Πόλεμος Τραμπ – Μίντια: Τον απέκλεισαν οι μεγάλοι μιντιακοί όμιλοι – Μπούμερανγκ για τον Τραμπ ο αποκλεισμός δημοσιογράφων

«Πήγε για μαλλί και βγήκε κουρεμένος ο Ντόναλντ Τραμπ». Η σύγκρουση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης περνά πλέον σε μια νέα, ιδιαίτερα σκληρή φάση. Η απόφαση του Λευκού Οίκου να αποκλείσει από την πρόσβαση στην προεδρική έδρα τους δημοσιογράφους του CNN, του MS NOW και του Politico προκάλεσε μια ασυνήθιστη αντίδραση: τα πέντε μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα που συμμετέχουν στην κοινή τηλεοπτική κάλυψη του προέδρου αποφάσισαν ν’ αναστείλουν τη δική τους κάλυψη μέσω του TV pool.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Σε μια ημέρα κατά την οποία ο Τραμπ βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, τα μεγάλα αμερικανικά δίκτυα δεν έστειλαν εικονολήπτες και δημοσιογράφους για την καθιερωμένη τηλεοπτική κάλυψη του προέδρου. Fox News, ABC, CBS, NBC και CNN, που εναλλάσσονται στην παροχή εικόνας από τις προεδρικές δραστηριότητες, κινήθηκαν από κοινού.

Κι ενώ ο Τραμπ επιχείρησε να πιέσει συγκεκριμένα μέσα περιορίζοντας την πρόσβασή τους, όμως η κίνηση αυτή οδήγησε σε μεγαλύτερη συσπείρωση μεταξύ διαφορετικών ειδησεογραφικών οργανισμών. Η κοινή απόφαση των τηλεοπτικών δικτύων μετέτρεψε έναν αποκλεισμό συγκεκριμένων δημοσιογράφων σε ευρύτερη σύγκρουση ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το μιντιακό σύστημα.

Ο αποκλεισμός του Τραμπ πυροδότησε αντιδράσεις

Η αφετηρία της κρίσης ήταν η ανακοίνωση του Τραμπ ότι CNN, MS NOW και Politico αποκλείονται από τον Λευκό Οίκο. Ήταν η 2^η φορά που προσπάθησε να αποκλείσει δημοσιογράφους μετά τις αλλεπάλληλες προσβλητικές συμπεριφορές εναντίον συντακτών και μιντιακών μέσων. Ο Αμερικανός πρόεδρος αιτιολόγησε την απόφασή του με την κατηγορία ότι τα συγκεκριμένα μέσα μεταδίδουν «fake news», χωρίς να περιορίσει την κριτική του σε ένα συγκεκριμένο δημοσίευμα. Σε δηλώσεις του ανέφερε ότι η απόφαση βασίζεται, όπως είπε, σε σωρευτική κάλυψη των προηγούμενων ετών.

Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο χαρακτηριστική. Δημοσιογράφοι των τριών μέσων εμφανίστηκαν στον Λευκό Οίκο και βρέθηκαν αντιμέτωποι με την απενεργοποίηση των δημοσιογραφικών τους διαπιστευτηρίων. Το περιστατικό προκάλεσε αντιδράσεις από δημοσιογραφικές οργανώσεις, ενώ τα ίδια τα μέσα ανακοίνωσαν ότι θα προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση παραβιάζει τα δικαιώματά τους βάσει της Πρώτης Τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος.

Αν στόχος ήταν να περιοριστεί η παρουσία συγκεκριμένων μέσων στον Λευκό Οίκο, η εξέλιξη δημιούργησε ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: ποιος ελέγχει την πρόσβαση των δημοσιογράφων στην κυβέρνηση και με ποια κριτήρια, δεδομένου πως υπάρχει η 1^η Τροπολογία του Συντάγματος;

Είναι σαφές πως το ζήτημα δεν αφορά μόνο το CNN, το MS NOW ή το Politico. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ενημέρωση γύρω από τον Πρόεδρο αλλά εγείρει γενικότερο ζήτημα δημοκρατίας. Το TV pool δημιουργήθηκε ακριβώς για να εξασφαλίζει ότι οι εικόνες από τις δημόσιες δραστηριότητες του προέδρου μπορούν να μεταδίδονται σε πολλά μέσα. Όταν ένα μέλος του pool αποκλείεται, η συνέπεια δεν περιορίζεται εύκολα στο συγκεκριμένο μέσο. Η σημερινή κοινή αντίδραση των πέντε δικτύων ανέδειξε αυτή την αλληλεξάρτηση.

Και νομικές ενέργειες από πλευράς των καναλιών

Παράλληλα, η νομική διάσταση της σύγκρουσης μεγαλώνει. CNN, MS NOW και Politico κατέθεσαν αγωγή κατά της κυβέρνησης Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι η ανάκληση των διαπιστευτηρίων τους έγινε χωρίς την απαιτούμενη διαδικασία και ως αντίδραση στο περιεχόμενο της δημοσιογραφικής τους δουλειάς. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος δεν επιτίθεται στον ελεύθερο Τύπο, αλλά σε μέσα που θεωρεί ότι μεταδίδουν ψευδείς ειδήσεις.

Η αντιπαράθεση, επομένως, έχει περάσει από το επίπεδο της πολιτικής αντιπαλότητας στο επίπεδο μιας θεσμικής σύγκρουσης. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η προεδρική εξουσία, η οποία υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα να αντιδρά σε μέσα που θεωρεί ανακριβή ή εχθρικά. Από την άλλη βρίσκονται τα ειδησεογραφικά μέσα, τα οποία υποστηρίζουν ότι η πρόσβαση στην κυβέρνηση δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν η δημοσιογραφική κάλυψη είναι αρεστή στον εκάστοτε πρόεδρο.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η προσπάθεια αποκλεισμού δεν εξαφάνισε τη δημοσιογραφική κάλυψη. Αντίθετα, οι δημοσιογράφοι των αποκλεισμένων μέσων συνέχισαν να εργάζονται εκτός του Λευκού Οίκου, ενώ η υπόθεση μεταφέρθηκε ταυτόχρονα στις δικαστικές αίθουσες και στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

Έτσι, ο «πόλεμος Τραμπ – Μίντια» αποκτά μια νέα διάσταση. Δεν είναι πλέον μόνο η διαμάχη ενός προέδρου με ορισμένους δημοσιογράφους. Είναι μια μάχη για την πρόσβαση, την ενημέρωση και τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας απέναντι στον Τύπο. Και το ερώτημα που συζητούν οι αναλυτές είναι αν ο αποκλεισμός θα περιορίσει τελικά την κριτική προς τον Λευκό Οίκο ή, αντίθετα, θα ενώσει ακόμη περισσότερο τα αμερικανικά μέσα απέναντι σε κάθε προσπάθεια περιορισμού της πρόσβασης και της δημοσιογραφικής τους λειτουργίας αλλά θα σημάνει κι ένα νέο καμπανάκι για τον κόσμο σε ό, τι αφορά στο δικαίωμα της πολυφωνίας.