όπως η φέτα.

Η απειλή Τραμπ για τον ψηφιακό φόρο

Η θέση σε ισχύ της συμφωνίας συμπίπτει με νέα ένταση στις διατλαντικές σχέσεις, καθώς στις 26 Ιουνίου, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε, μέσω social media, με άμεσο δασμό 100% σε όλα τα προϊόντα κάθε χώρας που θα επιβάλει φόρο ψηφιακών υπηρεσιών σε αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας. 

«Ευρωπαϊκές χώρες συζητούν την επικείμενη επιβολή Φόρου Ψηφιακών Υπηρεσιών σε αμερικανικές εταιρείες. Ορισμένες από αυτές τις χώρες είναι κοντά στο να το πράξουν», έγραψε ο Αμερικανός Πρόεδρος, προσθέτοντας ότι ένας τέτοιος δασμός θα ακύρωνε ισχύουσες εμπορικές συμφωνίες. Η απειλή έρχεται λίγες ημέρες πριν από την προθεσμία της 4ης Ιουλίου που έχει θέσει ο ίδιος για την έναρξη πλήρους εφαρμογής της δασμολογικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ.

Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τομά Ρενιέ απάντησε χθες 29 Ιουνίου πως «η ΕΕ θα ανταποκριθεί γρήγορα και αποφασιστικά» σε τυχόν μονομερή αμερικανικά μέτρα, επαναλαμβάνοντας την επίσημη θέση ότι η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της «διατηρούν το κυρίαρχο δικαίωμα να ρυθμίζουν οποιεσδήποτε οικονομικές δραστηριότητες στην επικράτειά τους». Παράλληλα, αντιπροσωπεία της ΕΕ βρίσκεται στην Ουάσινγκτον έως την 1η Ιουλίου, με στόχο τη δημιουργία πλαισίου για «τον πιθανό μελλοντικό ψηφιακό διάλογο» με τους Αμερικανούς ομολόγους.

Προσώρας, η ψηφιακή φορολογία παραμένει εκτός του πεδίου της κοινής δήλωσης και αποτελεί διαρκή πηγή τριβής, με τον νέο Κανονισμό να προβλέπει ρητά τη δυνατότητα αναστολής των ενωσιακών παραχωρήσεων αν η Ουάσινγκτον υπονομεύσει με άλλο τρόπο τους στόχους της συμφωνίας.

Σπύρος Σιδέρης

Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι το επίκεντρο της αντιπαράθεσης δεν είναι πλέον αποκλειστικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αλλά και η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.

Όσο οι δύο πλευρές αδυνατούν ακόμη και να συμφωνήσουν αν υπάρχει ή όχι διάλογος, τόσο ενισχύονται οι αμφιβολίες για το κατά πόσο μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στις συνομιλίες.

Δύο αφηγήσεις για την ίδια ημέρα

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι αμερικανική αντιπροσωπεία βρίσκεται ή μεταβαίνει στη Ντόχα, υποστηρίζοντας ότι οι επαφές πραγματοποιούνται έπειτα από ιρανικό αίτημα.

Η εκδοχή της Τεχεράνης είναι εκ διαμέτρου αντίθετη. Η ιρανική κυβέρνηση διαψεύδει ότι έχει προγραμματιστεί οποιαδήποτε συνάντηση με αμερικανική αντιπροσωπεία και δηλώνει πως πληροφορήθηκε την παρουσία Αμερικανών αξιωματούχων στο Κατάρ αποκλειστικά μέσω των διεθνών μέσων ενημέρωσης.

Παρότι αποκλείει άμεσες συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ιρανική πλευρά επιβεβαιώνει ότι τεχνικό κλιμάκιο μεταβαίνει στο Κατάρ για επαφές με τις αρχές της χώρας, με αντικείμενο την προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, καθώς και την αποδέσμευση μέρους των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων.

Το Ορμούζ επισκιάζει πλέον το πυρηνικό πρόγραμμα

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια σημαντική μεταβολή στις προτεραιότητες των διαπραγματεύσεων. Το πυρηνικό πρόγραμμα εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο τριβής, ωστόσο ολοένα περισσότερο το ενδιαφέρον μεταφέρεται στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία η Τεχεράνη αντιμετωπίζει πλέον ως στρατηγικό μοχλό αποτροπής απέναντι σε ενδεχόμενη στρατιωτική ή οικονομική πίεση.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας ως διαπραγματευτικό χαρτί, επιδιώκοντας ανταλλάγματα όπως η χαλάρωση των κυρώσεων ή η αποδέσμευση οικονομικών πόρων.

Η Ουάσιγκτον, αντίθετα, θεωρεί ότι οποιαδήποτε συζήτηση για οικονομικές παραχωρήσεις μπορεί να προχωρήσει μόνο εφόσον προηγηθεί σαφής δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα υπάρξει απειλή για την ελεύθερη διέλευση των εμπορικών πλοίων.

Η διαπραγμάτευση κινδυνεύει πριν ακόμη αρχίσει

Ειδικοί στις διεθνείς σχέσεις εκτιμούν ότι οι τελευταίες εξελίξεις υπονομεύουν τη δυναμική που είχε δημιουργηθεί από τις προηγούμενες επαφές.

Οι δημόσιες αντιπαραθέσεις, οι εκατέρωθεν κατηγορίες περί παραβίασης των συμφωνηθέντων και η απουσία σταθερού διαύλου επικοινωνίας δημιουργούν ένα εξαιρετικά εύθραυστο περιβάλλον.

Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, ακόμη και αν υπάρχουν τεχνικές επαφές μέσω του Κατάρ, η συνέχιση της διπλωματικής διαδικασίας προϋποθέτει περιορισμό της στρατιωτικής έντασης και επιστροφή σε ένα πλαίσιο αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Διαφορετικά, κάθε νέο επεισόδιο στην περιοχή μπορεί να ανατρέψει όσα έχουν συμφωνηθεί και να οδηγήσει σε νέα περίοδο αβεβαιότητας.

Το βάρος πέφτει στους διαμεσολαβητές

Το Κατάρ βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο των προσπαθειών διαμεσολάβησης. Ωστόσο, οι αντικρουόμενες δημόσιες τοποθετήσεις των δύο πλευρών δυσκολεύουν σημαντικά το έργο των μεσολαβητών.

Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η ιρανική ηγεσία έχει επανειλημμένα διαψεύσει την ύπαρξη συνομιλιών πριν τελικά συμμετάσχει σε αυτές, γεγονός που οδηγεί αρκετούς να θεωρούν πιθανό ότι οι επαφές θα πραγματοποιηθούν τελικά, έστω και σε διαφορετικό χρόνο ή επίπεδο από αυτό που παρουσιάζει η αμερικανική πλευρά.

Άλλοι, αντίθετα, θεωρούν ότι η σημερινή εικόνα αντανακλά την προσπάθεια κάθε κυβέρνησης να ελέγξει το πολιτικό κόστος στο εσωτερικό της. Για την Ουάσιγκτον, η προβολή μιας εικόνας διαπραγμάτευσης ενισχύει το αφήγημα ότι η αμερικανική πίεση αποδίδει. Για την Τεχεράνη, η δημόσια άρνηση άμεσων συνομιλιών επιτρέπει στην ηγεσία να εμφανίζεται ότι δεν υποχωρεί απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις.

Περισσότερη μάχη για την εικόνα παρά για την ουσία

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές, είναι ότι οι δύο πλευρές μοιάζουν να επενδύουν περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι συνομιλίες παρά στο περιεχόμενό τους. Η διαφωνία δεν αφορά μόνο τα ζητήματα που θα τεθούν στο τραπέζι, αλλά ακόμη και το αν υπάρχει τραπέζι διαπραγμάτευσης.

Η σύγκρουση των αφηγήσεων αποκαλύπτει ότι η πραγματική μάχη διεξάγεται πλέον τόσο στο πεδίο της διπλωματίας όσο και της δημόσιας εικόνας. Όσο ΗΠΑ και Ιράν αδυνατούν να συμφωνήσουν ακόμη και στους βασικούς όρους της διαδικασίας, τόσο δυσκολότερο γίνεται να υπάρξει πρόοδος στα μεγάλα ανοικτά ζητήματα, από το πυρηνικό πρόγραμμα μέχρι την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ. Και όσο αυτή η αβεβαιότητα παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μια νέα κρίση να ανατρέψει κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

«Περιμένουμε, μόλις τερματιστούν όλα τα γεγονότα, αφού ολοκληρωθεί η θερμή φάση ως προς τον ιρανικό φάκελο, την έλευση αντιπροσώπων της αμερικανικής κυβέρνησης με τους οποίους έχουμε ήδη συναντηθεί στη Μόσχα», είπε ο κ. Πούτιν κατά τη διάρκεια συνέντευξής του σε ρώσο δημοσιογράφο, που δόθηκε στη δημοσιότητα από το Κρεμλίνο.

Απαντούσε σε ερώτηση του δημοσιογράφου για τις ρωσοαμερικανικές σχέσεις μετά την G7 στη Γαλλία, κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ έκρινε ότι «η Ρωσία θα έπρεπε να κλείσει συμφωνία» με την Ουκρανία ώστε να λάβει τέλος ο πόλεμος, που ξέσπασε τον Φεβρουάριο του 2022.

«Είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε τις διαπραγματεύσεις και τη συζήτηση για όλες τις λεπτομέρειες», διαβεβαίωσε ακόμη ο κ. Πούτιν.

Ο ρώσος πρόεδρος εκτίμησε στις αρχές Ιουνίου ότι η προσοχή των ΗΠΑ έχει αποσπαστεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία αφότου άρχισε η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν.

Παρότι συνήθως επιφυλάσσεται να υποστηρίξει το Κίεβο, ο αμερικανός πρόεδρος είπε κατά τη διάρκεια της G7 στη Γαλλία πως η Μόσχα «πρέπει να κλείσει συμφωνία» κι ότι σε διαφορετική περίπτωση η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να επιβάλει εκ νέου κυρώσεις που είχε αναστείλει. Η στάση του ερμηνεύτηκε σε κάποιες πρωτεύουσες ως απρόσμενη αλλαγή στάσης του ρεπουμπλικάνου υπέρ του Κιέβου.

Την περασμένη Τρίτη, ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας Σεργκέι Λαβρόφ έκρινε απευθυνόμενος σε ξένους διπλωμάτες στη Μόσχα ότι η κυβέρνηση Τραμπ μοιάζει πλέον «να έχει εγκαταλείψει κάθε πρόσχημα περί ρόλου αμερόληπτου μεσολαβητή» και να έχει απεναντίας πάρει τον δρόμο της «κλιμάκωσης της πίεσης και των κυρώσεων στη Ρωσία».

Σύμφωνα με το Axios, οι δύο πλευρές αναμένεται να συναντηθούν την Τρίτη στη Ντόχα του Κατάρ, με επίκεντρο τη διευθέτηση της διαφωνίας για τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι αποφασίστηκε να σταματήσει «κάθε κινητική δραστηριότητα», όρος που χρησιμοποιείται στρατιωτικά για επιθέσεις και πλήγματα.

Η ένταση αναζωπυρώθηκε εξαιτίας διαφορετικών ερμηνειών του μνημονίου κατανόησης που είχε συμφωνηθεί για τον τερματισμό του πολέμου, ιδιαίτερα ως προς τους όρους που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς για τη διεθνή ενεργειακή ασφάλεια.

Σπύρος Σιδέρης

Οι πρόσφατες στρατιωτικές κινήσεις, οι αντιφατικές οδηγίες προς τις ναυτιλιακές εταιρείες, οι φόβοι για κυρώσεις και η απόφαση του Ομάν να ανοίξει προσωρινό θαλάσσιο διάδρομο διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό σκηνικό, όπου η διπλωματία προσπαθεί να προλάβει την επόμενη ανάφλεξη, ενώ τα πλοία αλλάζουν ήδη πορεία για να αποφύγουν το ρίσκο.

Οι συνομιλίες δεν σταμάτησαν — αλλά η κρίση βαθαίνει

Το τελευταίο εικοσιτετράωρο κυκλοφόρησαν πληροφορίες ότι οι συνομιλίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν στην Ελβετία είχαν παγώσει. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ωστόσο, διέψευσε κατηγορηματικά τα δημοσιεύματα, υποστηρίζοντας ότι οι τεχνικές διαπραγματεύσεις για την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης συνεχίζονται κανονικά και σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.

Την ίδια εικόνα παρουσίασε και ο μόνιμος αντιπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, ο οποίος δήλωσε ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται σε τεχνικό επίπεδο. Στο τραπέζι βρίσκονται η πρόσβαση των διεθνών επιθεωρητών, η μείωση των επιπέδων εμπλουτισμού ουρανίου και οι εγγυήσεις ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο.

Ο ίδιος, όμως, έστειλε και προειδοποίηση. Ο Ντόναλντ Τραμπ, είπε, εξακολουθεί να δίνει χώρο στη διπλωματία, αλλά η υπομονή του «δεν θα κρατήσει για πάντα». Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον κρατά ανοιχτό το κανάλι των συνομιλιών, χωρίς να αποσύρει από το τραπέζι την απειλή νέας πίεσης.

Η Ντόχα μπαίνει στο επίκεντρο

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν να συναντηθούν στην Ντόχα στις 30 Ιουνίου, με βασικό αντικείμενο την κρίση στο Στενό του Ορμούζ.

Η επιλογή του Κατάρ δεν είναι τυχαία. Παρά το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη πριν από λίγες ημέρες και προέβλεπε άμεση παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, ακόμη και στον Λίβανο, η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο επιδεινώθηκε σχεδόν αμέσως.

Η CENTCOM ανακοίνωσε πλήγματα εναντίον ιρανικών στρατιωτικών στόχων μετά από επίθεση σε εμπορικό πλοίο στο Ορμούζ, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης απάντησαν με επιθέσεις κατά αμερικανικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Η συμφωνία, δηλαδή, μπορεί να υπάρχει στο χαρτί. Στο πεδίο όμως δοκιμάζεται ήδη.

Το πραγματικό μέτωπο: ποιος ελέγχει το Ορμούζ

Πίσω από τις στρατιωτικές ανακοινώσεις εξελίσσεται μια λιγότερο θεαματική, αλλά ίσως πιο κρίσιμη σύγκρουση: η μάχη για τους θαλάσσιους διαδρόμους.

Το Ομάν, σε συνεννόηση με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, ανακοίνωσε τη δημιουργία προσωρινού διαδρόμου για τη διέλευση εμπορικών πλοίων από το νότιο τμήμα του στενού. Η κίνηση αυτή χαιρετίστηκε από τις χώρες του Κόλπου και τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς θεωρείται ότι προσφέρει ασφαλέστερη και περισσότερο διεθνώς νομιμοποιημένη διαδρομή για τη ναυσιπλοΐα.

Η Τεχεράνη, όμως, αντέδρασε έντονα. Το Ιράν επιμένει ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει υπό τη δική του πλήρη εποπτεία και ότι οποιοσδήποτε νέος διάδρομος χωρίς ιρανική συναίνεση είναι απαράδεκτος και επικίνδυνος.

Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν τα πλοία να μη βγουν από τις διαδρομές που ορίζει η Τεχεράνη. Με αυτόν τον τρόπο, η διαμάχη για τη ναυσιπλοΐα μετατρέπεται σε ευθεία σύγκρουση κυριαρχίας και επιρροής.

Γιατί τα πλοία επιλέγουν τον δρόμο του Ομάν

Παρά τις ιρανικές προειδοποιήσεις, η αγορά φαίνεται να κινείται ήδη προς άλλη κατεύθυνση. Σύμφωνα με στοιχεία εταιρειών θαλάσσιας ασφάλειας, περισσότερα από τα μισά πλοία που εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο χρησιμοποιούν πλέον τον νότιο διάδρομο κοντά στις ακτές του Ομάν, αποφεύγοντας τις διαδρομές που ελέγχει το Ιράν.

Ο πρώτος λόγος είναι ο φόβος άμεσης επαφής με τους Φρουρούς της Επανάστασης. Η Τεχεράνη ζητά από τα πλοία να διατηρούν επικοινωνία με το ιρανικό ναυτικό κατά τη διέλευσή τους, κάτι που πολλές εταιρείες θεωρούν επιχειρησιακά και πολιτικά επικίνδυνο.

Ο δεύτερος λόγος είναι οι αμερικανικές κυρώσεις. Οι ναυτιλιακές φοβούνται ότι, αν η συμφωνία καταρρεύσει, οποιαδήποτε συμμόρφωση με ιρανικές οδηγίες μπορεί να ερμηνευθεί ως συνεργασία με το ιρανικό καθεστώς και να τις εκθέσει σε μελλοντικές κυρώσεις.

Ο τρίτος λόγος είναι η ασφάλεια. Το κεντρικό πέρασμα του στενού παραμένει προβληματικό, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν φόβοι για νάρκες που τοποθετήθηκαν κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύγκρουσης και δεν έχουν ακόμη απομακρυνθεί πλήρως.

Έτσι, για όλο και περισσότερους πλοιοκτήτες, ο διάδρομος του Ομάν δεν είναι απλώς εναλλακτική. Είναι η λιγότερο επικίνδυνη επιλογή.

Το μεγάλο στοίχημα αρχίζει τώρα

Η εικόνα στον Περσικό Κόλπο δείχνει ότι η συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Οι κυβερνήσεις μπορεί να διαπραγματεύονται, όμως οι ναυτιλιακές εταιρείες αποφασίζουν καθημερινά με βάση τον πραγματικό κίνδυνο, τις ασφαλιστικές καλύψεις, τις πιθανές κυρώσεις και την απειλή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Αυτό σημαίνει ότι η επόμενη μεγάλη δοκιμασία δεν θα κριθεί μόνο στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων ή στις στρατιωτικές βάσεις της περιοχής. Θα κριθεί και πάνω στη θάλασσα, στην πορεία που θα επιλέξει κάθε δεξαμενόπλοιο, κάθε πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου και κάθε εμπορικό σκάφος που περνά από το Ορμούζ.

Γιατί όσο η ασφάλεια παραμένει αμφισβητούμενη, ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας γίνεται εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος. Και το Στενό του Ορμούζ παραμένει το σημείο όπου μια λάθος κίνηση μπορεί να μετατρέψει μια εύθραυστη συμφωνία σε νέα κρίση με παγκόσμιες συνέπειες.

Σε προηγούμενη ανακοίνωσή τους είχαν αναφέρει ότι εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών θέσεων στον Κόλπο, σε αντίποινα για τα πλήγματα των ΗΠΑ στο ιρανικό έδαφος.

Αμερικανικές επιχειρήσεις με πλήγμα σε πλοίο

Το U.S. Central Command (CENTCOM) επιβεβαίωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν αποθήκες πυραύλων και drones, καθώς και εγκαταστάσεις παράκτιων ραντάρ στο Ιράν, σε απάντηση επίθεσης σε εμπορικό πλοίο στα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν εκτόξευσε τουλάχιστον τέσσερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον πλοίων που κινούνταν στην περιοχή. Όπως ανέφερε, ένα drone έπληξε το κατάστρωμα μεγάλου φορτηγού πλοίου, προκαλώντας ζημιές χωρίς να διακοπεί η πορεία του, ενώ τα υπόλοιπα τρία καταρρίφθηκαν.

Ο ίδιος χαρακτήρισε το περιστατικό «σοβαρή παραβίαση» της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, χωρίς να δώσει περαιτέρω στοιχεία.

Οι δηλώσεις Βανς

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι «η βία θα αντιμετωπίζεται με βία», μετά τις αμερικανικές επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ ανέφερε ότι το Ιράν έχει υπογράψει συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και ότι οι ΗΠΑ την έχουν τηρήσει. Παράλληλα τόνισε ότι τυχόν διαφωνίες για την εφαρμογή του μνημονίου συνεννόησης μπορούν να επιλυθούν διπλωματικά, «αλλά η βία θα αντιμετωπίζεται με βία».

Πώς ξεκίνησε η νέα ένταση

Η ένταση πυροδοτήθηκε από επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, με τις ΗΠΑ και το Ιράν να ανταλλάσσουν σκληρές δηλώσεις και κατηγορίες για παραβίαση συμφωνιών. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τις δύο πλευρές να διατηρούν σκληρή ρητορική.

Η Ουάσιγκτον πάντως υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις της Παρασκευής δεν σηματοδοτούν επιστροφή σε ευρύτερες πολεμικές επιχειρήσεις, τουλάχιστον προς το παρόν, ενώ το Ιράν επιμένει ότι οι αμερικανικές ενέργειες αποτελούν παραβίαση της συμφωνίας αποκλιμάκωσης.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αντίδρασης, λέγοντας πως «θα το μάθετε» όταν ρωτήθηκε για τα επόμενα βήματα των ΗΠΑ.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το επίκεντρο της κρίσης, καθώς αποτελούν κρίσιμη θαλάσσια δίοδο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, οι απειλές για περιορισμό της ναυσιπλοΐας και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν οδηγήσει σε κλιμάκωση χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα αποκλιμάκωσης.