ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ/ΣΥΡΙΑ: Ομοιότητες Μπάιντεν και Τραμπ- “Απλοποιώντας” τις θέσεις των παγκόσμιων δυνάμεων πριν και μετά Άσαντ

Ενώ ή Συρία επιχειρεί να σταθεί στα πόδια της σε όλα τα επίπεδα με μία νέα ηγεσία που ακροβατεί πολιτικά και ιδεολογικά, αναλύσεις διεθνών πρακτορείων και ΜΜΕ επιχειρούν να καταγράψουν την επόμενη μέρα και να σκιαγραφήσουν το γεωπολιτικό τοπίο σε σχέση και τις παγκόσμιες δυνάμεις που ενεπλάκησαν στον εμφύλιο πόλεμο. Καταρχάς ο ιστότοπος axios.com αναφέρεται στους δύο πρόεδρους των ΗΠΑ τον νυν Μπάιντεν και τον επερχόμενο σε ένα μήνα Τραμπ. Παράλληλα το BBC, σε εκτενές άρθρο του περιγράφει τις κινήσεις των διεθνών “παικτών” στην πριν και μετά Άσαντ εποχή.

Το axios αναφέρει πως πρόεδρος Μπάιντεν απάντησε στην κατάρρευση του βάναυσου καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία βομβαρδίζοντας στρατόπεδα του ISIS για να προσπαθήσει να αποτρέψει την επανεμφάνιση της τρομοκρατικής ομάδας. Ο εκλεγμένος πρόεδρος Τραμπ δεν θα κάνει τίποτα όσον αφορά τη Συρία, αν τηρήσει αυτά που γράφει σε αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Λέει ότι η χώρα «είναι ένα χάος, αλλά δεν είναι φίλη μας» και ότι δεν θέλει να εμπλακεί -αντανάκλαση του απομονωτισμού που χαρακτήρισε και την προεκλογική του εκστρατεία.

Ο Μπάιντεν θα βρίσκεται για λιγότερο από έξι εβδομάδες στην εξουσία, οπότε πώς θα προχωρήσουν οι ΗΠΑ θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον Τραμπ. Και ενώ η βάση του εκλεγμένου προέδρου μπορεί να υποστηρίξει την αποχή από το χάος της Συρίας, ορισμένοι αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας δεν θα το κάνουν. Υπάρχει μια πολύ μεγάλη πιθανότητα οι σύμβουλοί του να πουν: «Κοίτα, κύριε Πρόεδρε, αυτό το πρόβλημα του ISIS είναι πολύ σοβαρό. Πρέπει να το λάβουμε σοβαρά υπόψη».

• Στην Ουάσιγκτον αυτό που συζητιέται είναι ότι, παρά τις διαφορές τους σχετικά με τη Συρία, ο τρόπος με τον οποίο ο Μπάιντεν και ο Τραμπ αντιμετωπίζουν την κατάσταση εκεί είναι απίθανο να αποδειχθεί ριζικά διαφορετικός. Αντίθετα, να περιμένετε μικρές αλλαγές ύφους αλλά όχι ουσίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.

«Νομίζω ότι οι στρατηγικές τους θα είναι σε μεγάλο βαθμό παρόμοιες, με την έννοια ότι ούτε ο Μπάιντεν ούτε ο Τραμπ θέλουν να δεσμεύσουν χερσαία στρατεύματα εντός της Συρίας», είπε στο Axios ο Άλεξ Πλίτσας, διευθυντής του αντιτρομοκρατικού προγράμματος στο Atlantic Council. Αλλά «κανένας τους δεν θέλει ούτε θα επιτρέψει η Συρία να γίνει ένα ασφαλές καταφύγιο για ομάδες όπως το Ισλαμικό Κράτος», πρόσθεσε. «Επομένως, ενώ οι δημόσιες δηλώσεις ήταν πολύ διαφορετικές, πιστεύω ότι οι πολιτικές θα είναι στην πραγματικότητα πολύ παρόμοιες».

• Οι βομβαρδισμοί: Τα αμερικανικά αεροσκάφη A-10, B-52 και F-15 σφυροκόπησαν περισσότερους από 75 στόχους του ISIS στη Συρία το σαββατοκύριακο, μέρος μιας προσπάθειας να εμποδίσουν την τρομοκρατική ομάδα να εκμεταλλευτεί την ανατροπή του Άσαντ από τους αντάρτες. Ο υπουργός Άμυνας Λόιντ Όστιν, που ταξίδευε στην Ιαπωνία, περιέγραψε τα χτυπήματα ως «αρκετά επιτυχημένα».
• Οι αντιδράσεις: Μερικοί από τους πιο πιστούς οπαδούς του Τραμπ στο MAGA επέπληξαν την κυβέρνηση Μπάιντεν για τις επιθέσεις, υπενθυμίζοντας τη συχνή κριτική του Τραμπ για τις αμερικανικές παρεμβάσεις στο εξωτερικό. Ο Ματ Γκετς, ο πρώην βουλευτής της Φλόριντα και η αποτυχημένη αρχική επιλογή του Τραμπ για υπουργό Δικαιοσύνης, επέκρινε τον Μπάιντεν για τον βομβαρδισμό της Συρίας ενώ ο Τραμπ βρισκόταν στην «Ευρώπη για να φέρει ειρήνη».
•  Ο Μπάιντεν: Ο Μπάιντεν δεν έχει μπροστά του επαρκή χρόνο για να αποκρυπτογραφήσει το ρόλο της ένοπλης ομάδας Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ, ενός πρώην παρακλαδιού της Αλ Κάιντα, ούτε για να βοηθήσει να σταθεροποιηθεί μια χώρα που έχει καταστραφεί από τον εμφύλιο πόλεμο και τα χημικά όπλα, μερικά από τα οποία υπάρχουν ακόμα εκεί, ούτε, πολύ περισσότερο, για να βάλει τη δική του σφραγίδα στην ευρύτερη, αναστατωμένη Μέση Ανατολή.
• Ο Ντ. Τραμπ: Περίπου 900 στρατιώτες των ΗΠΑ σταθμεύουν στη Συρία, με εντολή την εξάλειψη του ISIS. Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να τους αποσύρει. Έχει υποσχεθεί ότι θα «τερματίσει τους ατελείωτους πολέμους», το οποίο είναι ένας θολός ορισμός. Αλλά το δοκίμασε στη Συρία κατά την πρώτη του θητεία και κατέληξε να κρατήσει εκατοντάδες στρατιώτες εκεί για να προστατεύσει τα κοιτάσματα πετρελαίου…

BBC: Οι ξένοι παίκτες στη Συρία πριν και μετά τον Άσαντ

Μια εκπληκτική προέλαση των Σύρων ανταρτών τερμάτισε την 24χρονη διακυβέρνηση του Μπασάρ αλ Άσαντ, με τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης να καταλαμβάνουν την πρωτεύουσα και να αναγκάζουν τον πρόεδρο να φύγει στις 8 Δεκεμβρίου αναφέρει το BBC προσθέτοντας ότι προηγήθηκε ένας εμφύλιος πόλεμος 13 ετών, ο οποίος ξεκίνησε αφού ο Άσαντ κατέπνιξε τις διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας. Στις μάχες σκοτώθηκαν περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι, εκατομμύρια εκτοπίστηκαν και ενεπλάκησαν διεθνείς δυνάμεις άμεσα και διά των «πληρεξουσίων» τους.

Τουρκία

Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της Συρίας, η Τουρκία υποστήριξε ομάδες ανταρτών, οι περισσότερες από τις οποίες πολεμούν τώρα υπό τη σημαία του Συριακού Εθνικού Στρατού (ΣΕΣ), παρέχοντας όπλα, στρατιωτική και πολιτική υποστήριξη.

Ο βόρειος γείτονας της Συρίας χρησιμοποίησε τους αντάρτες κυρίως για να περιορίσει την κουρδική πολιτοφυλακή YPG, την οποία η Τουρκία κατηγορεί ότι είναι επέκταση της απαγορευμένης κουρδικής ανταρτικής ομάδας, του PKK. Η Τουρκία θέλει επίσης τα περίπου τρία εκατομμύρια Σύροι πρόσφυγες που ζουν στη χώρα να επιστρέψουν στα σπίτια τους.

• Το YPG είναι η μεγαλύτερη πολιτοφυλακή στη συμμαχία των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (ΣΔΔ) που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ και δρουν υπό την ηγεσία των Κούρδων. Η ΣΔΔ ελέγχει μεγάλο μέρος του βορειοανατολικού τμήματος της χώρας.

Οι ΣΔΔ απέφυγαν σε μεγάλο βαθμό τη σύγκρουση με τις δυνάμεις του Άσαντ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, τα τουρκικά στρατεύματα και οι αντάρτες σύμμαχοί τους κατέλαβαν τμήματα εδάφους από το YPG και τις ΣΔΔ κατά μήκος των βόρειων συνόρων της Συρίας.

Η Τουρκία έχει επίσης εμπλακεί πολιτικά. Το 2020, η Τουρκία και η Ρωσία μεσολάβησαν για κατάπαυση του πυρός με στόχο να σταματήσουν την προσπάθεια της κυβέρνησης να ανακαταλάβει το Ιντλίμπ, το προπύργιο των ανταρτών στα βορειοδυτικά.

Στο Ιντλίμπ κυριαρχούσε η ισλαμιστική ένοπλη ομάδα Hayat Tahrir al-Sham (HTS), η οποία ηγήθηκε των ανταρτών που τελικά ανέτρεψαν τον Άσαντ. Πολλοί πιστεύουν ότι η επίθεση δεν θα μπορούσε να συμβεί χωρίς την ευλογία της Τουρκίας. Η Τουρκία αρνήθηκε ότι υποστηρίζει το HTS.

Εν τω μεταξύ, η σύγκρουση στο βόρειο τμήμα της Συρίας συνεχίζεται: Την ίδια στιγμή που το HTS ξεκίνησε την επίθεσή του, ο ΣΕΣ εξαπέλυσε επίθεση σε περιοχές που κατείχαν οι ΣΔΔ.

Ρωσία

Η Ρωσία είχε ήδη μια σχέση δεκαετιών με την κυβέρνηση Άσαντ και είχε στρατιωτικές βάσεις εκεί από πριν τον εμφύλιο πόλεμο. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν χρησιμοποίησε την παρουσία της χώρας του στη Συρία και την υποστήριξη στον Άσαντ για να αμφισβητήσει τη δύναμη και την κυριαρχία της Δύσης στην περιοχή.

Το 2015, η Ρωσία ξεκίνησε αεροπορική εκστρατεία και έστειλε χιλιάδες στρατιώτες για να υποστηρίξουν το καθεστώς Άσαντ. Σε αντάλλαγμα, η Ρωσία εξασφάλισε μισθώσεις 49 ετών σε αεροπορική βάση και ναυτική βάση, που παρείχαν κρίσιμους κόμβους στην ανατολική Μεσόγειο για τη μεταφορά μισθοφόρων από και προς την Αφρική.

Αυτό σηματοδότησε ένα σημαντικό στάδιο στην προσπάθεια της Ρωσίας να επιβληθεί ως παγκόσμια δύναμη, ενώ προηγουμένως εστίαζε τις προσπάθειές της σε έθνη που κάποτε ανήκαν στο σοβιετικό μπλοκ.

Όμως, ο πόλεμος στην Ουκρανία μονοπώλησε από το 2022 την προσοχή του συμμάχου του Άσαντ, συνεισφέροντας στην ταχεία ήττα του συριακού στρατού από ομάδες ανταρτών στα τέλη Νοεμβρίου και στις αρχές Δεκεμβρίου.

Ο Άσαντ και η οικογένειά του έλαβαν άσυλο στη Μόσχα αφού εγκατέλειψαν τη Δαμασκό, ανέφεραν ρωσικά μέσα ενημέρωσης.

ΗΠΑ

Αφού οι διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας στη Συρία, το 2011, αντιμετωπίστηκαν με βία, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα υποστήριξε την αντιπολίτευση στον Άσαντ.

Οι ΗΠΑ παρείχαν στρατιωτική υποστήριξη σε αυτές που θεωρούσαν μετριοπαθείς ομάδες ανταρτών και παρενέβησαν στρατιωτικά για να αντιμετωπίσουν το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) το 2014.

Ένας παγκόσμιος συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές και ανέπτυξε ειδικές δυνάμεις για να βοηθήσει τη συμμαχία ΣΔΔ (υπό την ηγεσία των Κούρδων) να καταλάβει εδάφη που κάποτε κατείχε το ΙΚ στα βορειοανατολικά.

Μετά την πτώση της κυβέρνησης Άσαντ, η κυβέρνηση των ΗΠΑ είπε ότι πραγματοποίησε δεκάδες αεροπορικές επιδρομές εναντίον στρατοπέδων και στελεχών του ΙΚ στην κεντρική Συρία για να διασφαλίσει ότι το ΙΚ δεν θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την ασταθή κατάσταση.

Ο εκλεγμένος πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναλαμβάνει τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο, είπε ότι η Συρία είναι ένα «χάος» από το οποίο οι ΗΠΑ πρέπει να μείνουν μακριά. Όταν ο Τραμπ ήταν πρόεδρος το 2019, διέταξε την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, μια κίνηση που εν μέρει απέτρεψαν οι αξιωματούχοι του. Οι ΗΠΑ έχουν επί του παρόντος περίπου 900 στρατιώτες στη Συρία, κυρίως στα βορειοανατολικά.

Ιράν

Το Ιράν και η Συρία είναι σύμμαχοι από την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν το 1979. Η Συρία υποστήριξε το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980.

Κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, το Ιράν πιστεύεται ότι ανέπτυξε εκατοντάδες στρατιώτες και ξόδεψε δισεκατομμύρια δολάρια για να βοηθήσει τον Άσαντ.

Χιλιάδες σιίτες μουσουλμάνοι μαχητές οπλισμένοι, εκπαιδευμένοι και χρηματοδοτούμενοι από το Ιράν (κυρίως από το κίνημα της Χεζμπολάχ που εδρεύει στον Λίβανο, αλλά και από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και την Υεμένη) έχουν επίσης πολεμήσει στο πλευρό του συριακού στρατού.

Όμως, όπως η Ρωσία με την Ουκρανία, η Χεζμπολάχ αποδυναμώθηκε από τη σύγκρουση με το Ισραήλ στον Λίβανο, και αυτό πιθανότατα συνέβαλε στη γρήγορη ήττα του συριακού στρατού.

Ισραήλ

Το Ισραήλ κατέλαβε το Γκολάν από τη Συρία στα τελευταία στάδια του Πολέμου των Έξι Ημερών του 1967 και το προσάρτησε μονομερώς το 1981. Η κίνηση δεν αναγνωρίστηκε διεθνώς, αν και οι ΗΠΑ το έκαναν μονομερώς το 2019.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες αεροπορικές επιδρομές εναντίον στόχων που συνδέονται με το Ιράν στη Συρία, αν και σπάνια έχει παραδεχτεί τα πλήγματα.

Από τότε που οι αντάρτες ανέτρεψαν τον Άσαντ, το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες επιδρομές σε ολόκληρη τη Συρία. Οι στόχοι περιλαμβάνουν τη στρατιωτική υποδομή της Συρίας, τον ναυτικό στόλο και τις εγκαταστάσεις παραγωγής όπλων. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι ενεργεί για να σταματήσει να πέφτουν όπλα «στα χέρια εξτρεμιστών».

Οι ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν επίσης την αποστρατικοποιημένη ουδέτερη ζώνη στα Υψίπεδα του Γκολάν. Το Ισραήλ είπε ότι η συμφωνία απεμπλοκής του 1974 με τη Συρία είχε «καταρρεύσει» με την κατάληψη της χώρας από τους αντάρτες.

Αναγνώρισε επίσης ότι τα στρατεύματά της επιχειρούν περαιτέρω εντός της Συρίας σε «λίγα επιπλέον σημεία» πέρα από τη ζώνη ασφαλείας, αλλά επέμεινε ότι «δεν προχωρούν προς τη Δαμασκό».