Πούτιν – Σι: Το μεγάλο παζάρι που ανησυχεί τη Δύση

Μπορεί επίσημα να μιλούν για «στρατηγική συνεργασία» και «σταθερότητα στον κόσμο», όμως πίσω από τη νέα συνάντηση του Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο κρύβεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ακόμα διπλωματική επίσκεψη ρουτίνας. Η νέα διήμερη παρουσία του Ρώσου προέδρου στην κινεζική πρωτεύουσα –η 25η επίσκεψή του στην Κίνα– έρχεται σε μια στιγμή όπου η διεθνής σκακιέρα αλλάζει με βίαιο τρόπο, οι σχέσεις Δύσης–Ρωσίας βρίσκονται στο χειρότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών και το Πεκίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο μεγάλος παγκόσμιος παίκτης που μπορεί να κρατήσει ισορροπίες σε έναν κόσμο που μοιάζει να φλέγεται. Στις δύο πρωτεύουσες, πάντως, οι τόνοι μόνο τυχαίοι δεν είναι.

Σπύρος Σιδέρης

Στη Μόσχα μιλούν ήδη για «πολύ σοβαρές προσδοκίες» από τη συνάντηση, ενώ το κινεζικό ΥΠΕΞ προαναγγέλλει ακόμη βαθύτερη συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες. Και όσο οι κάμερες θα καταγράφουν χαμόγελα και χειραψίες, στο παρασκήνιο όλοι γνωρίζουν ότι αυτό που πραγματικά συζητείται είναι η επόμενη μέρα της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Η νέα συνάντηση των δύο ηγετών πραγματοποιείται σε ένα εξαιρετικά φορτισμένο διεθνές περιβάλλον. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να δηλητηριάζει τις σχέσεις Ρωσίας–Δύσης, οι αμερικανοκινεζικές σχέσεις παραμένουν σε τροχιά έντασης παρά την επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο και η μάχη για οικονομική και τεχνολογική κυριαρχία εξελίσσεται πλέον σε ανοιχτό γεωπολιτικό πόλεμο.

Στρατηγική σημασία

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η σχέση Κίνας και Ρωσίας αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Το Πεκίνο βλέπει στη Μόσχα έναν κρίσιμο εταίρο απέναντι στην πίεση των ΗΠΑ, ενώ ο Πούτιν γνωρίζει ότι η κινεζική στήριξη αποτελεί βασικό παράγοντα για την αντοχή της ρωσικής οικονομίας απέναντι στις δυτικές κυρώσεις.

• Δεν είναι τυχαίο ότι το Κρεμλίνο στέλνει στο Πεκίνο μια τεράστια αποστολή με υπουργούς, αναπληρωτές πρωθυπουργούς και κορυφαίους επιχειρηματικούς παράγοντες. Το μήνυμα είναι σαφές: οι δύο χώρες δεν θέλουν απλώς να διατηρήσουν τις σχέσεις τους, αλλά να τις μετατρέψουν σε ακόμη πιο ισχυρό γεωπολιτικό και οικονομικό άξονα.

Επισήμως, οι δύο πλευρές επιμένουν ότι η συνεργασία τους «δεν στρέφεται εναντίον τρίτων χωρών». Ωστόσο, ελάχιστοι στη Δύση πιστεύουν ότι αυτή η επαναλαμβανόμενη επίδειξη ενότητας είναι άσχετη με τη σύγκρουση που βρίσκεται σε εξέλιξη ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους δύο μεγάλους αντιπάλους της.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η επίσκεψη πραγματοποιείται την ώρα που Κίνα και Ρωσία συμπληρώνουν 30 χρόνια στρατηγικής συνεργασίας και 25 χρόνια από τη συμφωνία καλής γειτονίας και φιλικής συνεργασίας. Για το Πεκίνο και τη Μόσχα, οι επέτειοι αυτές λειτουργούν ως ιδανικό φόντο για να σταλεί ένα σαφές μήνυμα πολιτικής συνέχειας και ανθεκτικότητας της σχέσης τους.

• Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί «σταθερότητας» και «πολυπολικότητας», αυτό που πραγματικά προκαλεί ανησυχία στις δυτικές πρωτεύουσες είναι η σταδιακή μετατροπή της σχέσης Πεκίνου–Μόσχας σε έναν μηχανισμό αμοιβαίας πολιτικής και οικονομικής επιβίωσης.

Επεκτείνονται οι τομείς συνεργασίας

Η συνεργασία πλέον δεν περιορίζεται στην ενέργεια και στις πρώτες ύλες. Οι δύο πλευρές επεκτείνονται σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή οικονομία, οι νέες τεχνολογίες, οι υποδομές και το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο. Το Πεκίνο βλέπει στη Ρωσία μια τεράστια αγορά και έναν κρίσιμο γεωπολιτικό εταίρο, ενώ η Μόσχα επιχειρεί να μειώσει όσο γίνεται την εξάρτησή της από τη Δύση.

Την ίδια ώρα, η μεγάλη εμπορική έκθεση Κίνας–Ρωσίας στο Χαρμπίν λειτουργεί ως βιτρίνα αυτής της ολοένα βαθύτερης σχέσης. Εκατοντάδες ρωσικές επιχειρήσεις συμμετέχουν ήδη, παρουσιάζοντας από ενεργειακό εξοπλισμό μέχρι ψηφιακές τεχνολογίες και προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει πλέον και για κινεζικά προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης, “έξυπνες” συσκευές και αυτοκινητοβιομηχανία.

Τι συζητείται στο παρασκήνιο

Στο παρασκήνιο, ωστόσο, η πραγματική συζήτηση αφορά το πώς οι δύο χώρες μπορούν να θωρακιστούν απέναντι σε ένα ολοένα πιο εχθρικό διεθνές περιβάλλον. Η Ρωσία χρειάζεται αγορές, επενδύσεις και τεχνολογία. Η Κίνα χρειάζεται ενεργειακή ασφάλεια, γεωπολιτική στήριξη και έναν σταθερό στρατηγικό εταίρο απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.

Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη νέα συνάντηση Πούτιν–Σι τόσο κρίσιμη.

Οι δύο ηγέτες έχουν οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια μια ιδιαίτερα στενή προσωπική σχέση, με αλλεπάλληλες συναντήσεις και δημόσιες επιδείξεις πολιτικής εμπιστοσύνης. Σε μια περίοδο όπου η διεθνής σκηνή μοιάζει όλο και πιο ασταθής, το Πεκίνο και η Μόσχα επιχειρούν να εμφανιστούν ως οι δύο δυνάμεις που μπορούν να προσφέρουν «σταθερότητα» απέναντι στο χάος.

• Πίσω όμως από τις επίσημες διατυπώσεις περί «παγκόσμιας ειρήνης» και «πολυμερούς συνεργασίας», αρκετοί αναλυτές βλέπουν μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα: τη σταδιακή διαμόρφωση ενός μπλοκ ισχύος που αμφισβητεί ανοιχτά τη δυτική κυριαρχία.

Και ίσως αυτός να είναι ο πραγματικός λόγος που η νέα εικόνα Πούτιν και Σι δίπλα δίπλα στο Πεκίνο προκαλεί τόσο έντονη νευρικότητα σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες. Γιατί πίσω από τα χαμόγελα, τα πρωτόκολλα και τις δηλώσεις περί συνεργασίας, πολλοί βλέπουν να διαμορφώνεται η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική σύγκρουση του πλανήτη.